Merhaba,
Kadın haklarının, toplumsal belleğinin öncüsü, çağdaşlık arayışının simgesi iki ölümsüz; Prof. Dr. Afet İnan (1908 / 1985) ve Emma Goldman (1869 / 1940) kapağımızda.
Prof. Dr. Afet İnan... İmparatorluğun çöküşü ve Cumhuriyete giden sürece, siyasal, ekonomik, toplumsal ve kültürel değişim ve dönüşüme, Atatürk’ün birçok konudaki düşünce ve eylemlerine, tasarılarına ve gerçekleştirdiklerine tanıklık etti. Türk kadınının çağdaşlaşmasına katkılarıyla bir Cumhuriyet sevdalısı olarak yaşadıklarını kayıt altına aldı.
Türk Tarih Heyeti’nin kurulmasına öncülük yaptı. Sonrasında Türk Tarih Kurumu’na (TTK) dönüşen heyetin yıllarca başkanlığını sürdürdü.
Türk kadınının tarihsel süreç içindeki hak ve sorumluluklarını inceledi, seçme-seçilme hakkının tanınması adına ön safta yer aldı. Kadınların eşitliği, özgürlüğü, hakları, eğitimi konusunda gerekli adımların atılmasını savundu. Kurtuluş Savaşında Türk Kadını’nda (TTK), kadınların Milli Mücadele’ye katkılarını anlattı.
Atatürk döneminde yaşadıklarını, gözlemlerini, tanıklıklarını, ondan dinlediklerini yazdı. 11 Ekim 1925 günü tanıştığı, son 13 yılında hep yakınında bulunduğu, son günlerinde başucundan hiç ayrılmadığı Atatürk’le ilgili M. Kemal Atatürk’ten Yazdıklarım (TTK), Atatürk ve Kültür (TTK), Atatürk ve Demokrasi (TTK), Atatürk’ü Anarken (TTK) gibi birçok kitabı sundu. M. Kemal Atatürk’ün Karlsbad Hatıraları’nı (TTK) yayımladı.
Tarih bilincinin yerleşmesinde, kadın haklarının gelişmesinde, Atatürk devrimlerinin yapılmasındaki belgelere dayanan kitaplarıyla Cumhuriyetin çağdaşlık simgesi olan Afet İnan’ı saygıyla anıyoruz. Öner Yağcı’nın yazısı...
Emma Goldman... 20. yüzyılın ilk yarısında verdiği soluk soluğa özgürlük mücadelesinde edindiklerini kitaplarında bütünleştirerek eylemden kurama uzanan, anarşist ve feminist felsefenin yaygınlaşmasına büyük katkıda bulunan zorlu bir yaşam...
Doğduğu Litvanya’dan ailesinin göçtüğü St. Petersburg’da çocuk yaştayken çalıştığı fabrikada devrimci düşüncelerle karşılaşır Emma Goldman. Özellikle Çernişevski’nin Nasıl Yapmalı?, Turgenyev’in Babalar ve Oğullar romanları onda özgür, adil ve eşit bir dünyada özgürce yaşama, halkın çektiği acılara seyirci kalmama isteğini tutuşturur. Ve “Amerika’nın en tehlikeli kadını” ilan edilmesine yol açan anarşist düşüncelerinin tohumlarını eker.
2.5 dolar haftalıkla günde 10 saat dikiş makinesinde çalışır. 1893’te “İş isteyin. Eğer iş vermezlerse ekmek isteyin. Eğer ekmek vermezlerse ekmeğinizi alın” diyerek işsizleri kışkırttığı iddiasıyla bir yıl hapsedilir. Sonra soluk soluğa yaşamı başlar:
Kentten kente, ülkeden ülkeye savaş, anti militarizm, zorunlu askerlik, din, burjuva demokrasisi, çağdaş devrimci tiyatro, kadınların eşitliği, cinsellik, kadın ticareti, doğum kontrolü, özgür aşk gibi konularda konferanslar verir. ile, devlet, kilise gibi baskıcı kurumları sertçe eleştirir.
Dünyayı değiştirmeye, anarşizm mücadelesine, kadının özgürleşmesine adadığı yaşamını tutuklanmalar, sürgünler, sınırdışı edilmeler, konuşmalar, eylemler ve kitaplarla sürdürür. Anısına saygıyla... Öner Yağcı’nın yazısı...
- M. Sadık Aslankara (“Narsisistik bir aşk naziresi” / Zeynep Paftalı / Nergis Zamanı / Bilgi),
- Eray Canberk, değinmeler / “derkenar”lardan seçip derlediği “Yazılakalanlar” başlıklı kısa yazılarının on sekizincisiyle sizlerle...),
- Duygu Aydemir (Sibel Öz / Bir Anti-Yıldız: Adile Naşit / Everest),
- Y. Bekir Yurdakul (Pieter Koolwijk / Luna / Çeviren: Erhan Gürer / Can),
- Dolu dolu Vitrindekiler ve Mustafa Başaran’ın hazırladığı Bulmaca ile de düşün trafiği sürüyor!
İyi okumalar...
Gamze Akdemir
Kitap Dergi, YARIN gazeteniz Cumhuriyet’le birlikte...
Unutmayın; her gün Cumhuriyet her perşembe Cumhuriyet Kitap Dergi okunur!
