Kazakistan, bağımsızlık sonrası siyasi tarihindeki en köklü kurumsal dönüşümlerden birini gerçekleştiriyor. 1995 Anayasası ile hayata geçirilen ve alt kanat Meclis ile üst kanat Senato’dan oluşan çift meclisli parlamento yapısı, düzenlenen son ortak oturumla resmen sona erdi. Yaklaşık 31 yıllık bir geçmişe sahip olan bu sistem, yerini tek meclisli "Kurultay" sistemine bırakıyor.
Başkent Astana'da düzenlenen tarihi nitelikteki son ortak oturumda konuşan Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, bu adımın ülkenin siyasi ve ekonomik dönüşüm sürecinde bir dönüm noktası olduğunu vurguladı. Yeni Anayasa'nın yarın itibarıyla yürürlüğe gireceğini duyuran Tokayev, şu ifadeleri kullandı:
"Bugün sadece bir yasama dönemini kapatmıyoruz, aynı zamanda bağımsız Kazakistan’ın gelişimindeki bir dönemi tamamlıyor ve devlet tarihimizde yeni bir sayfa açıyoruz."
Mevcut parlamentonun son 30 yılda 3 bin 500 civarında yasayı kabul ederek hukuk sisteminin kurulması ve piyasa ekonomisine geçişte kritik bir rol oynadığını belirten Tokayev, son üç yılda ise anayasa değişiklikleri dahil 300'den fazla önemli düzenlemenin hayata geçirildiğini hatırlattı.
Cumhurbaşkanı Tokayev, yeni anayasal modelin temel felsefesini "Güçlü Cumhurbaşkanı - Etkin Kurultay - Hesap Verebilir Hükümet" ilkesinin oluşturacağını ve ülkenin başkanlık sistemiyle yönetilmeye devam edeceğini açıkladı.
Yasama sürecini hızlandırmak ve bürokratik engelleri en aza indirmek amacıyla Kurultay bünyesinde dijital teknolojiler ile yapay zekadan faydalanılacağını aktaran Tokayev, tam kapsamlı "e-Parliament" sisteminin devreye alınacağını belirtti. Ayrıca yerel meclisleri, kamu konseylerini ve sivil toplum kuruluşlarını tek bir çatı altında toplayacak anayasal statüdeki "Kazakistan Halk Konseyi" de yeni dönemde kurulacak kurumlar arasında yer alıyor.
Konuşmasında ülkenin ikinci önceliğinin yeni bir ekonomik modele geçiş olduğunu ifade eden Tokayev, küresel belirsizliklere karşın dengeli ekonomi politikalarının sürdürüleceğini kaydetti. Kazakistan ekonomisine dair güncel verileri de paylaşan Cumhurbaşkanı, şu detaylara dikkat çekti:
Geçen yıl ekonomi yüzde 6,5 oranında büyüme kaydetti.
Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) ilk kez 300 milyar dolar barajını aşarken, kişi başına düşen gelir 15 bin dolara ulaştı.
Enflasyon, yılın ilk beş aylık döneminde yüzde 10,4 seviyesine geriledi.
Yatırım ve sanayi hamlelerine de değinen Tokayev, 2023-2025 yılları arasında 3,7 trilyon tenge değerinde 540 sanayi projesinin tamamlandığını, önümüzdeki iki yılda ise 3 trilyon tenge yatırımla 200'den fazla yeni üretim tesisinin açılacağını bildirdi.
Yeni ekonomik model doğrultusunda enerji, ulaştırma ve altyapı projelerine öncelik verileceğini belirten Tokayev, enerji ve kamu hizmetlerinin modernizasyonu için bu yıl 1 trilyon tengeyi aşan bir kaynak aktarılacağını duyurdu. Doğal gaz kullanım oranının yüzde 65'ten yüzde 80'e çıkarılmasının hedeflendiğini, 2029 yılına kadar 13 gigavatın üzerinde yeni elektrik üretim kapasitesinin devreye alınacağını ve bunun en az dörtte birinin yenilenebilir kaynaklardan karşılanacağını ifade etti.
2024 yılındaki referandumla onaylanan nükleer enerji programına da değinen Cumhurbaşkanı, ülkenin ilk nükleer santralinin inşaat çalışmalarına gelecek yıl başlanacağını açıkladı. Ulaştırma alanında ise demir yolu, kara yolu ve Trans Hazar Uluslararası Taşımacılık Koridoru yatırımlarının hız kazanacağını; Astana'da yeni bir uluslararası havalimanı ile ulusal kargo hava yolu şirketinin kurulmasının öncelikli planlar arasında olduğunu sözlerine ekledi.
Yeni dönemin ilk adımı olarak, Anayasa'nın yürürlüğe girmesinin ardından Kurultay seçimlerine ilişkin kararnameyi imzalayacağını belirten Tokayev, seçimlerin açık, adil ve şeffaf bir rekabet ortamında yapılacağını vurgulayarak mevcut meclis üyelerine emeklerinden dolayı teşekkür etti.
