NASA’nın Mars keşif aracı Perseverance, gezegenin geçmişine ışık tutacak olağanüstü bir keşfe imza attı. Antik bir nehir yatağı olan Neretva Vallis boyunca uzanan "Bright Angel" kaya oluşumunda, "makromoleküler karbon" (MMC) adı verilen karmaşık organik moleküller belirlendi. Keşif aracının üstün teknolojiye sahip SHERLOC enstrümanı sayesinde yapılan bu tespit, kızıl gezegenin bir zamanlar mikrobiyal yaşama ev sahipliği yapmış olma ihtimalini yeniden alevlendirdi.
KAYAÇ BÜTÜNLÜĞÜ BOZULMADAN İLK KEŞİF
Bu önemli araştırmayı geçmişteki çalışmalardan ayıran en çarpıcı unsur, Mars yüzeyinde ilk kez delme işlemi yapılmamış, doğal ve bütünlüğü bozulmamış bir kaya yüzeyinde bu denli karmaşık organik karbonun tanımlanmış olmasıdır. Söz konusu makromoleküler karbon, kraterin delta bölgesini besleyen nehir kanalındaki iki farklı kayaçta saptandı. Bu kayaçlardan en dikkat çekici olanı, üzerinde mikrobiyal faaliyetlerle ilişkilendirilebilecek leopar benzeri benekler barındıran ve bilim dünyasında uzun süredir tartışmalara yol açan "Cheyava Falls" çamurtaşı oldu. Keşfedilen karmaşık bileşikler; karbonat, sülfat ve fosfat gibi canlılığın temel yapı taşlarını oluşturan unsurları destekler nitelikte bir yapı sunuyor.
ANTİK YAŞAM KOŞULLARI GEZEGEN GENELİNDE YAYGIN OLABİLİR
NASA’nın Jet Propulsion Laboratuvarı’ndan astrobiyolog Kyle Uckert, Cheyava Falls kayasının temizlenmiş ancak üzerinde işlem yapılmamış yüzeyinde tespit edilen makromoleküler karbonun, Mars yüzeyinde şimdiye kadar kaydedilen en sığ organik madde bulgusu olduğunu vurguluyor. Bu durum, organik maddelerin ya yüzeyde nispeten yakın zamanda açığa çıktığını ya da fotokoruyucu özelliklere sahip mineraller tarafından ölümcül radyasyondan başarıyla korunduğunu gösteriyor.
Jezero Krateri'nde bulunan bu organik içerikli çamurtaşlarının, daha önce Curiosity keşif aracının Gale Krateri'nde tespit ettiği organik yapılardan yaklaşık 3 bin 500 kilometre uzaklıkta yer alması bilim insanlarını ayrıca heyecanlandırıyor. Bu muazzam mesafe, milyarlarca yıl önce Mars genelinde yaşam için gerekli koşulların ve organik malzemelerin gezegen genelinde yaygın bir şekilde bulunmuş olabileceğine işaret ediyor.
BİYOLOJİK KÖKEN Mİ, JEOLOJİK SÜREÇ Mİ?
Sciencealert'ın aktardığına göre; araştırma ekibi, elde edilen numunelerin spektral özelliklerini Dünya'daki meteorit ve karasal örneklerle titizlikle karşılaştırdı. ABD'deki Gezegen Bilimi Enstitüsü’nden jeolog Dr. Ashley Murphy, incelenen makromoleküler karbonun "amorf karbon" yapısında olduğunu doğruladı. Ancak Murphy, bu karbon türünün mikrobiyal örtüler ve kömür gibi biyolojik kaynakların yanı sıra meteoritler ve hidrotermal kayaçlar gibi biyolojik olmayan (abiyotik) süreçlerden de köken alabileceğini hatırlatıyor. Mevcut verilerle kesin bir kaynak ayrımı yapmak henüz mümkün görünmüyor.
Perseverance keşif aracının üzerindeki mevcut donanımlar, organik bileşiklerin tam olarak biyolojik bir süreçten mi yoksa volkanik, elektrokimyasal ve hidrotermal reaksiyonlar gibi abiyotik etkilerden mi kaynaklandığını ayırt edecek hassasiyete sahip bulunmuyor. Bu nedenle uzmanlar, bu bulguların Mars'ta antik bir yaşamın kesin kanıtı olarak sunulamayacağının altını çiziyor.
KESİN CEVAP LABORATUVARDA VERİLECEK
Organik bileşiklerin kökeninin kesin olarak belirlenebilmesi, ancak bu örneklerin Dünya'ya getirilerek gelişmiş laboratuvar ortamlarında analiz edilmesiyle mümkün olacak. Perseverance, bu büyük amaç doğrultusunda incelenen bölgeden alınan "Sapphire Canyon" adlı kaya çekirdeği de dahil olmak üzere toplam 30 kıymetli numuneyi, gelecekte Dünya'ya ulaştırılması planlanan görevler için önbelleğinde güvenle saklamaya devam ediyor.
