DEM Parti Hakkari Milletvekili Öznur Bartin, Hakkari'nin Yüksekova ilçesinde gözaltına alındıktan sonra tutuklanarak Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'na gönderilen 18 yaşındaki Nurullah Aşkan'ın durumunu Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Bartin, Adalet Bakanı Akın Gürlek'in yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde, Aşkan'ın cezaevindeki koşullarına ve hak ihlali iddialarına ilişkin açıklama istedi.
Önergede, 9 Temmuz 2026 tarihinde ifadeye çağrıldıktan sonra gözaltına alınan Nurullah Aşkan'ın, sanal medya paylaşımları ve "örgüt üyeliği" iddiasıyla tutuklandığı ve Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'na sevk edildiği belirtildi.
Bartin, aile tarafından yapılan açıklamalarda Aşkan'ın kaldığı odanın yaşam koşullarının uygun olmadığı, kişisel eşyalarını koyabileceği dolabın bulunmadığı, yeterli gıdaya erişemediği, kantinden temel ihtiyaçlarını karşılamasına izin verilmediği ve ailesinin teslim etmek istediği eşyaların kendisine ulaştırılmadığının ileri sürüldüğünü aktardı. Ailenin cezaevi idaresine yaptığı başvuruların reddedildiği ve ret gerekçelerinin açık biçimde bildirilmediğinin de iddialar arasında yer aldığı ifade edildi.
Önergede, söz konusu iddiaların doğru olması halinde bunun yalnızca bireysel bir mağduriyet olarak değerlendirilemeyeceği belirtilerek, hukuk devleti, insan onuru, kişi özgürlüğü, ölçülülük ve etkili başvuru hakkı bakımından ciddi ihlallerin gündeme geleceği kaydedildi. Tutukluluğun bir ceza değil istisnai bir koruma tedbiri olduğu vurgulanan önergede, hakkında kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunmayan kişilerin tutukluluk koşullarının fiilen cezalandırıcı bir niteliğe bürünmemesi gerektiği ifade edildi.
Bartin, Adalet Bakanı Akın Gürlek'in yanıtlaması istemiyle şu soruları yöneltti;
- 9 Temmuz 2026 tarihinde Yüksekova’da gözaltına alınarak tutuklandığı ve Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na gönderildiği belirtilen 18 yaşındaki Nurullah Aşkan hakkında Bakanlığınızın ve ilgili ceza infaz kurumu idaresinin kayıtlarında yer alan bilgiler nelerdir? Aşkan’ın tutuklanma ve sevk sürecine ilişkin Bakanlığınızca herhangi bir inceleme veya idari değerlendirme yapılmış mıdır?
- Aşkan’ın Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda tutulmasının gerekçesi nedir? Hakkında isnat edilen suçlamalara ilişkin somut ve hukuken geçerli bir suç unsurunun bulunmadığı yönündeki iddialar dikkate alınarak tutukluluğunun devamı hangi hukuki gerekçeye dayandırılmaktadır? Yüksek güvenlikli bir kuruma yerleştirilmesine ilişkin risk değerlendirmesi hangi somut ve objektif kriterlere göre yapılmış, bu değerlendirme hangi makam tarafından gerçekleştirilmiştir? Tutukluluğun ölçülülük ve zorunluluk ilkeleri bakımından yeniden değerlendirilerek Aşkan’ın tahliye edilmesi yönünde Bakanlığınızca herhangi bir girişimde bulunulacak mıdır?
- Aşkan’ın ailesinin iddiasına göre, ceza infaz kurumunda kaldığı süre boyunca temel kişisel ihtiyaçlarını kantin yoluyla karşılamasına izin verilmediği ve ailesi tarafından gönderilen eşyaların kendisine teslim edilmediği belirtilmektedir. Bu iddialar doğru mudur? Doğru ise, söz konusu uygulamaların hukuki dayanağı nedir?
- Aşkan’ın ailesi tarafından hapishane idaresine verilen dilekçelerin reddedildiği belirtilmektedir. Bu dilekçelerin hangi tarihlerde verildiği, hangi talepleri içerdiği, hangi makam tarafından ve hangi gerekçeyle reddedildiği konusunda Bakanlığınızca inceleme yapılmış mıdır? Tutukluların ve ailelerinin başvurularının gerekçeli biçimde yanıtlanmasını güvence altına almak amacıyla herhangi bir denetim mekanizması işletilmekte midir?
- Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda tutuklu ve hükümlülerin kişisel eşyalarını muhafaza edebilecekleri dolap, hijyen malzemeleri, gıda ve diğer zorunlu ihtiyaçlara erişimleri hangi standartlara göre sağlanmaktadır? Aşkan’ın kaldığı odanın fiziki koşulları Bakanlığınız tarafından denetlenmiş midir?
- Son beş yıl içerisinde Türkiye genelindeki ceza infaz kurumlarında tutuklu ve hükümlülerin kişisel ihtiyaçlarına, kantin hizmetlerine veya aileleri tarafından gönderilen eşyalara erişiminin engellendiği gerekçesiyle yapılan şikâyet, dilekçe ve başvuru sayısı kaçtır? Bu başvuruların kaçında hak ihlali tespit edilmiş, kaçında idari veya disiplin işlemi uygulanmıştır?
- Van F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu hakkında son beş yıl içerisinde Bakanlığınız, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü, Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu veya diğer denetim mercileri tarafından kaç inceleme ve denetim gerçekleştirilmiştir? Bu denetimlerde herhangi bir hak ihlali veya mevzuata aykırılık tespit edilmiş midir?
- Ceza infaz kurumlarında tutuklu ve hükümlülerin temel ihtiyaçlarının karşılanması konusunda kurum idarelerinin keyfi ve farklı uygulamalar geliştirmesinin önüne geçmek amacıyla standart, şeffaf ve denetlenebilir bir mekanizma oluşturulması düşünülmekte midir? Ailelerin teslim etmek istediği eşyaların reddedilmesi halinde gerekçenin yazılı olarak bildirilmesi ve etkili itiraz mekanizmasının işletilmesi sağlanacak mıdır?
- Türkiye’de ceza infaz kurumlarında meydana geldiği iddia edilen hak ihlallerinin etkin, bağımsız ve tarafsız biçimde araştırılması amacıyla mevcut denetim mekanizmalarının güçlendirilmesine yönelik bir mevzuat çalışmanız bulunmakta mıdır? Ceza infaz kurumlarına ilişkin şikâyetlerin, kurum idaresinden bağımsız ve etkili bir dış denetim mekanizması tarafından incelenmesine yönelik yasal düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?
- Hakkâri ve Yüksekova başta olmak üzere Kürtlerin çoğunlukta olduğu illerde yaşayan yurttaşların ceza infaz kurumlarında ve adli süreçlerde ayrımcı veya keyfi uygulamalara maruz kaldığı yönündeki iddiaların toplumsal barışa ve hukuka duyulan güvene etkisi konusunda Bakanlığınızca herhangi bir çalışma yürütülmekte midir? Barış ve demokratik toplum sürecinin toplumsal zemininin güçlendirilmesi amacıyla hapishanelerde insan hakları standartlarının yükseltilmesi, tutuklu ve hükümlü haklarının güvence altına alınması ve benzer hak ihlallerinin önlenmesi için hangi somut yasal ve idari adımlar atılacaktır?
