ABD'nin İran’a karşı başlattığı savaşa, İran insansız hava araçlarını (İHA) durdurma konusunda eğitim vermek üzere uzman askerlerini Körfez ülkelerine göndererek müdahil olan Ukrayna, bu kez de bir İran gemisini vurdu. Saldırı iki ülke arasındaki gerilimi yükseltti. İran saldırıda bir denizcinin öldüğünü, bir diğerinin ise yaralandığını açıkladı. İran Dışişleri Bakanlığı, “düşmanca ve suç niteliğinde” olarak nitelendirdiği saldırıyı protesto etmek üzere Tahran’daki Ukrayna maslahatgüzarını çağırdı.
ABD-NATO desteğinin bedeli mi?
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de X hesabından yaptığı bir paylaşımda, Hazar Denizi’nde gerçekleştirilen uzun menzilli saldırılarla “çok güçlü sonuçlar” elde ettiklerini ve “İran’ın dahil olduğu askeri kargo sevkiyatlarında kullanılan gemilerin yanı sıra bir savaş gemisini” vurduklarını açıkladı. Zelenskiy ikinci bir paylaşımda ise, Rusya’nın Körfez ülkeleri ve bu bölgedeki ABD askeri üslerine ait uydu görüntülerini İran’a aktararak İran’ın askeri harekatına destek verdiğini söyledi.
Trump öncülüğünde Rusya lehine bir anlaşmayı Avrupalı müttefikleriyle engelleyen Zelenskiy, Ankara’daki NATO Zirvesi’nde iki yıl için 140 milyar dolar yardım sözü almıştı. Ayrıca ABD, Ukrayna savaşının gidişatını da ağırlıklı olarak Avrupa devletlerine bırakmış görünüyor. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da geçtiğimiz hafta ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile görüştükten sonra ABD’nin Ukrayna savaşı konusunda “yaklaşımını değiştirdiği” yorumunda bulunmuştu.
Trump yönetimi, Rusya ile uzlaşma sopasını kullanarak NATO’nun mali yükünü daha fazla Avrupalı müttefiklere yıkmayı ve Ukrayna’ya gönderilecek askeri yardımın önemli kısmının Amerikan silah tekellerinden satın alınmasını da sağlamış görünüyor.
Zelenskiy bir kez daha Trump’a gidiyor
Bu arada Zelenskiy’nin, önümüzdeki hafta ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmek üzere bir kez daha Washington’a gideceğini hatırlatmak gerekiyor. İsimsiz kaynaklara göre görüşmenin salı günü gerçekleşmesi bekleniyor. Zelenskiy, geçtiğimiz çarşamba günü de ABD’li temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner ile görüşmüştü. Ukrayna Savunma Bakanı Vekili Yevhenii Khmara ve yeni Genelkurmay Başkanı Mihailo Drapatyi de cuma günü Kiev'de ABD'nin NATO Büyükelçisi Matthew Whitaker ile bir araya gelmişlerdi.
Reuters’a konuşan bir kaynak, Zelenskiy ile Trump’ın Rus yetkililere sunulacak bir “hava ateşkesi” önerisini görüşeceklerini belirtti. Kaynağın iddiasına göre, Ukrayna’nın devam eden insansız hava aracı ve füze saldırılarının Rusya ekonomisi üzerinde yarattığı baskının Putin’in tutumunu yumuşatabilir.
Hazar geçişi İran için hayati önemde
Öte yandan Hazar Denizi, yaptırımlar ve ablukalarla sıkıştırılan İran yönetimi için kuzeydeki önemli bir ekonomik can damarı. İran deniz ablukalarını aşmak, gıda ithalatını güvence altına almak ve Rusya ile askeri alışveriş için Hazar Denizi’ni kullanıyor. İran’ın ithalatının yüzde 30’undan fazlası da artık geleneksel güney deniz darboğazlarından kaçınarak kuzey Hazar limanları üzerinden gerçekleştiriliyor.
