Rus sinemasının dahi yönetmeni Andrey Tarkovski’nin 1975 yapımı kült filmi Zerkalo (Ayna), sinema tarihinin en özgün ve lirik yapıtlarından biri olarak kabul edilmeye devam ediyor. Klasik anlatı sinemasının kalıplarını tamamen yıkan film, ölmekte olan kırklı yaşlarındaki bir şairin anıları, rüyaları ve bilinçaltı yansımaları üzerinden şekilleniyor.
Tarkovski, kendi çocukluğundan ve aile bağlarından yola çıkarak kurguladığı bu yapımda; bireysel hafızayı Kolektif Sovyet tarihiyle, II. Dünya Savaşı'nın yıkımıyla ve İspanyol İç Savaşı gibi dönüm noktalarıyla harmanlıyor. Film, sadece bir adamın geçmişiyle hesaplaşması değil, aynı zamanda insan ruhunun zamana karşı direnişinin de bir aynası niteliğinde.
GÖRSEL ESTETİK
Margarita Terekhova’nın hem anneyi hem de eski eşi canlandırarak devleştiği film, yönetmenin babası Arseniy Tarkovski’nin bizzat seslendirdiği şiirlerle derin bir edebi atmosfere bürünüyor. Görüntü yönetmeni Georgi Rerberg’in siyah-beyaz, renkli ve sepya tonlar arasında kusursuzca geçiş yapan kamerası; rüzgarda dalgalanan tarlaları, yanan bir ahırı veya tavandan damlayan suları adeta birer tabloya dönüştürüyor.
Zerkalo, izleyicisine hazır cevaplar sunmak yerine onlara kendi anılarını ve hislerini sorgulatacak serbest bir alan bırakıyor. Film bugün dünya sinemasının en büyük başyapıtları arasında ilk sıralarda gösteriliyor. Zamanın ve mekanın ötesine geçen bu şiirsel başyapıt, sinemanın sadece bir hikaye anlatma aracı değil, saf bir duygu ve sanat formu olduğunu her karesinde kanıtlıyor.
