Bilim insanları tamamen yapay zeka ile oluşturulmuş bir aşıyı insanlar üzerinde ilk kez test etti. Alınan ilk sonuçlara göre güvenli olan bu aşı farklı coronavirüs türlerini tanıyabilen antikorlar da oluşturabiliyor.
Aşının tasarımında hedef yalnızca Covid-19 virüsünün mevcut varyantlarına karşı değil, gelecekte hayvanlardan insanlara geçebilecek yeni varyantlara karşı da koruma sağlayabilecek kapsamlı bir aşı geliştirmek.
Geleneksel aşılar tek bir virüs varyantını hedef alır, bu sebeple mutasyonlarla oluşabilecek diğer varyantlara karşı koruma etkisi azalabilir. Covid-19 aşıları da grip aşıları da her yıl güncellenerek etkilerini sürdürüyorlar.
VİRÜSLERİN ORTAK NOKTALARI BULUNDU
Yapay zeka temelli aşı araştırmasını yürüten Cambridge Üniversitesi ekibi, yapay zekayı kullanarak birçok coronavirüs varyantının genetik verilerini inceledi. Yapay zeka, varyantlar arasındaki ortak noktaları ve zamanla değişme ihtimali düşük noktaları belirledi. Araştırmacılar SARS ve Covid-19'un da içinde bulunduğu "sarbekovirüs" ailesinin ortak noktalarını buldu ve aşının temeli bu ortak noktalar üzerine kuruldu.
DNA TABANLI AŞI TEKNOLOJİSİ
Yeni aşı DNA tabanlı bir yöntem kullanıyor. Covid-19 salgını sırasında mRNA temelli bir teknoloji kullanılıyordu. Belirtilenlere göre DNA tabanlı aşılar daha dayanıklı ve lojistik noktasında daha kolay taşınabiliyor. Böylelikle özellikle gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerde soğuk zincir altyapısına duyulan ihtiyacı azaltabilir.
Araştırmacıların söylediklerine göre aşı iğnesiz uygulanabiliyor. yüksek basınçlı sıvı sistemi aşının deri yoluyla uygulanabilmesini elverişli kılıyor.
Geniş kapsamlı aşıların gelecekte karşımıza çıkabilecek olan henüz var olmamış virüslere karşı belirli düzeyde koruma sağlayabileceği belirtiliyor. Böylelikle Grip virüsü gibi devamlı değişken varyantlarla karşımıza çıkan virüslere karşı büyük avantaj olabileceği belirtiliyor.
Araştırmacılar son dönemde Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda'daki salgınlarda görülen Bundibugyo türü Ebola virüsünü örnek gösteriyor. Mevcut aşıların etkili olmadığı bu türlere karşı geniş korumalı aşıların önemli bir çözüm sunabileceği bildirildi.
İLK TESTLERİN SONUÇLARI UMUT VADEDİYOR
İnsanlar üzerinde ilk defa test edilen aşının sonuçları ise umut verici. Aşının farklı serbekovirüs varyantlarını tanıyabildiği ve antikor üretebildiği tespit edildi. Araştırmacılar, bunun yapay zekanın gelecekte pandemilere yol açabilecek virüslere karşı "varyantlardan etkilenmeyen" aşılar tasarlayabileceğini gösteren önemli bir adım olduğunu belirtiyor. Ancak uzmanlar, aşının oluşturduğu bağışıklık yanıtının henüz sınırlı düzeyde olduğunu ve korumanın ne kadar süreceğinin bilinmediğini vurguluyor.
