Çinli yetkililer, Pekin’in en yüksek gökdeleni CITIC Kulesi’ne küçük bir uçağın çarpmasıyla ilgili iki hafta sonra ilk kez açıklama yaptı. Çaoyang Bölge Hükümeti, 16 Haziran’da meydana gelen olayda pilotun uçağı “kişisel nedenlerle” gökdelene çarptığını açıkladı.
Yazılı açıklamada, Pekin’de yalnız yaşayan 66 yaşındaki pilotun “kronik uykusuzluk ve kaygı bozukluğu” yaşadığı belirtildi. Açıklamada yalnızca soyadı paylaşılan pilotun evinde bulunan günlüğünde defalarca “kendini öldürme isteğinden” bahsettiği aktarıldı.
Olayda pilot hayatını kaybederken 13 kişi yaralanmıştı. Yaralılardan biri bu hafta hastaneden taburcu edildi. Diğer yaralıların tedavisinin sürdüğü bildirildi.
İki hafta boyunca resmi açıklama yapılmamıştı
Çarpışmanın ardından Çinli yetkililer yaklaşık iki hafta boyunca olaya ilişkin ayrıntılı bir açıklama yapmamıştı. Devlete ait Beijing Daily gazetesinde yayımlanan ve yalnızca temel bilgileri aktaran 60 kelimelik kısa haber, Çin’in kazaya ilişkin paylaştığı tek resmi bilgi olmuştu.
Kaza, Komünist Parti’nin genel merkezi Zhongnanhai’ye yalnızca birkaç kilometre uzaklıkta meydana geldi. Bu nedenle olay, yalnızca bir havacılık kazası olarak değil, aynı zamanda Pekin’in güvenlik sistemi açısından da tartışma yarattı.
CITIC Kulesi’nin cephesinde delikler oluştu
16 Haziran Cuma günü yaşanan çarpışma, 109 katlı CITIC Kulesi’nin cephesinde delikler açtı. Olayın ardından binadaki hasar kapatıldı.
Çarpışmadan sonra sosyal medyada paylaşılan görüntüler kısa sürede internetten silindi. Çin sosyal medya platformlarında yalnızca olaya ilişkin görüntülerin değil, olayla doğrudan ilgisi bulunmayan gökdelen fotoğraflarının ve mizah içeriklerinin de kaldırıldığı belirtildi.
CITIC Kulesi, Çin’e özgü bir şarap kabını andıran şekli nedeniyle Pekin’de ilgi gören yapılardan biri. Pek çok kişi binayı uğur getiren bir sembol olarak görüyor. Sınav sonuçlarından iş bulmaya kadar çeşitli konularda şans dilemek isteyen gençler binayı ziyaret ediyor ya da kısa dualarla fotoğraflarını internette paylaşıyor.
Hafif hava aracı uçuşları durduruldu
BBC’ye konuşan en az üç havacılık şirketi, olaydan sonra hafif hava aracı operasyonlarını durdurmaları yönünde talimat aldıklarını söyledi. Ancak şirketler, konuyu tartışmamaları istendiği gerekçesiyle ayrıntı vermedi.
Pekin’deki bir uçuş eğitim enstitüsünde çalışan bir kişi, bu konuda konuşmamalarının söylendiğini belirtti. Çengdu’daki başka bir şirket ise talimatın hangi makamdan geldiğini açıklamadan görüşmeyi sonlandırdı.
Bu bilgi eksikliği, dünyanın en sıkı hava sahası kontrollerinden birine sahip olan Pekin’e uçağın nasıl girebildiğine ilişkin soru işaretlerini artırdı.
Pekin’in siyasi merkezi yakınında gerçekleşti
Pekin, Tiananmen Meydanı ve ülkenin üst düzey liderlerinin yaşayıp çalıştığı Zhongnanhai yerleşkesini kapsayan siyasi merkez üzerinde yaklaşık 100 kilometrekarelik bir hava sahasını kapalı tutuyor.
Bu nedenle küçük bir uçağın kentin büyük bölümünün üzerinden uçabilmesi ve Zhongnanhai’ye bu kadar yaklaşabilmesi güvenlik tartışmalarını beraberinde getirdi.
Çin analisti Bill Bishop, olayı “büyük bir güvenlik ihlali” olarak nitelendirdi. Bishop, uçağın birkaç saniye daha uçması halinde kazanın Zhongnanhai’de gerçekleşebileceğini belirterek bunun Pekin’in güvenlik sisteminde ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Chicago Council of Global Affairs’te araştırmadan sorumlu başkan yardımcısı Raymond Kuo da küçük bir uçağın, çoğu insansız hava aracından daha büyük olmasına rağmen şehrin büyük bölümünün üzerinden uçabilmesinin hem siyasi açıdan utanç verici hem de ciddi bir güvenlik zafiyeti olduğunu söyledi.
Kuo’ya göre olay pilotaj hatası ya da mekanik arıza olabilir; ancak kasten yapılmış olma ihtimali de dışlanmıyor.
Çin son dönemde İHA kurallarını sıkılaştırmıştı
Pekin yönetimi, kısa süre önce güvenlik gerekçesiyle insansız hava araçlarına yönelik düzenlemeleri sıkılaştırmıştı. Yeni kurallara göre İHA’ların başkente getirilip çıkarılabilmesi için kayıt altına alınması gerekiyor.
Bu nedenle küçük bir uçağın kapalı ve sıkı denetlenen hava sahasına nasıl girdiği sorusu daha da önem kazandı. Uzmanlara göre olay, Pekin’in hava güvenliği sisteminde ciddi boşluklar bulunduğu yönündeki tartışmaları güçlendirdi.
Uçak iki koltuklu Aurora SA60L idi
Uçuş takip sitesi Flightradar24’e göre, gökdelene çarpan uçak Çinli Sunward Aircraft şirketi tarafından üretilen iki koltuklu, tek motorlu Aurora SA60L modeliydi.
Uçağın uzunluğu 6,9 metre, kanat açıklığı ise 8,6 metre. Modelin gezi uçuşları, hava fotoğrafçılığı ve sportif havacılık için tasarlandığı belirtiliyor.
Uzmanlar 1987’deki Kızıl Meydan olayını hatırlattı
Çin dışındaki bazı gözlemciler, olayı 11 Eylül 2001’de ABD’de yolcu uçaklarıyla düzenlenen saldırılarla karşılaştırdı. Ancak Carnegie China’da yerleşik olmayan araştırmacı Chong Ja Ian’a göre daha yakın benzerlik, 1987’de Alman amatör pilot Mathias Rust’un hafif uçağını Moskova’daki Kızıl Meydan’a indirmesi.
Chong, Rust’un uçuşunun Sovyet hava savunma sistemindeki ciddi boşlukları ortaya çıkardığını ve hava savunması ile güvenlikten sorumlu birçok üst düzey yetkilinin görevden alınmasına yol açtığını hatırlattı.
Chong’a göre Pekin’deki kazanın ardından da bazı yetkililerin görevden alınması gündeme gelebilir. Chong, “Küçük bir uçağın CITIC Kulesi’ne çarpabilmesi, bir İHA’nın ya da füzenin de bunu yapabileceği anlamına geliyor. Bu durum, Pekin’in güvenliğinden sorumlu birimleri açısından biraz utanç verici” değerlendirmesinde bulundu.
