Rusya'nın en varlıklı iş insanlarından bazıları, ekonomiye ve kamu maliyesine ilişkin kaygıların yanı sıra devletin mal varlıklarına el koyabileceği endişesiyle son bir yılda milyarlarca dolarlık servetini ülke dışına çıkardı. Rus milyarderlerin yatırımlarında kripto para, altın, yabancı gayrimenkul ve Körfez ülkelerindeki özel fonların ağırlığı arttı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e yakın isimlerin de aralarında bulunduğu ülkenin en zengin kişilerinden bazıları, Rus ekonomisinin görünümü ve kamu bütçesine ilişkin kaygılar nedeniyle son bir yılda milyarlarca dolarlık varlığı yurt dışına taşıdı.
Bloomberg'in altı varlıklı Rus ile bazı milyarderlerin yatırım tercihleri hakkında bilgi sahibi kişilerden edindiği bilgilere göre, son dönemde kamuoyuna yansıyan yüksek tutarlı mal varlığı müsadereleri, Rus seçkinleri arasında servetlerine devlet tarafından el konulabileceği veya varlıklarını kaybedebilecekleri endişesini artırdı.
Bazı milyarderlerin bankacılık sektörüne ilişkin kaygılar nedeniyle yakın zamanda Rusya dışındaki varlıklarını artırdığı belirtildi. Kurumsal bildirimler ve gayrimenkul satın alma kayıtları da söz konusu hareketliliğe işaret etti.
Rusya'nın en varlıklı isimlerinden bazılarının portföylerinde son bir yılda başlayan değişimin, son aylarda hız kazandığı kaydedildi. Buna göre yatırımlar kripto para, altın, yabancı ülkelerdeki gayrimenkuller ve özellikle Körfez bölgesindeki özel yatırım fonlarına yöneldi.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermedi.
YAPTIRIMLAR SONRASI VARLIKLAR RUSYA'YA DÖNMÜŞTÜ
Rus milyarderler, uzun yıllar boyunca Batı ülkelerinde büyük ölçekli ticari anlaşmalar, gösterişli gayrimenkul alımları ve lüks yaşam tarzlarıyla öne çıkmıştı.
Putin'in Şubat 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı askeri harekât emri vermesinin ardından Rusya'nın ABD ve Avrupa ile ilişkileri Soğuk Savaş'tan bu yana en düşük seviyesine geriledi.
Uluslararası yaptırımlar, çok sayıda Rus iş insanını varlıklarını yeniden Rusya'ya taşımaya ve şirketlerini ülkede tescil ettirmeye yöneltirken, birçok milyarderin yurt dışındaki varlıkları da donduruldu.
Bununla birlikte zengin Ruslar ülke içinde farklı risklerle karşı karşıya kaldı. Rus makamları, 2024'ten itibaren, dış dünyayla çifte vatandaşlık gibi yollarla bağlarını sürdürmeye çalışan veya geçmişte resmi görevlerde bulunmuş bazı iş insanlarını da kapsayan yüksek profilli mal varlığı müsaderelerini artırdı.
Rus ekonomisinde 2025'ten bu yana görülen yavaşlama da iş insanlarının kârlarını azaltırken, ülke içinde servetlerini koruma ve büyütme imkânlarını sınırladı.
RESMİ VERİLERİN DIŞINDA ON MİLYARLARCA DOLARLIK ÇIKIŞ
Resmi verilere yansımayan ve şeffaf olmayan kripto para işlemleri gibi yöntemlerle gerçekleştirilen sermaye çıkışlarının toplam büyüklüğünün hesaplanmasının zor olduğu belirtildi.
Bazı Rus milyarderlerin yatırım kararları hakkında bilgi sahibi iki kişiye göre, bu yıl resmi rakamların dışında Rusya'dan çıkan paranın ihtiyatlı tahminle dahi onlarca milyar dolara ulaştığı ifade edildi.
Söz konusu sermaye çıkışının geçen yıla göre arttığı kaydedilirken, mal varlıklarına el konulması ve ekonomik dalgalanma endişelerinin son bir yılda para çıkışını yeniden hızlandırdığı bildirildi.
Öte yandan birçok varlıklı Rus, savaş ve yaptırımların oluşturduğu zorluklara rağmen ülke dışında yatırım fırsatları aramayı sürdürdü. Sermaye çıkışı, savaşın devam ettiği dönemde Rus ekonomisinin temel sorunlarından biri olmayı sürdürdü.
Rusya Merkez Bankası, geniş kapsamlı bir hesaplamaya göre savaşın ilk yılında ülkeden yaklaşık 250 milyar dolar çıktığını açıklamıştı.
SAVAŞ HARCAMALARI BÜTÇE ÜZERİNDE BASKI OLUŞTURUYOR
Putin'in, ekonomi yönetiminden Ukrayna'daki savaşa yönelik harcamaların sürdürülemez bir seyir izlediği yönünde uyarılar almasının ardından kamu gelirlerini artırmanın yollarını aradığı belirtildi.
