SHGM eski Genel Müdür Yardımcısı Oktay Erdağı, AJet’in son dönemde filosuna kattığı yeni nesil uçakları değerlendirdiği yazısında, havacılık sektöründe büyümenin tek başına başarı anlamına gelmediğini belirterek, asıl önemli olanın bu kapasitenin kârlı ve sürdürülebilir şekilde yönetilebilmesi olduğunu ifade etti.
“Yeni Uçaklar Tek Başına Başarı Göstergesi Değil”
Erdağı, AJet’in filosuna peş peşe yeni uçaklar katmasının ilk bakışta olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebileceğini söyledi. Genç filonun yakıt tüketimi, bakım maliyetleri, çevresel performans ve yolcu memnuniyeti açısından önemli avantajlar sunduğunu belirten Erdağı, buna rağmen havacılıkta asıl meselenin uçak sayısını artırmak değil, bu uçakları verimli şekilde işletmek olduğunu vurguladı.
Küresel Havacılık Zorlu Bir Dönemden Geçiyor
Dünya genelinde havacılık sektörünün yakıt fiyatları, kur dalgalanmaları, jeopolitik riskler, hava sahası kısıtlamaları, bakım maliyetleri ve tedarik zinciri sorunları nedeniyle baskı altında olduğunu belirten Erdağı, birçok havayolunun kapasite planlamalarını yeniden gözden geçirdiğini hatırlattı.
Bazı şirketlerin frekans azaltma veya belirli rotalardan çekilme kararı aldığına dikkat çeken Erdağı, böyle bir dönemde AJet’in filo büyütme stratejisinin doğal olarak tartışma yarattığını ifade etti.
“Fırsat Hamlesi mi, Riskli Bir Genişleme mi?”
Erdağı, AJet’in yeni uçak yatırımlarının arkasında mantıklı gerekçeler bulunduğunu belirtti. Şirketin düşük maliyetli taşıyıcı modelini güçlendirmeyi, dış hat pazarındaki payını artırmayı ve rakipleri karşısında daha güçlü bir konuma gelmeyi hedeflediğini ifade etti.
Ancak filoya yeni uçaklar katılırken bazı dış hatlarda frekans azaltılması ve bazı rotaların programdan çıkarılmasının dikkat çekici olduğunu vurgulayan Erdağı, bu durumun önemli soruları beraberinde getirdiğini söyledi.
“Eğer talep güçlü ise neden bazı hatlardan çekiliniyor? Eğer bazı pazarlarda kârlılık sorunu varsa yeni gelen uçaklar hangi hatlarda ve hangi gelir seviyeleriyle değerlendirilecek?” sorularını gündeme getirdi.
“Büyüklük Uçak Sayısıyla Ölçülmez”
Havacılıkta uçak sayısının tek başına başarı göstergesi olmadığını belirten Erdağı, her yeni uçağın beraberinde kira, finansman, sigorta, bakım, eğitim ve operasyonel maliyetler getirdiğini söyledi.
Bir uçağın yerde kaldığında maliyet oluşturduğunu, uçmasına rağmen yeterli gelir üretemediğinde de aynı şekilde zarar yazdığını ifade eden Erdağı, filo büyümesinin ancak doğru rota planlaması ve güçlü gelir yönetimiyle anlam kazanacağını dile getirdi.
AJet’in Önünde İki Yol Var
Erdağı’na göre AJet’in önünde iki farklı senaryo bulunuyor.
Bunlardan ilki, kapasite büyümesini ön plana çıkaran ancak kârlılık disiplinini ikinci planda bırakan bir yapı oluşturmak.
İkinci seçenek ise düşük maliyetli havayolu modelini tam anlamıyla benimseyerek verimsiz hatlardan çekinmeden çıkabilen, maliyet kontrolüne odaklanan ve rekabetçi bir marka haline gelmek.
Erdağı, kriz dönemlerinin aynı zamanda fırsatlar da sunduğunu belirterek, doğru yönetilen büyüme stratejilerinin şirketlere uzun vadeli avantaj sağlayabileceğini ifade etti.
“Asıl Kararı Rakamlar Verecek”
AJet’in filo büyüme hamlesinin bugün için kesin şekilde olumlu ya da olumsuz olarak değerlendirilemeyeceğini belirten Erdağı, gerçek sonucun önümüzdeki dönemde ortaya çıkacak performans göstergeleriyle anlaşılacağını söyledi.
Doluluk oranları, birim gelirler, operasyonel düzenlilik, iptal oranları, müşteri memnuniyeti ve özellikle kârlılık verilerinin belirleyici olacağını vurgulayan Erdağı, Türkiye havacılığının artık yalnızca büyüme hikâyeleriyle değerlendirilemeyeceğini ifade etti.
“Büyüme Akılla Yönetilirse Başarıdır”
Geçmişte hızlı büyüme hedefleriyle yola çıkan birçok havayolunun finansal sorunlarla karşılaştığını hatırlatan Erdağı, kapasite artışının dikkatli planlanması gerektiğini söyledi.
“AJet büyüyebilir, hatta büyümelidir” diyen Erdağı, bunun ancak mali disiplin, doğru rota seçimi ve sürdürülebilir gelir yönetimiyle mümkün olacağını belirtti.
Erdağı, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
“Yeni uçak almak tek başına vizyon değildir. Vizyon; o uçağı doğru hatta, doğru maliyetle, doğru fiyatla ve doğru yolcuya uçurabilmektir. Büyüme akılla yönetilirse başarıdır, inatla yönetilirse krize dönüşebilir.”
