ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, zorla çalıştırmayla üretilen mallara karşı yeterli yasak ve denetim uygulamadığı gerekçesiyle 60 ticaret ortağından gelen ürünlere yeni gümrük tarifeleri getirmeye hazırlanıyor. Çin, Hindistan, İngiltere ve Japonya’nın da aralarında bulunduğu ülkelerden gelen mallara yüzde 12,5; Avrupa Birliği, Kanada ve Meksika gibi ülkelerden gelen ürünlere ise yüzde 10 tarife uygulanması planlanıyor.
ABD Ticaret Temsilciliği tarafından yürütülen soruşturmanın ardından, zorla çalıştırmayla üretilen malların ithalatına karşı yeterli önlem almadığı belirtilen 60 ticaret ortağına yeni gümrük tarifeleri uygulanacağı açıklandı.
Plan kapsamında, zorla çalıştırmayı yasaklamadığı belirtilen ülkelerden gelen mallara yüzde 12,5 oranında tarife getirilecek. Bu grupta Çin, Hindistan, İngiltere ve Japonya gibi önemli ticaret ortakları yer alıyor.
Zorla çalıştırmayı yasaklamış olsa da bu yasakları yeterince uygulamadığı savunulan Avrupa Birliği, Kanada, Meksika ve bazı diğer ülkelerden gelen ürünlere ise yüzde 10 oranında vergi uygulanması öngörülüyor.
ABD'li Bakan duyurdu: Trump, Ankara'ya gelecek
TARİFELER GELECEK AY YÜRÜRLÜĞE GİRECEK
Yeni tarifelerin, kamuoyu görüşü alma sürecinin ardından gelecek ay uygulanmaya başlaması planlanıyor.
Karar, ABD Ticaret Temsilciliği’nin 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. bölümü kapsamında yürüttüğü soruşturmanın sonucu olarak alındı. Bu madde, ABD başkanına haksız ticaret uygulamalarına karşı önlem alma yetkisi veriyor.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, bazı ticaret ortaklarının zorla çalıştırmayla üretilen malların ithalatını engellemekte yetersiz kaldığını savundu.
Greer, bu durumun Amerikan işçileri açısından adil olmayan bir rekabet ortamı oluşturduğunu belirterek, Washington’ın artık bu farkı tolere etmeyeceğini söyledi.
AVRUPA’DAN SERT TEPKİ
Trump yönetiminin yeni tarife planı, bazı ticaret ortaklarında tepkiyle karşılandı.
Avrupa Komisyonu Sözcüsü, yeni tarifeleri “haksız” olarak nitelendirdi. Avrupa Parlamentosu Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange ise Washington’ın yeni gümrük vergileri için hukuki gerekçe aradığını savundu.
Lange, Avrupa Birliği’nin zorla çalıştırmayla mücadelede yetersiz kaldığı iddiasını “absürt” olarak değerlendirdi.
ÇİN’DEN ZORLA ÇALIŞTIRMA İDDİALARINA RET
ABD Ticaret Temsilciliği’nin soruşturmasında, özellikle Çin’in Sincan bölgesinde üretilen pamuk gündeme geldi.
Soruşturmada, ABD pamuğunun küresel pazarlarda Sincan’dan gelen pamukla rekabet ettiği, Birleşmiş Milletler yetkililerinin ise bu bölgede zorla çalıştırma uygulamalarına ilişkin uyarılarda bulunduğu belirtildi.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning ise Pekin’de yaptığı açıklamada bu iddiaları reddetti. Mao, Çin’de “zorla çalıştırma” diye bir durum bulunmadığını söyledi.
NATO Zirvesi öncesi Ankara’da alarm: 3 günlük resmi tatil, hava savunma sistemleri ve F-16’lar devrede olacak
MAHKEME KARARLARINDAN SONRA YENİ YOL ARAYIŞI
Trump yönetiminin yeni hamlesi, ABD’de yüksek yargı kararlarıyla daha önceki bazı tarife uygulamalarının geçersiz sayılmasının ardından geldi.
