Komedyen Deniz Göktaş, “Ölü Deniz” isimli gösterisi sonrasında iktidara yakın isimlerin hedef göstermesiyle 2 Temmuz’da gözaltına alınmış, ters kelepçeli görüntüleri servis edilmişti.
“Dini değerleri aşağılama” ve “Cumhurbaşkanına hakaret” suçlamasıyla tutuklanan Göktaş'ın, tam 5 kez tekrarlatılan o sahne sonrası kaydedilen ters kelepçeli görüntüleri iktidarın bu konudaki kötü sicilini de gözler önüne serdi.
KAMUOYUNA TERS KELEPÇELİ MESAJ
Hakkındaki soruşturmayı öğrenince yurt dışından Türkiye'ye gelen ve kaçma şüphesi olmayan Deniz Göktaş'a neden ters kelepçe takıldı?
Zaman zaman kendine ve çevresine zarar verme ihtimali olan şüphelilere de ters kelepçe takılabiliyor ancak Deniz Göktaş'ta bu ihtimal de yoktu. Buna rağmen ters kelepçeli görüntünün servis edilmesi kamuoyuna mesaj olarak algılandı ancak tepkiler ve eleştiriler sürüyor.
Hukukçular, Anayasa Mahkemesi’nin ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin, makul bir risk unsuru bulunmadığı hallerde kişilere ters kelepçe uygulanmasını, “Kötü muamele” kabul ettiğini hatırlattı.
AİHM verilerine göre, Türkiye hakkında 2004 ve 2025 yıllarını da kapsayan 22 yılda, “Kötü muamele yasağı ihlali” gerekçesiyle toplam 329 mahkûmiyet kararı alındı.
329 KEZ 'KÖTÜ MUAMELE' MAHKUMİYETİ
AİHM’den Türkiye’ye yönelik, “Kötü muamele yasağı ihlali” gerekçesiyle alınan mahkumiyet kararlarının sayısı, dönemlere göre şöyle sıralandı:
• 2004-2008: 88
• 2009-2012: 126
• 2013-2016: 62
• 2017-2020: 34
• 2021-2025: 19
ÇOK SAYIDA ÖRNEK VAR
Birgün'den Mustafa Bildircin'in haberine göre 2017’de sivil polislerce ters kelepçe takılarak gözaltına alınan Gazeteci B.K’nın başvurusunda AYM, “Kaçma şüphesi veya saldırganlığı kanıtlanamayan gazeteciye ters kelepçe takılması, insan haysiyetiyle bağdaşmayan muameledir” dedi.
2015 yılında yakalama işlemi ve sonrasındaki gözaltı sürecinde kişiye gereksiz yere güç kullanılması ve makul neden yokken ters kelepçe tedbirinin sürdürülmesi üzerine açılan davada AYM, etkili bir ceza soruşturması yapılmamasını ve kelepçe kullanımının ölçüsüzlüğünü kötü muamele yasağının maddi ve usul boyutu yönünden ihlali saydı.
2015 yılında barışçıl bir mitingde pankart açan ve sonrasında gözaltına alınan başvurucuya, direnç göstermemesine rağmen ters kelepçe takıldı. AYM, kolluk gücünün somut olayda normal kelepçenin neden yetersiz kalacağını açıklayamadığını belirterek, “Kişiye fazladan acı ve ıstırap veren uygulamayı” kötü muamele yasağının ihlali olarak tescilledi.