Putin'in savunma harcamalarını korumayı, bütçe kesintilerini ise diğer kamu harcamalarına yöneltmeyi amaçladığı ifade edildi.
Ülkenin büyük bölümü ekonomik zorluklarla karşılaşırken, Rus milyarderlerin servetlerinin son bir yılda artması, iş insanlarının kamu maliyesine daha fazla katkıda bulunmaları yönündeki baskıyı da artırdı.
Bazı girişimcilerin kaygılarının, mart ayında Putin ile yapılan kapalı toplantının ardından yükseldiği aktarıldı.
Toplantıda milyarder Süleyman Kerimov'un, katılımcıların işletmelerinin 1990'lı yıllarda kurulmuş olmasını dikkate alarak devlete önemli miktarda katkı sunmasını önerdiği, Putin'in de girişimi olumlu karşıladığı belirtildi.
Toplantının ardından Peskov, Kerimov'un devlete yüksek tutarda para vermeyi teklif etmesi sonrasında Putin'in iş insanlarından katkı talep ettiği yönündeki iddiaları reddetti.
YATIRIMLAR KÖRFEZ, TÜRKİYE VE AFRİKA'YA YÖNELİYOR
Bir Rus iş insanı, zenginlere yönelik devlet baskısına ilişkin kaygılar nedeniyle parasını Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin de aralarında bulunduğu ülkelere taşıdığını ifade etti.
İki iş insanı, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye veya Suudi Arabistan'a geçmiş yıllara benzer hacimlerde yatırım yaptıklarını belirtirken, bir diğer iş insanı ise Afrika'da yatırım yapmaya başladığını bildirdi.
Varlıklı Rus müşterilerin mali düzenlemeleri hakkında bilgi sahibi bir kişi, ülke içinde artan baskılar nedeniyle 2024'ten bu yana sermayeyi Rusya dışında tutmaya yönelik ilginin arttığını kaydetti.
Rusya Başsavcısı Aleksandr Gutsan, mart ayında yaptığı açıklamada, savcıların geçen yıl 4 trilyon rubleden, yaklaşık 51,5 milyar dolardan, fazla değer biçilen varlığın devlete iadesini sağladığını bildirdi.
Varlıklarını devlete kaybeden iş insanları arasında Rusya'nın en büyük tarım şirketlerinden Ros Agro'nun kurucusu Vadim Moşkoviç, ülkenin en büyük altın madenciliği şirketlerinden birini kontrol eden Konstantin Strukov ve Moskova'daki Domodedovo Havalimanı'nı kaybeden Dmitriy Kamenşçik yer aldı.
Dubai gayrimenkul piyasasında Rusların yüksek bedelli alımlarının devam ettiği, Türkiye ve Monako'daki gayrimenkullere yönelik yatırımların da arttığı belirtildi.
KRİPTO PARA ÜZERİNDEN YENİ TRANSFER YÖNTEMLERİ
Rus yatırımcıların hem Batı yaptırımlarından hem de Kremlin'in denetiminden kaçınmak için yeni yollar aramasıyla birlikte, servetin yurt dışına taşınmasında kullanılan yöntemlerin de değiştiği bildirildi.
Dubai'nin bir kripto para merkezi haline gelmesi, Rus seçkinlerin farklı ülkeler arasında para transferi yapmasını kolaylaştırdı.
Ermenistan, Kazakistan ve Kırgızistan üzerinden işleyen gayriresmi yolların da giderek daha fazla kullanıldığı, Kırgızistan'ın A7A5 adlı sabit kripto paraya ev sahipliği yaptığı aktarıldı.
Söz konusu kripto para, Moldova'da hakkında yakalama kararı bulunan bankacı Ilan Şor ile ağır yaptırımlar altındaki Rus devlet bankası Promsvyazbank'ın sahibi olduğu sınır ötesi ödeme şirketi A7 tarafından geliştirildi.
Şirket, internet sitesinde dünyanın herhangi bir ülkesine aynı gün içinde ödeme yapabildiğini belirtti.
RBC haber servisinin aktardığına göre, Promsvyazbank Başkan Yardımcısı Mihail Dorofeyev, eylül ayında yaptığı açıklamada A7'nin 2025'in ilk yarısında 7,5 trilyon ruble, yaklaşık 96 milyar dolar, tutarında işlem gerçekleştirdiğini bildirdi.
BANKACILIK SEKTÖRÜNE İLİŞKİN ENDİŞELER ARTIYOR
Rus bankalarının mali durumuna ilişkin kaygıların geçen yazdan bu yana arttığı belirtildi.
Bankacılık yetkilileri, bilançolardaki borç seviyesinden endişe duyduklarını ifade ederken, sektörün görünümünün kamuoyuna açıklanandan daha ciddi olduğu uyarısında bulundu.
Kremlin yanlısı Makroekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Tahmin Merkezi de mayıs ayında Rusya'da sistemik bir bankacılık krizinin yaklaşmakta olduğuna dair işaretler gördüğünü açıkladı.
