ABD ordusu, İran’a yönelik operasyonların yedinci gecesinde gözetleme noktalarını, askerî lojistik altyapısını, yer altı silah depolarını ve deniz kapasitesini hedef aldı.
ABD Merkez Komutanlığı, saldırılarda savaş uçakları, insansız hava araçları ve savaş gemilerinin kullanıldığını açıkladı. Komutanlık, Orta Doğu’daki 50 binden fazla ABD askerinin operasyonel hazırlığını sürdürdüğünü bildirdi.
İran ise Bahreyn, Katar, Kuveyt ve Ürdün’deki hedeflere yönelik yeni füze ve İHA saldırıları düzenlediğini duyurdu. Tahran yönetimi ayrıca Hint Okyanusu’nun kuzeyindeki bir ABD gemisini seyir füzesiyle hedef aldığını öne sürdü.
Yedinci gecede altyapı vuruldu
İran devlet medyasına göre ABD saldırıları, ülkenin güneyindeki Hürmüzgan eyaletinde köprüleri, bir kara yolu tünelini, elektrik tesislerini ve deniz suyunu arıtma sistemlerini etkiledi.
Hürmüzgan’daki saldırılarda üç kişinin hayatını kaybettiği, sekiz kişinin yaralandığı bildirildi. Cask kentindeki enerji tesisleri ile su pompalarının zarar görmesi nedeniyle bazı köylere içme suyu verilemediği açıklandı.
Bir gün önce Bandar Khamir bölgesindeki köprülerin vurulması sonucu yedi kişinin yaşamını yitirdiği bildirilmişti. Aynı saldırılarda tren istasyonu ile ulaşım hatlarının da hedef alındığı öne sürülmüştü.
Iranshahr kentindeki bir havalimanının vurulduğu yönündeki haberler, operasyonların İran’ın kıyı savunma noktalarından ülkenin ulaştırma ve lojistik ağına doğru genişlediğini gösterdi.
Hürmüz’de gemiler durduruldu
Çatışmanın en kritik cephesi Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiği oldu. ABD ordusu, İran’a uyguladığı deniz ablukası kapsamında dört ticari geminin rotasını değiştirdiğini, bir gemiyi durdurduğunu ve başka bir gemiye çıktığını açıkladı.
İran Devrim Muhafızları ise kendi belirlediği seyir kurallarını ihlal ettiğini savunduğu dört geminin füze ve İHA operasyonuyla durdurulduğunu duyurdu. Karşılıklı açıklamalar, boğazdaki ticari geçişlerin iki tarafın askerî müdahalelerine açık hâle geldiğini ortaya koydu.
İran medyası, mayınlı olduğu belirtilen bir rotadan geçen iki petrol tankerinin patlayarak alev aldığını ileri sürdü. ABD ordusu söz konusu iddiayı reddetti.
Tahran yönetimi, ABD saldırıları sona ermeden bölgeden petrol, doğalgaz ve kimyasal gübre ihracatının güvenli biçimde sürdürülemeyeceği uyarısında bulundu. Dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki hareketlilik, küresel enerji piyasalarının ana risk başlığı olmayı sürdürüyor.
Körfez’de su ve elektrik alarmı
İran’ın son saldırıları Körfez ülkelerindeki askerî noktaların yanında elektrik ve su altyapısını da etkiledi. Kuveyt yönetimi, bir elektrik üretim ve deniz suyunu arıtma tesisinin İran saldırısında hasar gördüğünü açıkladı.
Tesiste yangın çıkarken çok sayıda elektrik üretim ünitesi devre dışı kaldı. Kuveytli yetkililer yangının kontrol altına alındığını ve acil durum planlarının devreye sokulduğunu bildirdi.
Kuveyt, içme suyunun yaklaşık yüzde 90’ını deniz suyunu arıtan tesislerden sağlıyor. Elektrik üretim tesisleriyle aynı alanlarda bulunan arıtma sistemlerinin zarar görmesi, enerji kesintisinin su üretimini de durdurma riskini artırıyor.
Kuveyt ordusu ayrıca askerî tesis ve kamplara yönelik İran İHA’larına karşılık verildiğini açıkladı. Bahreyn’de sirenler çalarken Ürdün hava savunma sistemleri İran’dan fırlatılan füzeleri önlediğini duyurdu. Suudi Arabistan’da da uzun bir aradan sonra bazı bölgeler için erken uyarılar yayımlandı.
Petrol yeniden baskı altında
Petrol fiyatları cuma günü yüzde 4’ten fazla yükselerek bir ayın en yüksek seviyesine çıktı. Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısının üç haftanın en düşük düzeyine inmesi, arz kesintisinin büyüyebileceği endişesini güçlendirdi.
Gemi trafiğindeki gerileme yalnızca ham petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatını etkilemiyor. Tanker kiralama ücretleri, savaş riski sigortası, teslimat süreleri ve alternatif rotaların maliyeti de çatışmanın süresine bağlı olarak yükseliyor.
Birleşmiş Milletler, İran ve Körfez ülkelerindeki sivil altyapının hedef alınmasından duyduğu kaygıyı açıkladı. Askerî hedeflerle elektrik, su, ulaşım ve liman altyapısı arasındaki sınırın daralması, bölgesel savaşın ekonomik ve insani maliyetini artırıyor.
Piyasalar yeni haftada Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerini, Kuveyt’teki tesisin hasar durumunu, İran’ın petrol sevkiyatına yönelik adımlarını ve ABD’nin sekizinci gece yeni bir operasyon düzenleyip düzenlemeyeceğini izleyecek.
