Avrupa Parlamentosu’nun Ekonomi ve Parasal İşler Komitesi, AB’nin ABD kontrolündeki ödeme sistemlerine bağımlılığını azaltmaya çalıştığı bir dönemde, uzun süredir beklenen dijital euroya salı günü onay verdi.
Avrupa Merkez Bankası’nın (AMB) verilerine göre, ABD’li ödeme devleri Visa ve Mastercard, euro bölgesindeki kartlı ödemelerin yüzde 61’ini ve sınır ötesi kart işlemlerinin neredeyse tamamını gerçekleştiriyor.
Avrupa’nın finansal egemenliği üzerine tartışma, jeopolitik gerilimlerin artması ve Birliğin yabancı ödeme altyapısına bağımlılığına ilişkin kaygıların derinleşmesiyle hız kazandı.
Dijital euro, Avrupa’nın stratejik özerkliğini güçlendirmek için ortaya konan adımlardan biri. AMB tarafından çıkarılacak ve AMB güvencesiyle desteklenecek bir merkez bankası parası biçimi olacak; nakdi ve mevcut bankacılık hizmetlerini ikame etmek yerine onları tamamlamak için tasarlanıyor.
Teklif uyarınca, tüketiciler, henüz üst sınırı belirlenmemiş bir harcama limitiyle dijital eurolarını özel bir cüzdanda tutabilecek.
Sistem hem çevrimiçi hem çevrimdışı ödemeleri destekleyecek ve yüksek düzeyde mahremiyet sağlamayı hedefleyecek; AMB, ödeme verilerinden kullanıcıları doğrudan tanımlayamayacak.
Altyapıyı AMB sağlayacak, ticari bankalar ile ödeme hizmeti sunucuları ise müşterilere dijital euro hizmetleri sunacak. Hem finansal kuruluşların hem de işletmelerin sisteme katılımları karşılığında tazmin edilmesi öngörülüyor.
Görüşmelere aşina üç kaynağa göre, bu tazminatın nasıl yapılandırılması gerektiği, AB üyesi devletlerle yapılacak müzakereler öncesinde dosyanın en tartışmalı başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
AMB, yaptığı açıklamada “Avrupa Parlamentosu’nun ECON Komitesi’nin, euro nakdini yasal ödeme aracı olarak güvence altına alacak ve aynı zamanda dijital euroyu şekillendirecek tek para paketi konusunda pozisyon almasını memnuniyetle karşılıyoruz” dedi.
Dosyayı Sol grup adına müzakere eden İtalyan AP üyesi Pasquale Tridico ise, oylamayı “tarihi” olarak nitelendirerek “Dijital euroya ilişkin düzenlemenin kabulü, yurttaşlar ve küçük işletmeler için büyük bir zaferdir” ifadelerini kullandı.
Kamuya ait dijital bir para birimi geliştiren yalnızca Avrupa Birliği değil. Çin dijital yuanını halihazırda devreye alırken, Rusya dijital rublenin eylül 2026’da faaliyete geçeceğini duyurdu.
Amerika Birleşik Devletleri ise farklı bir yol izliyor. Başkan Donald Trump, Federal Reserve tarafından çıkarılacak bir merkez bankası dijital para birimi planlarını rafa kaldırdı ve bunun yerine, değerini istikrarlı tutmak üzere tasarlanmış, özel sektörce ihraç edilen kripto varlıklar olan stablecoin’lerin geliştirilmesini destekledi.
Küresel stablecoin’lerin çok büyük bölümü ABD doları cinsinden olduğu için, destekçileri bu teknolojinin doların uluslararası rolünü pekiştirebileceğini ve sınır ötesi ödemelerde kullanımını genişletebileceğini savunuyor.
Buna rağmen, bazı siyasetçiler ve eski yetkililer, ABD’de bir merkez bankası dijital parasının ileride yeniden gündeme gelebileceğine inanıyor.
Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu’nun (CFTC) eski başkanı Timothy Massad, mayıs ayında CoinDesk’e yaptığı açıklamada Washington’da tartışmaların sürdüğünü belirterek, dijital doların nihayetinde kaçınılmaz hale gelebileceğini söyledi.
Avrupa Parlamentosu’nun, komitenin tutumunu temmuz ayı başında Strasbourg’daki genel kurul oylamasında resmen benimsemesi bekleniyor.
Ardından AB’nin 27 üye devletiyle müzakereler başlayacak; milletvekilleri yıl sonuna kadar nihai bir uzlaşmaya varmayı hedefliyor.
