ABD Temsilciler Meclisi’nde, Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde yaşanan olayların Amerikan okullarında “soykırım” başlığı altında öğretilmesini amaçlayan yasa tasarısı yeniden gündeme geldi.
“Ermeni Soykırımı Eğitim Yasası” adı verilen H.R. 2585 numaralı tasarı, Demokrat Partili Nevada Milletvekili Dina Titus öncülüğünde Temsilciler Meclisi’ne sunulmuştu. Tasarının ilk sunucuları arasında Cumhuriyetçi Gus Bilirakis ve David Valadao ile Demokrat Ted Lieu da bulunuyordu. Son olarak Demokrat Partili Ohio Milletvekili Marcy Kaptur da tasarıya destek açıklaması yaptı. Tasarıyı sunan Dina Titus ise düzenlemenin “doğru ve etkili bir soykırım eğitimi” verilmesini amaçladığını öne sürdü. Titus, Ermenilerin yanı sıra yüz binlerce Rum, Asuri, Süryani, Arami, Maruni ve diğer Hristiyanların Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde hayatını kaybettiğini iddia etti.
ABD Kongresi’nin resmî kayıtlarına göre tasarı, 1 Nisan 2025’te Temsilciler Meclisi’ne sunulmuş ve değerlendirilmek üzere Temsilciler Meclisi İdare Komitesine sevk edilmişti. Tasarının yasalaşabilmesi için önce ilgili komitede kabul edilmesi, ardından Temsilciler Meclisi Genel Kurulu’ndan ve Senato’dan geçmesi, son olarak da ABD Başkanı tarafından imzalanması gerekiyor. Tasarı, Temmuz 2026 itibarıyla henüz yasalaşmış değil. Resmî kayıtlarda, komite aşamasını geçtiğine veya Genel Kurul’da oylamaya sunulduğuna ilişkin bir bilgi de bulunmuyor.
5 YILDA 10 MİLYON DOLARLIK BÜTÇE
Yasa teklifinin kabul edilmesi hâlinde ABD Kongre Kütüphanesi’ne, 2026-2030 mali yılları arasında kullanılmak üzere toplam 10 milyon dolarlık kaynak ayrılması öngörülüyor. Her mali yıl için 2 milyon dolar tahsis edilmesini içeren düzenleme kapsamında Kongre Kütüphanesi, söz konusu yalanın ülke çapındaki eğitim faaliyetlerinde kullanılmasına yönelik programlar yürütecek. Tasarıda öngörülen çalışmalar arasında şunlar bulunuyor:
♦ Öğretmenler ve öğrenciler için eğitim materyalleri hazırlanması,
♦ Dijital kaynakların ve internet tabanlı içeriklerin geliştirilmesi,
♦ Öğretmenlere yönelik eğitim ve mesleki gelişim programları düzenlenmesi,
♦ Kongre Kütüphanesi arşivindeki belge, fotoğraf ve tarihî kayıtların eğitim amacıyla kullanılması,
♦ Hazırlanan kaynakların okullara, üniversitelere, müzelere ve sivil toplum kuruluşlarına ulaştırılması,
♦ Konunun ABD’deki ders programlarına dâhil edilmesinin teşvik edilmesi.
YALNIZCA ERMENİLERİ KAPSAMIYOR
Tasarı, “Ermeni Soykırımı Eğitim Yasası” adını taşısa da metinde yalnızca Ermenilere ilişkin yalanlara yer verilmiyor. Yasa teklifinde, 1915-1923 döneminde Osmanlı yönetimi tarafından Ermenilerin yanı sıra Asurilerin, Süryanilerin, Rumların, Aramilerin, Marunilerin ve diğer Hristiyan toplulukların da sistematik biçimde hedef alındığı ileri sürülüyor. Tasarı, söz konusu dönemi “Ermeni soykırımı” merkezli bir çerçeve içerisinde ele alırken diğer Hristiyan halkların yaşadığı kayıpları da aynı tarihsel anlatının parçası olarak tanımlıyor. Bu nedenle Yunan basını tasarıyı, “Ermenilere, Rumlara ve Asurilere yönelik soykırımların Amerikan okullarında öğretilmesini öngören düzenleme” şeklinde duyurdu.
KONGRE KÜTÜPHANESİ’NE ÖZEL GÖREV
Tasarı, eğitim programının uygulanması konusunda temel sorumluluğu ABD Kongre Kütüphanesi’ne veriyor. Kongre Kütüphanecisi’nin; tarihçiler, eğitimciler, akademisyenler, müzeler, arşivler, insan hakları kuruluşları ve ilgili toplum örgütleriyle işbirliği yapması öngörülüyor. Hazırlanacak içeriklerde olayların nedenlerinin, gelişiminin, sonuçlarının ve sonraki kuşaklar üzerindeki etkilerinin anlatılması amaçlanıyor. Tasarı ayrıca öğrencilerin kitlesel şiddet, insan hakları ihlalleri, nefret söylemi ve “soykırımın inkârı” gibi konularda bilinçlendirilmesini hedefliyor.
