İran, ABD ile Avrupa üçlüsü (Troyka) olarak anılan İngiltere, Fransa ve Almanya'nın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu'na sunduğu yeni karar taslağını reddetti.
ABD tarafından hazırlanan taslakta, İran'ın bombardımana uğrayan nükleer tesislerinin durumu ile bu tesislerde depolanan zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti konusunda UAEA'ya bilgi vermesi talep ediliyor.
Taslak metinde İran'ın, "koruma önlemleri kapsamındaki nükleer materyal ve tesislere ilişkin doğru muhasebe bilgilerini sağlaması ve bu bilgilerin doğrulanabilmesi için Ajans'a gerekli tüm yetkileri vermesi" gerektiği belirtiliyor. Reuters'a göre söz konusu adımların "gecikmeksizin" atılması ve bunun "zorunlu ve acil" olduğu vurgulanıyor.
İran'ın UAEA nezdindeki temsilciliği ise taslağı "siyasi ve kışkırtıcı" olarak nitelendirdi. Tahran, metnin saldırının sorumluluğunu faillerden alıp mağdura yüklemeyi amaçladığını vurguladı.
'NORMAL DENETİM BEKLENTİSİ TEMELSİZ'
Yönetim Kurulu üyelerine gönderilen İran belgesinde, mevcut koşullarda önceliğin İran'ın nükleer programına yönelik tüm saldırı ve tehditlerin tamamen ve kalıcı biçimde sona erdirilmesi olduğu belirtildi.
Belgede ayrıca nükleer tesislerde güvenlik ve emniyet koşullarının yeniden sağlanması, hasar gören tesislere güvenli erişim imkanı verilmesi ve teknik durumlarının değerlendirilebilmesi gerektiği ifade edildi.
İran, mevcut şartlarda UAEA denetimlerinin olağan şekilde sürdürülmesinin "hukuki, teknik ve operasyonel hiçbir dayanağı bulunmadığını" kaydetti.
Tahran ayrıca UAEA Başkanı Rafael Grossi'nin raporunun da mevcut durumun İran'a yönelik askeri saldırıların doğrudan sonucu olduğunu kabul ettiğini kaydetti.
İran tarafına göre Grossi'nin raporunda, saldırıların başlamasının ardından Ajans'ın doğrulama faaliyetlerini durdurduğu ve güvenlik gerekçesiyle tüm müfettişlerini Haziran 2025 sonuna kadar İran'dan çekme kararı aldığı belirtiliyor.
'BİZ DEĞİL UAEA ASKIYA ALDI'
İran, bazı tesislerde denetim ve doğrulama faaliyetlerinin askıya alınmasının kendi kararı olmadığının özellikle altını çizdi.
Tahran'a göre bu adım, askeri saldırılar ve olağanüstü güvenlik koşulları nedeniyle doğrudan UAEA tarafından atıldı. İranlı yetkililer, faaliyetlerin durdurulması ve müfettişlerin ülkeden çıkarılmasının Ajans'ın kendi kararı olduğunu belirterek ABD ve Avrupa ülkelerinin sunduğu taslağın yaşananları yok saydığını ifade etti.
İran resmi haber ajansı IRNA'nın yayımladığı belgeye göre 13 Haziran 2025 ile 4 Nisan 2026 tarihleri arasında İran'daki farklı nükleer tesislere yönelik en az 17 ayrı saldırı dalgası kaydedildi.
Tahran, söz konusu saldırıların kapsamı, yoğunluğu ve sürekliliğinin UAEA tarihinde benzeri görülmemiş bir durum oluşturduğunu belirterek bu eylemlerin hem denetim mekanizmasını ciddi şekilde etkilediğini hem de nükleer tesislerin ve çalışanların güvenliğini doğrudan tehdit ettiğini vurguladı.
