Türk Hava Kuvvetleri, NATO’nun doğu kanadındaki hava güvenliğine bir kez daha F-16 savaş uçaklarıyla katkı sağlayacak. Diyarbakır’daki 8’inci Ana Jet Üs Komutanlığına bağlı 181’inci Jet Filo Komutanlığı — Pars Filo, Ağustos-Kasım 2026 döneminde Estonya’nın Ämari Hava Üssü’nde konuşlanacak.
Göreve beş F-16 savaş uçağı ile pilotlar, bakım ekipleri, planlama personeli ve destek unsurlarından oluşan 76 kişilik birlik katılacak. Türk filosunun, 31 Temmuz’da görev süresi sona erecek Portekiz F-16 birliğinin ardından Ämari’de sorumluluğu devralması planlanıyor.
7 GÜN 24 SAAT ALARM-REAKSİYON NÖBETİ
Pars Filo, Estonya, Letonya ve Litvanya hava sahasını kapsayan görev boyunca uçaklarını kısa sürede havalanabilecek durumda tutacak.
Hava sahasına yaklaşan ya da giren bir uçak kimliğini bildirmez, uçuş planına uymaz veya hava trafik kontrolüyle iletişim kurmazsa NATO’nun Almanya’daki Müşterek Hava Harekât Merkezi tarafından “scramble”, yani acil kalkış emri verilebilecek.
Türk F-16’ları hedef uçağa yaklaşarak görsel teşhis yapacak, iletişim kurmaya çalışacak ve gerektiğinde hava sahasının dışına kadar eşlik edecek. NATO, Baltık ülkelerinin kendi hava sahalarını koruyabilecek süpersonik savaş uçağı filoları bulunmadığı için görevi müttefik ülkeler arasında dört aylık dönemlerle dönüşümlü yürütüyor.
Anadolu Ajansı'na konuşan Pars Filo Komutanı Hava Pilot Yarbay Özdemir, görevin önemini şu sözlerle anlattı:
“Sınır ihlalleri ve tanımlanamayan hava araçlarına karşı 7/24 alarm-reaksiyon nöbeti tutacağız ve diğer müttefik ülkelerle ortak görevler icra edeceğiz.”
BU NÖBET KİME KARŞI TUTULUYOR?
NATO Hava Polisliği görevinin resmî tanımında belirli bir ülke “düşman” olarak gösterilmiyor. Görev; kimliği belirlenemeyen askerî uçaklar, hava trafik kontrolüyle bağlantısını kaybeden sivil uçaklar, izinsiz hava sahası ihlalleri ve insansız hava araçları dahil her türlü hava anomalisine müdahaleyi kapsıyor.
Ancak uygulamada alarm kalkışlarının önemli bir bölümünün Rusya’ya ait askerî uçakları teşhis etmek için yapıldığı NATO tarafından açıkça belirtiliyor.
Rus uçakları, ana kara ile Kaliningrad arasında Baltık Denizi üzerinden uçarken zaman zaman transponderlerini kapatıyor, uçuş planı bildirmiyor veya hava trafik kontrolüyle iletişim kurmuyor. Bu durumlarda NATO jetleri Rus uçaklarına yaklaşarak kimlik ve rota kontrolü yapıyor.
Dolayısıyla Türk F-16’larının nöbeti resmî olarak “Rusya’ya karşı” ilan edilmiş bir görev değil; fakat coğrafi ve askerî şartlar nedeniyle fiilî odak büyük ölçüde Rus savaş, keşif ve nakliye uçakları olacak.
RUS SU-35 ESTONYA HAVA SAHASINI İHLAL ETMİŞTİ
Estonya hava sahasında son dönemde yaşanan olaylar, Türk filosunun karşılaşabileceği riskleri de ortaya koyuyor.
Mayıs 2025’te Rusya’ya ait bir Su-35 savaş uçağı, Finlandiya Körfezi üzerindeki Estonya hava sahasına izinsiz girmişti. Estonya Savunma Kuvvetleri, uçağın uçuş planının bulunmadığını, transponderini kapattığını ve hava trafik kontrolüyle çift yönlü iletişim kurmadığını açıklamıştı.
