Dünya genelinde taze ve kurutulmuş olarak ihraç edilen ve Ege’nin en büyük gelir kaynaklarından biri olan çekirdeksiz sofralık üzümde, zorlu hasat öncesi bakım dönemi nefes kesen bir dayanışmaya sahne oluyor. Manisa'nın Sarıgöl ilçesinde artan üretim ve işçilik maliyetleri karşısında kara kara düşünen bağ sahipleri, çözümü dışarıdan işçi tutmak yerine komşularıyla el ele vermekte buldu. Sabahın en erken saatlerinde, henüz güneş yüzünü tam göstermeden bağlara giren Sarıgöllü üreticiler, öğle sıcağı bastırmadan hummalı çalışmalarını tamamlayarak evlerinin yolunu tutuyor.
KOMİSYONCU OYUNU İMECE DUVARINA ÇARPTI
İlçede tarım işçiliği piyasasındaki güncel rakamlar, imece usulünün çiftçi ailesine sağladığı net kazancın büyüklüğünü de gözler önüne seriyor. Edinilen resmi bilgilere göre, Sarıgöl genelinde kadın tarım işçilerinin piyasadaki brüt günlük yevmiyesi 1.425 lira seviyesinde seyrediyor. Ancak bu ücretin 125 lirasını "dayıbaşı" olarak adlandırılan işçi başı aracılar komisyon olarak kesiyor ve tarlada çalışan işçinin eline net olarak 1.300 lira kazanç geçiyor.
Sarıgöllü bağ sahibi kadınlar, tarlaya dışarıdan işçi çağırıp bu ücreti ödemek yerine 5-10 kişilik gruplar halinde bir araya gelerek sırayla birbirlerinin bağını ücretsiz olarak çapalıyor, buduyor ve bakıma alıyor. Bu stratejik hamleyle, her tarlada yüz binlerce lirayı bulan işçilik ve dayıbaşı maliyeti tamamen sıfırlanırken, o para doğrudan çiftçinin kendi cebinde net kazanç olarak kalıyor.
"GİRDİ MALİYETLERİNİ DÜŞÜRÜP EN KALİTELİ ÜRÜNÜ YETİŞTİRİYORUZ"
Sarıgöl’deki bu devrimsel üretim modelinin öncülerinden olan üretici Şefike Süke, piyasadaki aracı ve yüksek maliyet zincirini nasıl kırdıklarını şu sözlerle anlattı:
"Dünyanın en kaliteli sofralık üzümünü yetiştirmek için burada çok büyük bir özveriyle çalışıyoruz. Sabah erkenden, hava henüz ısınmadan bağa geliyoruz ve öğle sıcağı bastırmadan işlerimizi bitirmeye gayret ediyoruz. Kurduğumuz bu imece usulü sayesinde, dışarıya binlerce lira yevmiye ödemekten kurtulduk. Hem aile bütçemize çok büyük bir katkı sağlıyoruz hem de üretimdeki en büyük kamburumuz olan girdi maliyetlerimizi aşağı çekiyoruz. Kendi bağımız gibi komşumuzun bağına da emek vererek sofralık üzümde en yüksek kaliteli ürünü yetiştirmek için var gücümüzle çalışıyoruz."
Dayanışmanın gücüyle üretim masraflarını en az yarı yarıya düşüren Sarıgöllü üreticiler, imece kültürünün sadece ekonomik bir kalkan olmadığını, aynı zamanda köylerdeki komşuluk ve dayanışma bağlarını yeniden canlandırarak serbest piyasanın yıkıcı etkilerine karşı toplumsal bir koruma sağladığını ifade ediyor.
Maliyet Krizine Karşı Kadim Formül Modern tarım sistemlerinin endüstriyel yükleri ve aracı komisyonları karşısında sıkışan Anadolu çiftçisi, dedelerinden kalan yardımlaşma kültürünü güncel ekonomik kalkan olarak kullanıyor. Sarıgöl'de hiçbir ücret ödenmeden tamamen gönüllülük esasıyla dönen bu çark, tarımda sürdürülebilirliğin paradan değil, birliktelikten geçtiğini kanıtlıyor.
