ARC Su ve Enerji Yönetim Kurulu Başkanı Alkan Canbay: OSB’lerde yüzde 80’e varan oranda su tasarrufu mümkün

Recep ŞENYURT-ADANA

Türkiye’nin su ve ener­ji alanında kritik bir eşikten geçtiğini ifade eden ARC Su ve Enerji Başka­nı Alkan Canbay, organize sa­nayi bölgelerinde (OSB) yüz­de 80’e varan su geri kazanımı­nın mümkün olduğunu söyledi. Güneş enerjisiyle çalışan su arıtma sistemlerinden deniz suyu arıtımına, yapay zekâ des­tekli izleme teknolojilerinden uluslararası projelere kadar ge­niş bir alanda faaliyet göster­diklerini anlatan Canbay, “Su ve enerji güvenliği sağlanma­dan sürdürülebilir kalkınma­dan söz edilemez” dedi. Su ve enerji yönetiminde geliştirdik­leri yüksek mühendislik çö­zümleriyle hizmet verdikleri­ni belirten Canbay, su ve enerji yönetiminin artık yalnızca çev­resel değil, aynı zamanda eko­nomik ve stratejik bir zorunlu­luk haline geldiğini belirterek, özellikle OSB'lerde yürütülen dönüşüm projelerinin Türki­ye’nin geleceği açısından bü­yük önem taşıdığını bildirdi.

“Sanayici için su önemli bir problem”

AB Yeşil Mutabakatı kapsa­mında OSB'lerin önemli so­rumluluklar üstlendiğini vur­gulayan Canbay, OSB’lerde su geri kazanım projelerine yöne­lik talebin hızla arttığını belirt­ti. Canbay, “OSB'ler yalnızca yasal zorunlulukları yerine ge­tirmekle yetinmiyor. Yüzde 75- 80 seviyelerine ulaşan su geri kazanım hedefleri belirliyorlar. Bu, doğal su kaynaklarının ko­runması açısından son derece önemli” diye konuştu. Bir OS­B'nin günlük 100 bin metre­küp su tüketmesi halinde, bu­nun 75 bin metreküpünün ye­niden kazanılmasının devasa bir tasarruf anlamına geldiği­ni ifade eden Canbay, bu yakla­şımın yeraltı ve yüzey su kay­nakları üzerindeki baskıyı cid­di ölçüde azaltacağını kaydetti. Son yıllarda yaşanan kuraklık­ların sanayi için yeni riskler or­taya çıkardığını belirten Can­bay, “Sanayiciye su bulamamak ve yeni kaynak oluşturamamak artık ciddi bir problem haline geldi. Tam bu noktada suyun geri kazanılması büyük önem taşıyor. Ancak bunun için ile­ri mühendislik, doğru proje­lendirme ve yüksek verimli tesisler gerekiyor. Biz de şart­name hazırlığından projelen­dirmeye, uygulamadan imala­ta kadar tüm süreci uçtan uca yönetebiliyoruz” diye konuş­tu. ARC’nin son dönemdeki en önemli yatırımlarından bi­rinin Adana Hacı Sabancı OS­B'de hayata geçirildiğini belir­ten Canbay, 40 bin metreküp kapasiteli ileri teknoloji atık su arıtma tesisi inşa ettikleri­ni açıkladı. İnşaatı, mühendis­liği ve işletmeye alma süreçle­rini de üstlendikleri projenin 24 ayda tamamlanacağını be­lirten Canbay, “Tesisleri inşaat değil, doğru kurgulanmış oto­masyon ve mühendislik altya­pısı çalıştırır” diyerek sanayi­cileri ve OSB yönetimlerini sa­dece yatırım maliyetine değil, tesisin 20-30 yıllık işletme öm­rüne odaklanmaya davet etti. Yeni kurulan Tarsus OSB’nin proje müellifi olan ARC’nin, iç­me ve kullanma suyu tesisini teslim ederken, atık su arıtma tesisinin projelendirme çalış­malarını “terzi usulü” bir yak­laşımla sürdürdüğünü aktaran Canbay, Tarım OSB’de ise Cey­han Nehri’nden alınan suyu çok hassas bir filtrasyonla arıtarak günde 20 bin metreküp sulama suyu sağlayacak tesisin 1 Eylül itibariyle devreye alınacağı­nı aktardı. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’in Türkiye’de düzenle­necek olmasının önemli bir fır­sat olduğunu söyleyen Canbay, “İklim değişikliğini konuşur­ken suyu göz ardı etmek müm­kün değil. Türkiye, bu zirve sa­yesinde hem deneyimlerini dünyaya anlatma hem de yeni finansman kaynaklarına eriş­me fırsatı elde edecek” dedi.