ABD Yüksek Mahkemesi, şubat ayında Trump’ın 2025’te uygulamaya koyduğu acil durum tarifelerinin büyük bölümünü iptal etmişti. Mahkeme, başkanın 1977 tarihli ekonomik acil durum yetkilerine dayanarak bu kadar geniş kapsamlı ticaret kısıtlamaları getirmesinin yetki aşımı olduğuna hükmetmişti.
Bu kararın ardından Trump yönetimi, tüm ithalata geçici yüzde 10 tarife uygulamıştı. Ancak bu tarifelerin 24 Temmuz’da sona ermesi bekleniyor.
New York’taki Uluslararası Ticaret Mahkemesi de geçen ay, Trump yönetiminin bu geçici tarifeleri uygularken federal hukuka uygun hareket etmediğine karar vermişti. Yönetim kararı temyize götürdü.
3,4 TRİLYON DOLARLIK İTHALATIN YARISI MUAF TUTULABİLİR
ABD’nin yıllık yaklaşık 3,4 trilyon dolarlık mal ithalatının önemli bir bölümünün yeni tarifelerden muaf tutulabileceği belirtiliyor.
Uzmanlara göre ABD-Meksika-Kanada Anlaşması kapsamındaki bazı ürünler dahil olmak üzere ithalatın yaklaşık yarısı yeni önlemlerden etkilenmeyebilir.
Ayrıca Trump yönetiminin son bir yılda yaptığı ticaret anlaşmalarıyla belirlenen tarife oranlarının, 301. bölüm soruşturması sonucunda ortaya çıkacak daha yüksek oranlara karşı öncelikli uygulanabileceği değerlendiriliyor.
Netanyahu: Trump İsrail'in en büyük dostu
KALICI TARİFE STRATEJİSİNİN İLK PARÇASI
Zorla çalıştırma gerekçeli yeni tarifeler, Trump yönetiminin kalıcı tarife stratejisinin yalnızca ilk adımı olarak görülüyor.
Yönetimin yaz aylarında ikinci bir tarife paketini daha gündeme getirmesi bekleniyor. Bu paketin, bazı ülkelerin aşırı üretim kapasitesini kullanarak küresel pazarlara düşük fiyatlı ürünler sürdüğü iddiasına dayanacağı belirtiliyor.
Bu ayrı soruşturmada hedef alınan 16 ekonomi arasında Çin, Avrupa Birliği, Japonya, Meksika, Güney Kore ve Hindistan bulunuyor.
301. MADDE DAHA SAĞLAM HUKUKİ ZEMİN SAĞLIYOR
Ticaret hukuku uzmanlarına göre, Trump yönetiminin 301. maddeye dayanarak uygulamaya hazırladığı tarifeler, geçen yıl kullanılan acil durum yetkilerine dayalı tarifelere kıyasla mahkemelerde daha güçlü bir hukuki zemine sahip olabilir.
Trump, ilk başkanlık döneminde Çin’e yönelik tarifeleri de aynı yasal yetkiye dayanarak uygulamıştı. Daha önce Ronald Reagan ve Joe Biden yönetimleri de 301. maddeyi kullanmıştı.
Uzmanlar, bu düzenlemenin yürütmeye oldukça geniş yetkiler verdiğini belirtiyor.
SÜREÇ DAHA YAVAŞ İŞLEYECEK
Trump yönetimi, 1977 tarihli acil durum yasasını kullandığında tarifeleri hızlı şekilde uygulamaya koyup kaldırabiliyordu.
Ancak 301. madde kapsamında getirilecek tarifelerde süreç daha uzun işliyor. Yönetimin, etkilenecek sektörlerden görüş alması ve kamuya açık oturumlar düzenlemesi gerekiyor.
Bu nedenle soruşturma duyuruları ile tarifelerin fiilen uygulanması arasında birkaç ay geçebiliyor.
