Antalya’dan Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) taşınan dosya, “süresiz nafaka” uygulamasının Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla gündeme geldi. Kentte ikamet eden bir çift, evliliklerinin üzerinden henüz bir yıl geçmeden boşanma kararı aldı.
Davacı kadın, boşanmanın ardından aylık 8 bin TL yoksulluk nafakası talep ederken, ayrıca 500 bin TL maddi ve 500 bin TL manevi tazminat isteğinde bulundu. Nafakanın her yıl TÜFE oranında artırılmasını da talep eden kadın, davayı Antalya 12. Aile Mahkemesi’ne taşıdı.
Mahkeme, talepleri değerlendirmeden önce ara bir karar alarak “süresiz nafaka” düzenlemesinin Anayasa’ya aykırılık iddiasını AYM’ye taşıdı.
İPTAL EDİLDİ
Ara kararda, süresiz nafakanın nafaka yükümlüsünün yaşam refahını, mülk edinmesini, yeni bir aile kurmasını ve çocuklarının korunmasını engelleyici etkileri olduğuna dikkat çekildi. Mahkeme, süresiz nafakanın Anayasa’nın insan haklarına saygı, eşitlik, özel hayatın korunması, mülkiyet hakkı ve ailenin huzur ve refahıyla ilgili hükümlerine aykırı olabileceğini vurguladı.
Başvuruda, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresinin iptali talep edildi. Maddeye göre, boşanma sonucu yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebiliyordu.
AYM Genel Kurulu, iptal başvurusunu esastan görüşerek 12 üyenin “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya aykırı bulmasıyla iptale karar verdi. Üç üye ise karşı oy kullandı. Böylece, madde oyçokluğuyla iptal edilmiş oldu.
Peki bu karar ne anlama geliyor? Şimdi ne olacak, çocuklara ödenen nafakada süre nasıl belirlenecek? Hürriyet'in haberine göre işte en merak edilen 5 soru ve cevap...
MERAK EDİLEN SORULAR
1- NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?
İptal kararı, TMK 175. maddesindeki mevcut nafaka hükümlerini hemen ortadan kaldırmıyor. Karar yürürlüğe girene kadar mevcut uygulama aynen devam edecek. AYM, ortaya çıkabilecek hukuki boşluğu önlemek amacıyla iptal hükmünün yürürlüğünü 9 ay erteledi.
2- KARAR NE ANLAMA GELİYOR?
İptal kararı, “yoksulluk nafakası kaldırıldı” anlamına gelmiyor. Yoksulluk nafakası kurumu varlığını sürdürüyor. İptal edilen bölüm yalnızca nafakanın “süresiz” olmasını öngören ibare. Buna göre; boşanan eş lehine yoksulluk nafakası verilmesi uygulaması devam edecek. Ancak nafakanın ömür boyu sürmesine ilişkin mevcut yasal dayanak ortadan kalkacak.
3-YENİ NAFAKA MODELİ GETİRİLECEK Mİ?
Dokuz aylık süreçte TBMM’nin yeni bir düzenleme yapması gerekiyor. Meclis’te AYM’nin iptal kararı ışığında yeni nafaka düzenlemesi yapılacak. Bu düzenlemenin “belirli süreli nafaka”, “evlilik süresine göre kademeli nafaka” veya “tarafların ekonomik durumuna göre nafaka” gibi farklı modeller içeren yeni bir sistem oluşturması üzerinde tartışılıyor. TBMM’nin süre, şart ve ölçütleri yeniden belirleyen yeni bir sistem kurması bekleniyor. Dokuz aylık geçiş süresinin sonunda nafaka hukukunda kapsamlı bir değişiklik yaşanabilecek. Karar, boşanma hukukunda son yılların en önemli dönüm noktalarından biri olarak değerlendiriliyor. Gözler şimdi AYM’nin gerekçeli kararına ve Meclis’in hazırlayacağı yeni nafaka düzenlemesine çevrildi.
4-MEVCUT NAFAKALAR NE OLACAK?
İptal kararı, yürürlüğe girmeden önce kesinleşmiş nafaka kararlarını kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Halen devam eden nafaka ödemeleri bakımından uygulanacak usul ve sonuçlar, AYM’nin gerekçeli kararı ile çıkarılacak yeni yasal düzenlemeye göre netleşecek. Ancak yargı çevrelerinde kararın özellikle süresiz nafaka uygulamasının Anayasal dayanağını ortadan kaldırması nedeniyle yeni davalar ve uyarlama talepleri bakımından önemli sonuçlar doğuracağı belirtiliyor.
5-ÇOCUĞUN NAFAKASINI ETKİLER Mİ?
İptal kararı çocuğun nafakası ile ilgili değil. Çocuğun nafakası anlamına gelen düzenleme TMK’nın 182. maddesinde ayrıca yer alıyor. Bu madde çocuğun nafakasını hâkimin takdirine bırakıyor. Bu madde “Velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır” şeklinde.
