Hürmüz Boğazı son durum, gemi trafiği ne zaman açılacak, enerji krizi, petrol sevkiyatı, küresel ekonomi konuları Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı açıklamalarının ardından hız kazandı. Denizcilik otoriteleri ve enerji şirketlerinin yakından takip ettiği Hürmüz Boğazı’nda normale dönüş sürecinin aşamalı ilerlemesi bekleniyor. Bölgedeki askeri ve diplomatik gelişmelerin seyrine bağlı olarak gemi geçişlerinin kademeli şekilde artırılabileceği belirtilirken, Trump’ın açıklamalarının piyasalarda kısa vadeli dalgalanmalara yol açtığı ifade ediliyor. Analistler, olası bir tam açılmanın petrol fiyatlarını dengelerken küresel ekonomiye de rahatlama getireceğini vurguluyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’la yürütülen görüşmelerde somut bir aşamaya geçildiğini duyurdu. Trump, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda petrol taşıyan gemilerin sorunsuz şekilde seyrini sürdürdüğünü belirterek, özellikle güneyde yer alan alternatif deniz rotalarının da tamamen güvenli hale geldiğini ifade etti. Bu açıklama, uzun süredir tedirgin olan uluslararası piyasalarda dikkatle takip edildi.
Savaş öncesinde günde ortalama 130 ticari geminin geçtiği boğazda son günlerde ciddi bir düşüş yaşandığı görüldü. Resmi verilere göre 10 Haziran’da 5, 11 Haziran’da 4, 13 Haziran’da yalnızca 1 ve 14 Haziran’da 5 gemi Hürmüz’den geçiş yaptı.
ABD ile İran arasında varılan mutabakatın duyurulmasının ardından ise 15 Haziran’da boğazdan geçen gemi sayısı 3 olarak kaydedildi. Bu dalgalı tablo, bölgedeki güvenlik ortamının henüz tam anlamıyla istikrara kavuşmadığını ortaya koyuyor.
Öte yandan kulislere yansıyan bilgilere göre, taraflar arasında imzalanan mutabakat metninde son aşamada önemli değişikliklere gidildi. Özellikle boğazın yönetimi ve denizcilik hizmetlerinin kontrolüne ilişkin maddelerin yeniden düzenlendiği belirtiliyor. Yapılan bu düzenlemelerle birlikte Hürmüz Boğazı’nın gelecekteki idaresine dair çerçevenin daha net hale getirildiği ifade ediliyor.
İran basınına konuşan ve kimliği açıklanmayan bir kaynak, mutabakatta İran ile Umman’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki haklarının açık şekilde teyit edildiğini ileri sürdü. Kaynağa göre yeni metinde, denizcilik hizmetlerinin yönetiminin iki ülke tarafından belirleneceği vurgulanırken “denizcilik hizmetleri” ifadesinin özellikle kullanılması, İran’ın gemilerden ücret alma hakkının da kabul edildiği şeklinde yorumlandı. Ayrıca İran’ın gemilere 60 gün boyunca ücretsiz geçiş tanıyacağı, bu sürenin ardından ücretlendirmeye geçilebileceği iddia edildi. Tahran yönetiminin güvenlik, çevre koruma, sigorta ve denizcilik hizmetleri üzerinden gelir elde ederek bu kaynakları ekonomik kalkınmada kullanmayı planladığı da dile getirildi.
