ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasındaki ilişkilerde Türkiye’ye F-35 satışı nedeniyle yeni bir kriz yaşandığı öne sürüldü. Axios’un Beyaz Saray yetkililerine dayandırdığı habere göre Trump, Ankara’daki NATO Zirvesi öncesinde Amerikan televizyonuna çıkarak Türkiye’ye F-35 verilmesine açıkça karşı çıkan Netanyahu’ya sert tepki gösterdi.
Beyaz Saray yetkililerinden biri, Trump’ın röportaj nedeniyle “çok öfkelendiğini” söyledi. İkinci yetkili ise Trump’ın, “Netanyahu’nun bu konuya karışmaya hakkı olmadığını” düşündüğünü aktardı.
Netanyahu, ABD ziyaretini iptal etti
NETANYAHU TÜRKİYE’YE F-35 VERİLMEMESİNİ İSTEDİ
Netanyahu, Trump’ın Ankara’ya hareket etmesinden hemen önce Fox News’e verdiği röportajda Türkiye’nin F-35 programına yeniden alınmasına karşı çıkmıştı.
İsrail Başbakanı, Türkiye’ye F-35 savaş uçakları ve KAAN için Amerikan motorları verilmesinin Orta Doğu’daki askerî güç dengesini değiştireceğini savunmuştu. Ankara’nın İsrail’e yönelik politikalarını gerekçe gösteren Netanyahu, Türkiye’yi gelişmiş Amerikan savunma teknolojilerine erişmemesi gereken bir ülke olarak göstermeye çalışmıştı.
Netanyahu daha sonra CNN’e verdiği röportajda da Türkiye’ye F-35 satışının “Orta Doğu’daki güç dengesini bozacağını” ileri sürmüş ve itirazını doğrudan Trump’a ilettiğini açıklamıştı.
TRUMP ANKARA’DA SATIŞA AÇIK KAPI BIRAKMIŞTI
Trump ise 7 Temmuz’da Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmenin başında Türkiye’nin yeniden F-35 programına alınmasına sıcak baktığının sinyalini vermişti.
Türkiye’nin güçlü ve güvenilir bir müttefik olduğunu söyleyen Trump, savaş uçaklarının satışına ilişkin, “Kesinlikle değerlendireceğimiz bir konu” ifadelerini kullanmıştı. Erdoğan da daha önce Türkiye’ye söz verilen uçaklar konusunda olumlu bir gelişme yaşanmasını beklediğini belirtmişti.
Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi almasının ardından 2019’da F-35 programından çıkarılmıştı. Ankara’ya daha sonra CAATSA kapsamında yaptırımlar uygulanmıştı. Trump yönetimi satışa açık kapı bıraksa da S-400 sistemleri nedeniyle Amerikan hukukundan kaynaklanan engeller henüz tamamen ortadan kalkmış değil.
Trump Gazze’yi yeniden inşa planından vazgeçti: Bölgeyi toplama kampına çevirecek
NETANYAHU İKİ HAFTADIR RANDEVU ALAMADI
Axios’un haberinde F-35 geriliminin, Netanyahu’nun Trump ile görüşme talebinin karşılıksız kalmasında etkili olmuş olabileceğine dikkat çekildi.
Netanyahu, Trump’ın yeniden göreve başlamasından bu yana Oval Ofis’i altı kez ziyaret etti. Diğer görüşmeler birkaç saat veya birkaç gün içinde planlanırken İsrail Başbakanı’nın bu kez iki haftadan uzun süredir randevu almaya çalıştığı belirtildi.
İsrail basınında Netanyahu’nun pazartesi günü Trump tarafından kabul edileceğine ilişkin haberler yayımlanmasına rağmen Beyaz Saray yetkilileri böyle bir görüşmenin hiçbir zaman kesinleştirilmediğini ve Başkan’ın programına eklenmediğini söyledi.
Yetkililerden biri Netanyahu yönetiminin yaklaşımını, “Bibi, sanki iradesiyle var olmayan bir görüşmeyi oldurmaya çalışıyordu” sözleriyle değerlendirdi. Netanyahu’nun doğrudan reddedilip reddedilmediği bilinmezken Beyaz Saray’dan olumlu yanıt alamadığı belirtildi.
UÇAK HAZIRLANDI, ÖNCÜ HEYET WASHINGTON’A GÖNDERİLDİ
Netanyahu’nun ofisi, eski Senatör Lindsey Graham’ın cenaze törenine katılmak üzere ABD’ye gidileceğini ve ziyaret sırasında Trump ile görüşüleceğini İsrailli gazetecilere bildirmişti.
İsrail hükümet uçağının hazırlanması için talimat verildiği, güvenlik ve protokol görevlilerinden oluşan bir öncü heyetin de Washington’a gönderildiği aktarıldı.
Ancak cenaze töreninin ertelenmesinin ardından Netanyahu’nun ofisi ziyareti iptal etti. Beyaz Saray kaynakları ise ziyaret planlansa bile Trump-Netanyahu görüşmesinin hiçbir aşamada kesinleşmediğini vurguladı.
HEGSETH’İN İSRAİL ZİYARETİ DE İPTAL EDİLMİŞTİ
Türkiye’ye F-35 satışı konusundaki gerilim daha önce ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in İsrail programına da yansımıştı.
Reuters’a konuşan İsrailli bir kaynak, Hegseth’in Türkiye’ye olası F-35 satışını görüşmek üzere Netanyahu ile yapması beklenen görüşmenin iptal edildiğini açıklamıştı. Ziyarette İran meselesinin de ele alınması planlanıyordu.
ABD'den F-35 açıklaması: 'Anlaşmanın gerçekleşeceğine inanıyorum'
WASHINGTON’DA NETANYAHU’YA TEPKİ BÜYÜYOR
Axios, yaşananların yalnızca bir Beyaz Saray randevusu anlaşmazlığı olmadığını, Netanyahu’nun Washington’daki konumunun giderek kırılganlaştığını yazdı.
Habere göre Netanyahu’ya yönelik rahatsızlık Demokratlarla sınırlı değil. Trump’ın yakın çevresi ve MAGA tabanı içinde de İsrail Başbakanı’na yönelik eleştiriler artıyor.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance dahil bazı yönetim yetkilileri, Netanyahu hükümetini İran savaşının gidişatı konusunda gerçekleşmeyen iyimser tahminlerde bulunmakla suçladı. Vance ayrıca Netanyahu hükümetindeki bazı isimlerin savaşı uzatmak amacıyla Trump yönetiminin İran politikasını baltalamaya çalıştığını ileri sürdü.
Temsilciler Meclisindeki 103 Demokratın İsrail’e yönelik 3 milyar dolarlık yardımın kesilmesi yönünde oy kullanması da Netanyahu yönetimine karşı Washington’da büyüyen tepkinin göstergelerinden biri olarak değerlendirildi.
Axios’a göre Trump’ın Netanyahu ile kameralar karşısına çıkmakta acele etmemesi, İran savaşının başlamasından beş ay sonra iki lider arasındaki çıkar ayrılıklarının ve Beyaz Saray’daki hayal kırıklığının belirginleştiğini gösteriyor.