Deniz suyu önemli olacak

Canbay, özellikle deniz suyu arıtma projelerinin daha faz­la gündeme geleceğini bildir­di. Türkiye’nin kuraklık riski­ne karşı Ege, Akdeniz ve Mar­mara bölgelerinde deniz suyu arıtımına geçmesinin artık bir zorunluluk olduğunu vurgula­yan Canbay, yatırımcılara ve kamuya kritik bir uyarıda bu­lundu. Devasa tesisler yerine daha sürdürülebilir ve işletme­si kolay, bölgesel riskleri azal­tan 5 bin ila 20 bin metreküp­lük dağınık tesislerin kurulma­sı gerektiğini belirten Canbay, şöyle devam etti: “Deniz suyu tuzlu, agresif ve 70 bara varan yüksek çalışma basıncına sa­hip zor bir su. Sektörde ‘uygun fiyata tesis aldım’ demek büyük bir hata. Yanlış teknoloji ve ko­rozyona açık sıradan ekipman seçimi yüzünden 6 ayda dev­re dışı kalan çok tesis var. ARC olarak bugüne kadar oteller, enerji santralleri ve demir-çe­lik tesisleri dahil 20’nin üzerin­de deniz suyu arıtma projesini başarıyla hayata geçirdik. Tür­kiye’deki gerek deniz suyu, ge­rek nehir, gerek geri kazanım ve atık su tesislerinde önceliği su güvenliği başlığı altında toplamaları gerekir.”

Su ve karbon ayak izi yapay zekâyla izleniyor

Su ve enerjiyi aynı çatı altında buluşturan bir yaklaşım geliştirdiklerini ifade eden Canbay, yeni dönemde güneş enerjisiyle çalışan su arıtma teknolojilerine odaklandıklarını kaydetti. Su arıtma süreçlerini yenilenebilir enerjiyle desteklemeyi hedeflediklerini dile getiren Alkan Canbay, “Güneş enerjisiyle çalışan su arıtma yöntemleri üzerinde çalışmalarımızı başlattık. Su ve enerji birlikte ele alındığında işletmelerin karbon ayak izi, su ayak izi ve yeşil dönüşüm süreçleri çok daha etkin yönetilebiliyor. Aynı zamanda yapay zekâ tabanlı enerji ve su izleme sistemlerimizi geliştirerek kurduğumuz tesislerde hem suyu hem de enerjiyi anlık olarak izleyebilen ve raporlayabilen altyapılar oluşturuyoruz” dedi.

Sıkıntılı bölgelere konteyner tipi arıtma tesisi

Üzerinde çalıştıkları en yenilikçi projelerden birinin güneş enerjisiyle çalışan konteyner tipi arıtma tesisleri olduğunu belirten Canbay, bu sistemlerin kendi enerjisini üreten, atık suyu arıtabilen ve sıfır atık yaklaşımıyla çalışabilen mobil tesisler olduğunu açıkladı. Canbay, COP 31 kapsamında kendi enerjisini üreten ve sıfır atıkla çalışan mobil konteyner tipi arıtma ünitelerini sergileyeceklerini aktardı. Güneş panelleri açıldığı anda her noktada su arıtabilen bu sistemlerin özellikle suya erişimi olmayan kıyı ülkeleri için büyük ihracat potansiyeli taşıdığını dile getiren Canbay, şirketin Libya’da 100 farklı köye hizmet veren konteyner tipi arıtma sistemleri kurduğunu, Kazakistan’da fabrika kurulumunu sürdürdüğünü, Almanya’da ARC Water & Energy Germany markasıyla şirket kurulum süreçlerini tamamlamak üzere olduklarını ayrıca Gürcistan’da Dünya Bankası standartlarında yeterlilik sağlayan sayılı Türk firmalarından biri olduklarını aktardı.