CHP’li Özgür Karabat, IMF’nin Türkiye’ye ilişkin 2026 yılı büyüme tahminini art arda aşağı yönlü revize etmesi ile karşılıksız çeklerde yaşanan hızlı artışa dikkat çekti. Karabat, uygulanan yüksek faiz politikasının yatırımı ve üretimi baskıladığını, reel sektörde ödeme zincirinin giderek daha fazla bozulduğunu belirtti.
IMF büyüme tahminini 1,3 puan düşürdü
IMF’nin Türkiye için 2026 yılı büyüme tahminini ocak ayında yüzde 4,2, nisan ayında yüzde 3,4 ve temmuz ayında yüzde 2,9 olarak açıkladığını hatırlatan Karabat, beklentinin yıl içerisinde toplam 1,3 puan aşağı çekildiğini vurguladı.
Bu revizyonların ekonomideki yavaşlamanın uluslararası kuruluşlar tarafından da teyit edildiğini gösterdiğini belirten Karabat, Türkiye’nin yüksek faiz, yüksek enflasyon, düşen büyüme ve zayıflayan iç talep sarmalına girdiğini ifade etti.
“Bunun adı dengelenme değil”
Yüksek faiz politikasının kredi maliyetlerini tarihi seviyelere taşıdığını kaydeden Karabat, yatırımcının yatırım yapamadığını, sanayicinin finansmana ulaşamadığını ve esnafın işletme sermayesini çevirmekte zorlandığını belirtti. Vatandaşların ise kredi kartları ve tüketici kredileriyle geçinmeye çalıştığına işaret eden Karabat, “Ekonomi aynı anda hem pahalı hem de yavaşlıyor. Bunun adı dengelenme değil, ekonomik daralmadır” değerlendirmesinde bulundu.
Karşılıksız çek tutarı 161,9 milyar liraya ulaştı
Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi verilerinin reel sektördeki sıkışmayı ortaya koyduğunu belirten Karabat, bankalara ibraz edilen çekler içinde karşılıksız çıkanların tutar oranının Haziran 2026 itibarıyla yüzde 3,25’e yükseldiğini aktardı.
Karşılıksız çeklerde adet oranı yaklaşık yüzde 2,3 seviyesinde kalırken tutar oranının daha yüksek olmasının, büyük meblağlı çeklerin de ödenemediğine işaret ettiğini belirten Karabat, sorunun küçük işletmeleri aşarak ekonominin daha geniş bir bölümüne yayıldığını söyledi.
Beş yılda yaklaşık 29 katlık artış
Karabat’ın paylaştığı verilere göre, yılın ilk altı ayında karşılıksız çıkan çeklerin toplam tutarı 2021’de 5,5 milyar TL, 2022’de 7,9 milyar TL, 2023’te 18,4 milyar TL, 2024’te 66,5 milyar TL ve 2025’te 105,4 milyar TL olarak gerçekleşti. Bu tutar, 2026’nın ilk altı ayında ise 161,9 milyar TL’ye ulaştı.
Beş yılda yaklaşık 29 katlık bir artış yaşandığını vurgulayan Karabat, yükselişin bir bölümünde enflasyonun etkili olduğunu ancak bu ölçekteki sıçramanın reel sektörde nakit akışının ve ödeme disiplininin ciddi biçimde bozulduğunu gösterdiğini dile getirdi.
“Ticarette ödeme zinciri kırılıyor”
2026’nın ilk altı ayında bankalara ibraz edilen çek sayısının 1 milyon 716 bine, karşılıksız çıkan çek sayısının ise 38 bin 900’e yükseldiğini aktaran Karabat, karşılıksız çek adedinin son bir yılın en yüksek seviyesine ulaştığını bildirdi.
Çeklerin ödenememesinin üreticiden tedarikçiye, işçiden bankacılık sistemine kadar geniş bir alanda domino etkisi yarattığını ifade eden Karabat, “Üretici tahsilat yapamıyor, tedarikçi ödeme alamıyor, işçi ücretini zamanında alamıyor ve bankalar kredi verirken daha seçici davranıyor. Bugün yaşanan tam olarak budur” dedi.
Türkiye’nin sorunlarının yalnızca faiz politikasıyla çözülemeyeceğini belirten Karabat; öngörülebilir hukuk düzeni, güven veren kurumlar, verimli üretim, yüksek katma değer, eğitim reformu, vergi adaleti, kamuda tasarruf ve şeffaf ekonomi yönetimine ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Yanlış politika tercihlerinin ve uzun süredir biriken yapısal sorunların ekonomik tabloyu ağırlaştırdığını ifade eden Karabat, Türkiye’nin güveni yeniden inşa edecek kapsamlı bir ekonomi programına ihtiyacı olduğunu belirtti.
