Birleşmiş Milletler Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü (UNU-INWEH) tarafından yayımlanan rapora göre, yapay zekâ veri merkezlerinin küresel elektrik tüketimi 2030 yılına kadar 945 teravatsaat seviyesine ulaşabilir.
Bu miktarın, Pakistan, Bangladeş ve Nijerya gibi yaklaşık 650 milyon nüfusa sahip üç ülkenin toplam elektrik tüketiminin yaklaşık üç katına denk geldiği belirtiliyor.
SU KULLANIMI 1,3 MİLYAR İNSANIN İHTİYACINA EŞDEĞER
Raporda dikkat çeken bir diğer başlık ise su tüketimi oldu. Veri merkezlerinin soğutma ihtiyacı nedeniyle kullanılan su miktarının 2030’da 9,3 trilyon litreye ulaşabileceği öngörülüyor. Bu seviyenin, Sahra Altı Afrika’da yaşayan yaklaşık 1,3 milyar insanın yıllık su tüketimine eşdeğer olduğu ifade ediliyor.
Herkesin gizlice yapay zekaya sorduğu hassas sorular artık sunucularından siliniyor
VERİ MERKEZLERİNİN AYAK İZİ BÜYÜYOR
Araştırmaya göre yapay zekâ altyapısının yalnızca enerji ve su değil, arazi kullanımı açısından da genişlediği görülüyor. Veri merkezlerinin kapladığı alanın 2030’a kadar 14 bin 500 kilometrekareyi aşabileceği tahmin ediliyor.
Raporda ayrıca, farklı ülkelerdeki veri merkezlerinin yerel kaynaklar üzerinde baskı oluşturduğuna dikkat çekiliyor. İrlanda’da elektrik tüketiminde şehir hanelerini aşan bir paya ulaşılması buna örnek olarak gösteriliyor.
İŞLEM TÜRÜNE GÖRE ENERJİ FARKI BÜYÜYOR
Yapay zekâ sistemlerinde işlem türleri arasında ciddi enerji farkları bulunuyor. Rapora göre:
• Standart bir sohbet sorgusu, basit işlemlere göre yaklaşık 200 kat daha fazla enerji tüketebiliyor
• Tek bir görsel üretimi, binlerce temel işlemin enerji ihtiyacına ulaşabiliyor
• Kısa video üretimi ise yüz binlerce işlemle eşdeğer enerji gerektirebiliyor
VERİMLİLİK ARTIŞI TÜKETİMİ AZALTMAYABİLİR
Raporda “Jevons Paradoksu” olarak bilinen etkiye de dikkat çekiliyor. Buna göre yapay zekâ sistemleri daha verimli hale geldikçe kullanımın artması, toplam enerji tüketimini düşürmek yerine yükseltebiliyor.
Meta’da yapay zeka skandalı: Müşteri botunu kandırıp büyük hesapları çaldılar
UZMANLARDAN “SORUMLU KULLANIM” ÇAĞRISI
UNU-INWEH Direktörü Kaveh Madani, raporun yapay zekâya karşı olmadığını, ancak teknolojinin daha sürdürülebilir ve sorumlu biçimde geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
ELEKTRONİK ATIK RİSKİ DE BÜYÜYOR
Araştırmaya göre yapay zekâ altyapısının 2030’a kadar yılda 2,5 milyon ton elektronik atık üretme potansiyeli bulunuyor. Kritik minerallerin çıkarılma süreçleri ve çevresel yüklerin bölgesel eşitsiz dağılımı da raporda öne çıkan diğer riskler arasında yer alıyor.