Ämari’de görev yapan Portekiz F-16’ları olayın ardından havalanarak keşif ve teşhis uçuşu gerçekleştirmişti.
RUSYA’DAN GELEN İHA ESTONYA ÜZERİNDE VURULDU
Mayıs 2026’da ise Rusya hava sahası yönünden Estonya’ya giren bir insansız hava aracı, NATO görevi yürüten Romanya’ya ait F-16 tarafından düşürüldü.
Estonya Savunma Kuvvetleri, İHA’nın muhtemelen Ukrayna kökenli olduğunu ancak yoğun Rus elektronik harp faaliyeti, GPS karıştırması ve yanıltması altında rotasından çıktığını bildirdi. Uçak, hedefi görsel olarak teşhis ettikten sonra tek füzeyle etkisiz hale getirdi.
Bu olay, Baltık Hava Polisliğinin yalnızca Rus savaş uçaklarını izlemekten ibaret olmadığını; savaş bölgesinden sürüklenen İHA’ların da giderek daha önemli bir tehdit haline geldiğini gösterdi.
GÖREV “HAVA SAVUNMASI” BOYUTUNA TAŞINIYOR
Estonya basınına göre NATO ülkeleri, temmuz ayında Ankara’da gerçekleştirilen zirvede Baltık Hava Polisliği görevini daha kapsamlı bir hava savunma görevine dönüştürme kararı aldı.
Yeni sistemin NATO komuta kademesi ile pilotlara hava tehditleri karşısında daha hızlı ve esnek hareket etme yetkisi vermesi öngörülüyor. Ämari’nin statüsü de yardımcı üs konumundan NATO’nun resmî operasyonel hava üslerinden birine yükseltilecek.
Estonya Savunma Bakanı Hanno Pevkur, değişikliğin pilotların karar yetkisini netleştireceğini ve müdahale süresini kısaltacağını söyledi. Uygulamanın ayrıntılı angajman kurallarının ise kamuoyuyla paylaşılması beklenmiyor.
Türk filosunun görevi böylece Baltık hava güvenliğinin daha sert ve operasyonel bir yapıya dönüştürüldüğü döneme denk gelecek.
ESTONYA: TÜRKİYE’NİN KATILIMI GÜÇLÜ BİR MESAJ
Estonya yönetimi, Türkiye’nin göreve katılma kararını NATO dayanışmasının göstergesi olarak değerlendiriyor.
Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna, Türkiye’nin Ämari’ye savaş uçağı göndermesinin “müttefik birliği ve ittifakın güvenliğine katkıda bulunma iradesi konusunda açık bir mesaj” verdiğini belirtti.
Tsahkna, gergin güvenlik ortamında müttefik ülkelerin Baltık bölgesindeki sürekli ve görünür varlığının kritik önemde olduğunu ifade etti.
TÜRK JETLERİ DAHA ÖNCE POLONYA VE ROMANYA’DA GÖREV YAPTI
Türk Hava Kuvvetleri, NATO Baltık Hava Polisliği görevine ilk olarak 2006’da Litvanya’dan katıldı.
Türk F-16’ları ayrıca 6 Temmuz-15 Eylül 2021 tarihlerinde Polonya’da, 30 Kasım 2023-2 Nisan 2024 döneminde ise Romanya’da geliştirilmiş hava polisliği görevi yürüttü.
Estonya görevinin ardından Türk Hava Kuvvetlerinin Aralık 2026-Mart 2027 döneminde bu kez Romanya’da yeniden hava polisliği görevini üstlenmesi planlanıyor.
Pars Filo’nun Estonya’daki görevi, Türkiye’nin NATO’nun doğu kanadındaki görünürlüğünü artırırken Türk pilotlarına Rus uçakları, İHA tehditleri ve farklı müttefik hava kuvvetleriyle müşterek operasyon konusunda doğrudan tecrübe kazandıracak.
