Birleşmiş Milletler perşembe günü yaptığı açıklamada, genellikle güvensiz ve istikrarsız koşullara rağmen daha fazla insanın evlerine dönmeye karar vermesi nedeniyle, zorla yerinden edilmiş kişilerin sayısının geçen son on yılda ilk kez düştüğünü duyurdu.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği raporuna göre, 2025 yılı sonunda dünya genelinde zorla yerinden edilenlerin sayısı 117 milyon 800 bin kişi olarak kayıtlara geçti; bu rakam bir önceki yıla kıyasla 5 miyon 400 bin kişilik bir düşüşü gösteriyor.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği yıllık raporunda, mülteci sayısındaki düşüşün, mültecilerin evlerine geri dönmelerinden kaynaklandığını belirtti. Rapora göre, 2025 yılında toplam 14 milyon 700 bin mülteci yaşadığı yere geri döndü.
Bu sayıdan 4 milyon 400 binini, sınırları aşarak kendi ülkelerine geri dönen mülteciler oluşturdu; bu durum, 60 yıl önce istatistiklerin tutulmaya başlanmasından bu yana mültecilerin geri dönüşünde kaydedilen ikinci büyük rekor oldu.
“Geri dönüşler istikrar değil baskı sonucu gerçekleşiyor”
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiseri Berhem Salih Cenevre'de gazetecilere yaptığı açıklamada, geçen yıl ülkelerine geri dönen mültecilerin yüzde 90'ından fazlasının Afganistan, Sudan ve Suriyeli olduğunu söyledi. Ancak Salih, "Bu geri dönüşlerin birçoğunun güvenli ve istikrarlı koşullarda değil, baskı altında gerçekleştiğini" vurguladı.
Salih, mültecilerin hasar görmüş, temel hizmetlerin ve ekonomik fırsatların hâlâ çok kısıtlı olduğu bölgelere geri döndükleri konusunda uyarıda bulundu. Mülteciler Yüksek Komiseri Salih, "Güvenli olmayan geri dönüşler bir çözüm değildir ve yeni bir yerinden edilme döngüsünün başlangıcına dönüşme riski taşımaktadır" vurgusunu yaptı.
Lübnan’da 1 milyon kişi yerinden edildi
Raporda ayrıca, bu yılın başlangıcından beri kitlesel yerinden edilmelere yol açan birkaç krize de değinildi. Bunların arasında, şubat ayında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırısıyla başlayan ve sadece İran'da 3 milyon 200 bin insanı evlerini terk etmek zorunda bıraktığı belirtilen Ortadoğu'daki savaşa işaret edildi.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği ayrıca, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının mart ayından bu yana 1 milyondan fazla insanın yerinden edilmesine yol açtığını belirtti.
İran ve Lübnan'daki savaş, daha önceden bu ülkelerde yaşamakta olan birçok mültecinin yıl başından itibaren Suriye ve Afganistan dahil olmak üzere çoğunlukla elverişsiz koşullara sahip olan kendi evlerine geri dönmesine neden oldu.
Bu sırada Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği, geçen yıl mültecilerin yeniden yerleştirilme alanlarının kısıtlanması konusundaki endişesini dile getirdi ve üçüncü ülkelere yeniden yerleştirilmesi gereken mülteci sayısının 2 milyon 900 bin kişi olduğunu tahmin etti.
Yeniden yerleştirilenlerin sayısı 2024 yılında 188 bin 800 kişiye ulaşarak son kırk yılın en yüksek seviyesini görmüştü; ancak bu rapor geçen yıl bu sayının yarıdan fazla azalarak sadece 81 bin 800 kişiye düştüğünü gösteriyor. Bu sert düşüş özellikle ABD tarafından kabul edilenlerin sayısında belirgin bir şekilde görülüyor.
