Yunanistan, ısınan deniz sularıyla Akdeniz’de hızla yayılan istilacı balon balığına karşı pilot mücadele programı başlatıyor. Hükümet, balıkçıları bu türü avlamaya teşvik etmek için 1,5 milyon Euro'luk kaynak ayırırken, yakalanan her kilogram için 5,33 Euro (286,15 TL) ödeme yapılacak.
Bloomberg'in haberine göre, Yunanistan’da ısınan deniz sularının etkisiyle yayılan istilacı gümüş yanaklı balon balığı, kıyı toplulukları için önemli gelir kaynağı olan balıkçılık sektörünü tehdit ediyor.
Yunanistan’ın Milos Adası açıklarında 30 yılı aşkın süredir balıkçılık yapan Stavros Moraitis, daha önce nadir görülen Akdeniz foklarıyla rekabet etmek zorunda kaldıklarını, ancak küresel ısınmanın çok daha iştahlı yeni bir rakibi bölgeye taşıdığını belirtti.
Tropikal Hint Okyanusu sularından Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz’e göç eden balon balığı, denizlerin ısınmasıyla Yunan sularında hızla yayılıyor. Çelik kutuları ısırabilecek güçte dişlere sahip olan ve vücudunda siyanürden 1000 kat daha güçlü bir nörotoksin barındıran türün doğal düşmanı ise çok az bulunuyor.
SAYILARI SON YILLARDA HIZLA ARTTI
Söz konusu tür ilk kez 2005’te Yunanistan sularında görüldü. Ancak balığın sayısı son yıllarda belirgin şekilde arttı.
Yunanistan’da bilimsel adı “lagocephalus sceleratus”tan hareketle “tavşan kafalı” olarak bilinen balon balığı, birçok kıyı topluluğunun ekonomik bel kemiği olan balıkçılık sektöründe kayıplara yol açıyor.
Milos ve çevresindeki Kimolos ile Polyaigos adaları açıklarında çipura, orfoz ve kalamar avlayan Moraitis, “Çok obur ve avlarımız sadece birkaç yıl öncesine göre ortalama yüzde 30 ila yüzde 40 azaldı.” dedi.
KİLOGRAM BAŞINA 5,33 EURO ÖDENECEK
Avrupa Birliği’nin ikinci büyük balıkçı filosuna sahip Yunanistan’da hükümet, istilacı balon balığına karşı adım atmak zorunda kaldı.
Pilot aşamada hükümet, balıkçıları istilacı balon balığını yakalamaya teşvik etmek amacıyla 1,5 milyon Euro kaynak ayırdı. Yunanistan Kırsal Kalkınma ve Gıda Bakanı Margaritis Schinas’a göre balıkçılara karaya çıkardıkları her kilogram balon balığı için 5,33 Euro ödeme yapılacak.
Bu uygulama, Yunanistan’ın iklim değişikliğinin yol açtığı yabancı tür kaynaklı bir tehdide karşı verdiği ilk yanıt olma özelliği taşıyor. Uygulama, deniz biyolojik çeşitliliğiyle birlikte yaklaşık 16 bin balıkçının geçimini de ilgilendiriyor.
Balon balığı, diğer türlerin hem yetişkinlerini hem de yavrularını yiyerek ve besin kaynakları için rekabet ederek, ısınan sular nedeniyle zaten baskı altında olan deniz ekosistemleri üzerindeki yükü artırıyor.
AKDENİZ’DE SU SICAKLIKLARI NORMALİN ÜZERİNDE
Balear Adaları Kıyı Gözlem ve Tahmin Sistemi verilerine göre Akdeniz’de ortalama su sıcaklıkları uzun dönem normallerinin 3 dereceden fazla üzerinde seyrediyor.
Copernicus İklim Değişikliği Servisi’ne göre haziran ayında küresel deniz yüzeyi sıcaklıkları 20,86 dereceye ulaşarak yılın bu dönemi için kaydedilen en yüksek seviyeye çıktı. Bu artışta gelişmekte olan El Nino etkisinin de rol oynadığı belirtiliyor.
Küresel ısınma, denizlerde birçok istilacı türün yayılmasını hızlandırıyor. Zehirli dikenlerine rağmen Hint-Pasifik kökenli aslan balığı Kıbrıs’ta menülere girerken, bu tür Yunanistan sularına da yayıldı. Geçen yıl Kuzey Atlantik’in ısınmasıyla İngiliz balıkçılar yüksek miktarda ahtapot avladı ancak bu durum ahtapotların beslendiği kabuklu deniz ürünleri popülasyonları üzerinde baskı oluşturdu. Isınma, deniz besin zincirlerinin temelini oluşturan planktonları da etkiliyor.
PİLOT MÜCADELE GİRİT VE GÜNEY EGE’DE BAŞLAYACAK
Balon balığı sayısındaki artış nedeniyle Yunanistan, pilot mücadele çalışmasını istilanın en yoğun olduğu Girit ve Güney Ege Denizi’nde yoğunlaştıracak.
Balıkçılar, sıradan balıkçı ağlarını ısırarak parçalayabilen güçlü çene yapısına sahip bir türle mücadele edecek. Balon balığının dört dişi, tavşanı andıran gaga benzeri bir yapı oluşturuyor.
Bu güçlü ısırık, yaz aylarında Yunanistan’da sosyal medyada balon balıklarının denize girenlere saldırdığı yönündeki paylaşımları artırdı. Ancak turizmin en büyük sektör olduğu ülkede gerçek durumun daha sınırlı olduğu belirtiliyor. Yunan Deniz Araştırmaları Merkezi’ne göre kayıtlara geçmiş yalnızca bir saldırı bulunuyor ve bu olay 4 yıl önce Girit’te yaşandı.
AVRUPA’DA TÜKETİMİ YASAK
Balon balığının tehlikeli ünü, zehirli yapısıyla daha da arttı. Yenmesi halinde kas güçsüzlüğü, felç ve solunum güçlüğüne yol açabilen toksin, hayati risk oluşturabiliyor.
Balık Japonya’da uzman şefler tarafından hazırlanarak tüketilen bir lezzet olarak görülse de Avrupa’da tüketimi yasak.
Yunan Deniz Araştırmaları Merkezi Araştırma Direktörü Giorgos Tserpes, balıkların insanlardan kaçındığını belirterek yüzücülerin aşırı endişelenmemesi gerektiğini söyledi.
Tserpes, “Bir tehlike olduğunu düşünmüyorum.” dedi. Ancak bu türün uzun vadede Yunanistan ekosisteminin bir parçası haline gelmesinin muhtemel olduğunu belirten Tserpes, “İklim değişikliği bu tür balıkların lehine.” değerlendirmesinde bulundu.
‘BALON BALIĞI KALICI’
Aynı görüşü paylaşan Milos Balıkçılar Birliği Başkanı Moraitis, itlaf programı ülke geneline yayılsa bile özel ağ ihtiyacının maliyetleri artırabileceğini ve uygulamanın artan popülasyonu ciddi ölçüde azaltmasının zor olduğunu söyledi.
Moraitis, “İtlaf doğru yönde atılmış bir adım ancak geç kalındı. Balon balığı burada kalıcı.” ifadelerini kullandı.
Türkiye'de, 'benekli balon balığı' olarak bilinen Lagocephalus sceleratus türü adedi için 35 lira, diğer balon balığı türleri adedi için 10 lira destek ödemesi yapılıyor.
