ABD, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Yunanistan ve İsrail, Doğu Akdeniz’deki enerji ve altyapı işbirliğini yeni bir aşamaya taşıdı. Taraflar, Houston’da düzenlenen “3+1 Enerji Diyaloğu” toplantısında Doğu Akdeniz Enerji Merkezi (Eastern Mediterranean Energy Center-EMEC)’nin kurulması için niyet bildirgesi imzalarken, yıl sonuna kadar hazırlanması planlanan ortak bir yol haritası üzerinde çalışmalara başlama kararı aldı.
Toplantıya GKRY Enerji Bakanı Mihalis Damianos, Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, İsrail’in ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter ve ABD Enerji Bakanı Chris Wright katıldı. Görüşmelerde enerji güvenliği, açık deniz doğal gaz kaynaklarının geliştirilmesi, bölgesel altyapı projeleri, enerji teknolojileri ve ulaştırma bağlantıları ele alındı.
Ortak açıklamada, dört ülkenin “Doğu Akdeniz’de enerji gelişimi ve enerji güvenliğinin desteklenmesi” hedefi doğrultusunda işbirliğini derinleştirme konusunda mutabık kaldığı belirtildi.
DOĞU AKDENİZ ENERJİ MERKEZİ KURULDU
Houston’daki Rice Üniversitesi Baker Kamu Politikaları Enstitüsü bünyesinde kurulan Doğu Akdeniz Enerji Merkezi, toplantının en dikkat çekici sonucu oldu. Dört ülkenin desteklediği merkezin enerji güvenliği, doğal gaz projeleri, LNG altyapıları, enerji şebekeleri, araştırma-geliştirme faaliyetleri ve yeni teknolojiler alanında çalışmalar yürütmesi planlanıyor.
ABD Enerji Bakanı Chris Wright, merkezin “enerji bolluğunu, ekonomik kalkınmayı ve bölgesel istikrarı destekleyeceğini” savundu. Ortak bildiride ise merkezin araştırma faaliyetlerinin yanı sıra politika diyaloğunu geliştireceği ve kamu ile özel sektör arasında yeni işbirliklerine zemin hazırlayacağı ifade edildi.
YOL HARİTASI HAZIRLANACAK
Toplantıda alınan kararlar arasında “3+1 Enerji Diyaloğu” için kapsamlı bir işbirliği yol haritası hazırlanması da yer aldı. Dört ülkenin ilgili bakanlıkları önümüzdeki aylarda düzenli teknik toplantılar yapacak. Hazırlanacak yol haritasında enerji güvenliği, doğal gaz projeleri, enerji altyapıları, bölgesel bağlantı projeleri ve araştırma faaliyetlerine ilişkin hedeflerin yer alması bekleniyor. İlgili bakanlıkların belgeyi yıl sonuna kadar onaylamayı hedeflediği belirtildi.
KRİTİK ALTYAPILAR İÇİN ORTAK ÇALIŞMA GRUBU
Houston toplantısında enerji projelerinin yanı sıra kritik altyapıların korunması konusu da öne çıktı. Dört ülke, ilk somut adımlardan biri olarak kritik altyapıların siber güvenliği ve fiziksel korunması amacıyla ortak bir çalışma grubu kurulması konusunda anlaşmaya vardı.
Ortak bildiride, enerji altyapıları konusunda sağlanacak koordinasyonun “siber güvenliği ve kritik altyapıların fiziksel güvenliğini güçlendireceği”, aynı zamanda “stratejik bağları derinleştireceği” ve “bölgesel diplomasiye katkı sağlayacağı” ifade edildi.
IMEC VURGUSU
Toplantıda yalnızca enerji projeleri değil, bölgesel bağlantı hatları da gündeme geldi. Ortak açıklamada Yunanistan, GKRY ve İsrail arasındaki bağlantı projelerinin önemine dikkat çekildi. Söz konusu projelerin Amerikan şirketleri için yeni fırsatlar yaratabileceği belirtilirken, Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru’na (IMEC) da özel vurgu yapıldı.
Dört ülke temsilcileri, IMEC’in “ekonomik dayanıklılığı ve güvenli tedarik zincirlerini güçlendireceğini” savunurken, enerji kaynaklarının ve ulaştırma güzergâhlarının çeşitlendirilmesinin ekonomik refah açısından önemli olduğunu kaydetti.
‘STRATEJİK ÜÇGEN’
Atlantic Council tarafından düzenlenen Küresel Enerji Forumu’na katılan Yunanistan Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, Yunanistan-Kıbrıs-İsrail ilişkilerini “stratejik üçgen” olarak tanımladı. Yunan basınında yer alan haberlere göre Papastavrou, bu yapının ABD’nin katılımıyla dörtlü bir işbirliği mekanizmasına dönüştüğünü ifade etti.
Yunan bakan ayrıca Doğu Akdeniz Enerji Merkezi’nin kurulmasını “tarihi bir an” olarak nitelendirirken, enerjinin “baskı ve istikrarsızlaştırma aracı olarak kullanılmaması gerektiğini” söyledi.
SIRADAKİ TOPLANTI İSRAİL’DE
Houston’da yapılan toplantının ardından dört ülke, bir sonraki “3+1 Enerji Diyaloğu Bakanlar Toplantısı”nın İsrail’de yapılması konusunda mutabakata vardı.
Kasım 2025’te Atina’da yapılan toplantıda alınan kararların devamı niteliğindeki Houston zirvesiyle birlikte ABD, GKRY, Yunanistan ve İsrail arasındaki enerji işbirliği mekanizması daha kurumsal bir yapıya kavuşmuş oldu.
