24 Haziran'daki Venezuela depremleri, Dünya Bankası Grubu'na göre yaklaşık 19,6 milyar dolar (17,2 milyar avro) tutarında doğrudan fiziksel hasara yol açmış olabilir.
Bu çarpıcı rakam, ekonominin toparlanabilmesi için ülkenin zamanında ve dayanıklı yeniden inşa çalışmalarına yatırım yapma zorunluluğunu ortaya koyuyor.
Söz konusu bulgular, Dünya Bankası tarafından yürütülen ve perşembe günü yayımlanan Küresel Hızlı Hasar Tahmini (GRADE) çalışmasında vurgulandı.
Değerlendirmenin temel amacı, Venezuela hükümetine ve kalkınma ortaklarına gerekli yeniden inşa çalışmalarının boyutu konusunda erken bir tablo sunmak ve büyük ölçekli felaketten toparlanmak için en acil dikkat gerektiren yeniden inşa ve iyileşme çabalarını belirlemeye yardımcı olmak.
"Depremler insanların hayatını altüst etti, kritik altyapıya zarar verdi ve Venezuela'nın toparlanması için yeni zorluklar yarattı," Dünya Bankası Latin Amerika ve Karayipler'den sorumlu Başkan Yardımcısı Susana Cordeiro Guerra, basın açıklamasında dedi.
"Etkili bir toparlanma, güvenilir kanıtlarla başlar. Bu değerlendirme, Venezuela hükümetine ve ortaklarına toparlanma planlaması için erken ve nesnel bir temel sağlıyor; Dünya Bankası Grubu da bu çabayı her aşamasında desteklemeye kararlıdır," diye ekledi Guerra.
Hasarın çoğu konutlarda
GRADE değerlendirmesi, toplam hasarın yüzde 47'sinin konutlara geldiğini, altyapının hasarın yüzde 27'sini oluşturduğunu, konut dışı binaların ise toplam hasarın yüzde 26'sını oluşturduğunu tahmin ediyor.
La Guaira eyaleti ve Başkent Bölgesi (Distrito Capital) hasarın yükünü taşıdı; toplam etkinin yaklaşık yarısı bu iki bölgede yaşandı.
Dünya Bankası Grubu ayrıca depremin olası makroekonomik ve sosyoekonomik etkilerini ve toparlanma sürecinin ne anlama gelebileceğini irdeleyen ek analizler yaptı.
Veriler, yeniden inşa sürecinin hızının, Venezuelalı ekonominin ve toplumun ne ölçüde toparlanacağını şekillendirmede hayati önem taşıdığını ortaya koydu.
Mevcut kamu ve özel yatırım düzeyi göz önüne alındığında, yeniden inşa için gerekli kaynakların büyük bölümünün, daha az kritik yatırım projelerinden başka yöne aktarılması gerekecek gibi görünüyor.
Bu koşullar altında yeniden inşanın 10 yılı aşkın bir süre alması ve ekonomik faaliyet üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratması bekleniyor.
Öte yandan, hızlı yeniden inşaya öncelik verilmesi ve bu amaçla daha yüksek kamu ve özel yatırım ayrılması halinde, depremin ekonomik ve sosyal etkileri büyük ölçüde hafifletilebilir.
GRADE yöntemi hasarı nasıl tahmin etti?
GRADE yöntemi, büyük ölçekli afetlerin ardından doğrudan fiziksel hasarı değerlendirmek için bağımsız ve en önemlisi hızlı bir araç sunuyor.
Uydu görüntüleri, maruziyet verileri, uzaktan algılama ve mühendislik modellerinden yararlanıyor; gerektiğinde daha ayrıntılı sektör analizleriyle destekleniyor.
Venezuela depremleri özelinde GRADE, deprem hasarı modellemesini, felaket riski modellemesini, doğrulama ve kalibrasyonu, farklı sektör ve varlıkların sermaye stoku değerine ilişkin bir değerlendirme ile birleştirdi.
Ayrıca tarihsel verilerle birlikte yer hareketi gibi bilimsel veriler, mühendislik temelli yapısal kırılganlık analizleri, yapılı çevre ve nüfusa ilişkin bilgiler; buna ek olarak hükümetten, toplum temelli kuruluşlardan, kalkınma ortaklarından, medyadan ve sosyal medyadan gelen hasar bildirimleri kullanıldı.
Venezuela için hazırlanan GRADE değerlendirmesi, Japonya hükümetinin Gelişmekte Olan Ülkelerde Afet Risk Yönetimini Ana Akıma Yerleştirme Programı ve Afet Risk Azaltma ve İyileştirme için Küresel Fon (GFDRR) aracılığıyla sağladığı mali destekten de yararlandı.
Yeniden inşa edilirken hanehalkı kırılganlığı da dikkate alınmalı
GRADE değerlendirmesi, yeniden inşa çalışmalarına başlanırken özellikle hanehalkı kırılganlığının dikkate alınması gerektiğinin altını çizdi.
Buna yaş, gelir, konut kalitesi gibi sosyal etmenlerin yanı sıra ekonomik durum ve çevresel sağlık koşulları da dahil; bu unsurlar belirli bir demografik grubun afetlere karşı kırılganlığını ortaya koymaya yardımcı oluyor.
Bu durumda en çok etkilenen yedi eyalet – Miranda, La Guaira, Distrito Capital, Carabobo, Yaracuy, Aragua ve Falcón – yaklaşık 11,5 milyon kişiye, yani ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 40'ına ev sahipliği yapıyordu.
Bu yedi eyalet, Venezuela'daki risk altındaki bina ve altyapı stokunun da neredeyse yarısını barındırıyor; bunun değeri yaklaşık 657 milyar dolar (576,8 milyar avro) olarak hesaplanıyor.
Bu eyaletlerdeki demografik yapı içinde gözlenen sosyal kırılganlıklar arasında kadınların başında olduğu haneler, tek ebeveynli aileler ve yaşlı, engelli ya da kronik hastalığı bulunan kişilerin yaşadığı haneler yer alıyor.
Bu nedenle GRADE değerlendirmesi, yeniden inşa sürecinde su ve elektrik gibi temel hizmetlerin yeniden sağlanmasının ve sürdürülmesinin bu topluluklar için özellikle faydalı olabileceğini ortaya koydu. Zira kırılgan hanelerdeki hizmet kesintileri, binalardaki fiziksel hasar nispeten düşük olsa bile orantısız derecede ağır sonuçlar doğurabiliyor.
Hizmet yoksunluğu, haneleri eşit şekilde etkilemek yerine mevcut eşitsizlikleri daha da derinleştirebilir.
Bu bulgular, önümüzdeki aylarda ilerlemenin mümkün olduğunca hızlı sağlanabilmesi için Venezuela hükümetinin iyileşme çabalarını öncelikli alanlara odaklamasına önemli ölçüde yardımcı olabilir.
Ancak nüfusun büyüklüğü ve sınırlı kurumsal kapasite, müdahale ve toparlanma sürecinin hızı ve niteliği açısından ciddi birer sorun olmaya devam ediyor.
