Çocukların ekran başında geçirdiği süre uzun zamandır tartışılıyor. Ancak yeni bir araştırma, ebeveynlerin telefon kullanma alışkanlıklarının da çocukların ruh sağlığı üzerinde etkili olabileceğini ortaya koydu.
Hakemli bilimsel dergi Frontiers in Psychology’de yayımlanan araştırmada, ABD’de yaşayan 12-17 yaşlarındaki 600 çocuğa ebeveynlerinin telefon kullanımı ve aralarındaki ilişki hakkında sorular yöneltildi.
Araştırmaya katılan çocuklar, iletişim kurmaya çalıştıkları sırada ebeveynlerinin telefona yönelmesinin kendilerini değersiz, dikkate alınmamış veya önemsiz hissettirdiğini anlattı.
Araştırmacılar, ebeveynlerinin cihazlar nedeniyle dikkatinin dağıldığını düşünen çocuklarda güvensiz bağlanma belirtilerine daha sık rastlandığını belirledi. Bu durumun kaygı, düşük özsaygı ve özgüven eksikliğiyle bağlantılı olabileceği ifade edildi.
“Phubbing” nedir?
Araştırmada, karşısındaki kişiyle ilgilenmek yerine telefona yönelmeyi anlatan “phubbing” kavramı ele alındı. İngilizcede “telefon” ve “küçümseme, görmezden gelme” sözcüklerinin birleştirilmesiyle oluşturulan terim, kişinin sosyal ortamındaki insanları telefonu nedeniyle ihmal etmesini ifade ediyor.
Bu davranış ebeveynler tarafından tekrarlandığında çocuk, ilgi ve yakınlık kurma girişimlerinin sürekli karşılıksız kaldığını düşünebiliyor.
Araştırmanın başyazarı Don Grant, Bloomberg’e yaptığı açıklamada ebeveynlerin telefon kullanımının çocuklarda “güvensiz bağlanmaya” yol açabileceğini söyledi. Grant, bunun çocuğun özsaygısını ve kendine güvenini azaltabileceğini, ileriki yaşlardaki ilişkilerine de taşınabileceğini belirtti.
Çocukların telefon kullanımı da etkileniyor
Yeni çalışma, ebeveynlerin ekran alışkanlıklarının çocuklar üzerindeki etkisini inceleyen önceki araştırmaları da destekliyor.
Çin’de 2023’te yapılan bir araştırma, ebeveynlerin telefonlarına aşırı bağlı olmasının çocuklarda problemli ekran kullanımını artırabileceğini ortaya koymuştu.
Journal of Pediatrics’te 2024’te yayımlanan başka bir araştırmada ise ebeveynlerin çocukları telefonları nedeniyle görmezden gelmesi, aile içindeki bağların zayıflamasıyla ilişkilendirilmişti. Bu çocuklarda sızlanma, küsme ve öfke nöbetleri gibi davranışların daha sık görüldüğü belirtilmişti.
Doğrudan neden-sonuç ilişkisi göstermiyor
Araştırmacılar, çalışmanın ebeveynlerin telefon kullanmasının çocuklarda doğrudan kaygıya veya güvensiz bağlanmaya yol açtığını kanıtlamadığını vurguladı. Çalışma, çocukların kendi algı ve anlatımlarına dayanan, belirli bir zamandaki ilişkiyi inceleyen bir araştırma niteliğinde.
Bu nedenle telefonuyla ilgilenen her ebeveynin çocuğunda kaygı veya bağlanma sorunu gelişeceği sonucuna varılamıyor. Bulgular, ebeveynlerin ekran kullanımının çocuklar tarafından nasıl algılandığını ve bu algıyla duygusal güvensizlik arasında bağlantı bulunduğunu gösteriyor.
Araştırmacılara göre özellikle çocuğun konuşmak, yardım istemek veya yakınlık kurmak istediği anlarda telefonun bir kenara bırakılması, ona dikkate alındığını ve önemli olduğunu hissettirmek açısından değer taşıyor.
