Cumhuriyet Halk Partisinden (CHP) ayrılan milletvekillerinin oluşturacağı YENİ Parti’nin Kurucular Kurulu, ilk toplantısını Ankara’daki Anadolu Kulübü’nde yapacak. Özgür Özel başkanlığında gerçekleştirilecek toplantıda partinin genel başkanı ve yönetim organlarının belirlenmesi bekleniyor. Böylece Cumhuriyet’in ilk yıllarından bu yana siyasetçileri, devlet adamlarını ve diplomatları ağırlayan Anadolu Kulübü, yaklaşık bir asır sonra yeni bir siyasi oluşumun kuruluş toplantısına da ev sahipliği yapacak.
ATATÜRK’ÜN TALİMATIYLA KURULDU
Anadolu Kulübü Derneği, Mustafa Kemal Atatürk’ün “emir ve isteği” üzerine 31 Ekim 1926’da Ankara’da kuruldu. Kulübün kurucuları aynı gün ilk toplantılarını yaparak çalışmalarına resmen başladı.
Kulübün ilk fahri başkanı dönemin başbakanı İsmet İnönü oldu. İlk yönetim kurulu toplantısı da İnönü’nün başkanlığında gerçekleştirildi. Kulübün yönetim kurulunu uzun yıllar dönemin Bakanlar Kurulu üyeleri oluşturdu.
Kurucular arasında İsmet İnönü’nün yanı sıra Mahmut Esat Bozkurt, Recep Peker, Abdülhalik Renda, Tevfik Rüştü Aras ve Refik Saydam gibi bakanlar ile Kâzım Özalp, Fevzi Çakmak, Kılıç Ali, Falih Rıfkı Atay, Hamdullah Suphi Tanrıöver, Reşit Galip, Hasan Saka ve Ruşen Eşref Ünaydın gibi Cumhuriyet tarihinin önde gelen isimleri bulunuyordu.
SİYASETÇİLERİN VE DİPLOMATLARIN BULUŞMA NOKTASI
Türkiye’nin ilk parlamenter kulübü olarak anılan Anadolu Kulübü; milletvekillerinin, üst düzey bürokratların, diplomatların ve Ankara’daki yabancı ülke temsilcilerinin bir araya gelebildiği bir sosyal merkez olarak tasarlandı.
Kulübün amacı yalnızca üyelerine dinlenme ve toplantı imkânı sağlamak değildi. Üyeler arasında dayanışmanın geliştirilmesi, kültürel alışverişin sağlanması ve Türkiye’de görev yapan yabancı temsilcilerle ilişkilerin güçlendirilmesi de kuruluş hedefleri arasında yer aldı.
Kulüp, cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren Ankara’nın siyasi ve diplomatik hayatındaki önemli buluşma noktalarından biri oldu.
Anadolu Kulübü, 1950’ye kadar Ankara Ulus’taki Vakıflar İdaresine ait binalarda hizmet verdi. Daha sonra bir süre Merkez Bankası binasının bir katını kullandı. Eski başbakanlardan Hasan Saka’nın Kızılay’daki evi 1952’de satın alınarak kulübün merkezine dönüştürüldü.
Bu yapı 1965’te yıkıldı, yerine bugün kullanılan bina inşa edildi. Yeni merkez binası 14 Haziran 1968’de Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay tarafından hizmete açıldı.
1906 MESELESİ
Anadolu Kulübü’nün tarihinin 1906’ya dayandığı yönündeki anlatı, kulübün Büyükada’daki şubesinden kaynaklanıyor. Ancak 1906’da kurulan yapı doğrudan Anadolu Kulübü değildi.
Büyükada’da 1906’da “Yacht Club of Princess” adıyla İngiltere’deki yat kulübünün bir şubesi açıldı. İngiliz avukat Leon Pearce’in öncülüğündeki kulüp, Ada’daki yabancıların ve Levantenlerin önemli sosyal merkezlerinden biri haline geldi.
Yakındaki otel binasının yanmasının ardından yeni bir şirket kuruldu ve 1908’de “Prinkipo Yacht Club Company Limited” adıyla faaliyet göstermeye başladı. Cumhuriyetin ilanından sonra kulübün adı önce Büyükada Yat Kulübü, ardından Büyükada Yat Kulübü Türk Anonim Şirketi olarak değiştirildi.
BÜYÜKADA ŞUBESİNE DÖNÜŞTÜ
Büyükada Yat Kulübü, 1930’lu yıllarda yaşadığı mali sıkıntılar nedeniyle borçlarını ödeyemez hale geldi. Anadolu Kulübü’nün 11 Nisan 1937 tarihli kongresinde İstanbul’da bir şube açılması kararlaştırıldı. Yat kulübünün bina ve tesisleri icra yoluyla satın alınarak Anadolu Kulübü’nün Büyükada şubesine dönüştürüldü.
Anadolu Kulübü’nün kendi internet sitesinde tesislerin 1928’de kulübe verildiği belirtilse de Adalar Belediyesi, İstanbul Ansiklopedisi ve mimarlık tarihi çalışmaları satın alma ve şubenin kuruluş tarihi olarak 1937-1938 dönemini gösteriyor. 1928 tarihi ise Atatürk’ün Büyükada’daki yat kulübünü ziyaret etmeye başladığı dönemle ilişkilendiriliyor.
CUMHURİYETİN SİYASİ HAFIZASI
Anadolu Kulübü, kurulduğu günden itibaren Cumhuriyet yönetiminin önemli isimlerinin buluştuğu, yerli ve yabancı heyetlerin ağırlandığı, siyasi ve diplomatik temasların sosyal ortamda sürdürüldüğü bir merkez oldu.
İlk toplantısına İsmet İnönü’nün başkanlık ettiği kulüp, yaklaşık 100 yıl sonra bu kez yeni bir siyasi partinin ilk toplantısına sahne olacak. Böylece Anadolu Kulübü, cumhuriyetin kuruluş yıllarından bugüne uzanan siyasi hafızasına yeni bir sayfa daha ekleyecek.
Oğuz Ok
Odatv.com
