Ortak güvenlik standardı oluşturuldu
Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu'na bağlı WP.29 tarafından kabul edilen yeni düzenleme, tam otonom sürüş sistemleriyle donatılmış araçların geliştirilmesi, test edilmesi ve kullanımına yönelik kapsamlı güvenlik kuralları getiriyor.
Yaklaşık on yıl önce yapılan yaygın otonom sürüş tahminlerinin beklendiği kadar hızlı gerçekleşmemesinin ardından hazırlanan çerçeve, üreticiler, düzenleyici kurumlar ve tüketiciler için ortak bir referans oluşturuyor. Düzenleme, ülkeler arasında farklı standartların oluşmasını engelleyerek küresel ölçekte güvenli yaygınlaşmanın önünü açmayı amaçlıyor.
Üreticilere kapsamlı güvenlik yükümlülükleri getiriliyor
Yeni kurallara göre üreticilerin, otonom sürüş sisteminin tüm yaşam döngüsünü kapsayan ve bağımsız şekilde denetlenebilen bir Güvenlik Yönetim Sistemi (Safety Management System) kurması zorunlu olacak.
Araçlar piyasaya çıktıktan sonra da süreç sona ermeyecek. Üreticiler, gerçek kullanım koşullarındaki performansı sürekli izleyerek ilgili otoritelere rapor sunacak. Ayrıca araçlarda güvenlikle ilgili verileri kaydeden bir Otonom Sürüş Veri Kayıt Sistemi (Data Storage System for Automated Driving) bulunması zorunlu hale gelecek.
İnsan sürücü kadar güvenli olması gerekecek
UNECE'nin kabul ettiği düzenleme, otonom sürüş performansının yetkin bir insan sürücünün performansına en az eşit veya daha yüksek seviyede olmasını şart koşuyor.
Tam otonom sürüş sistemleri direksiyon, hızlanma, frenleme, aydınlatma ve sinyal verme gibi dinamik sürüş görevlerinin tamamını üstleneceği için üreticilerin, sistemlerinin trafik kurallarına uygun çalıştığını kanıtlaması gerekecek. Yeni çerçeve, otoyollardan şehir içi trafiğe kadar farklı kullanım senaryolarını kapsayacak şekilde hazırlandı.
ABD, Çin ve Avrupa Birliği'nden destek
Düzenleme ABD, Çin, Avrupa Birliği, Japonya, Kanada ve Birleşik Krallık başta olmak üzere dünyanın en büyük otomotiv pazarlarının desteğini aldı. Bu durum, gelecekte farklı pazarlarda ortak teknik standartların benimsenmesini hızlandırabilecek önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) verilerine göre Çin ve ABD'deki özel robotaksi filoları 2025 yılında iki katından fazla büyüyerek 8 bin araca ulaştı ve 20'den fazla büyük şehirde hizmet vermeye başladı. Ajans, 2035 yılına kadar dünya genelinde 40 ila 80 büyük şehirde 700 bin ila 3 milyon robotaksinin faaliyet göstereceğini öngörüyor.
WP.29, yeni ADS düzenlemesinin yanı sıra yaklaşık 90 BM araç yönetmeliğinde de değişiklik yaptı. Güncellemeler sayesinde mevcut düzenlemeler, geleneksel direksiyon veya sürücü kumandalarına sahip olmayan tam otonom araçları da kapsayacak şekilde uyarlanmış oldu.
Oylama sürecinde ADS'ye yönelik yeni BM Düzenlemesi (UN Regulation) ile birlikte, ADS Küresel Teknik Düzenlemesi (ADS GTR) ve mevcut sürücü destek sistemlerine (DCAS) ilişkin güncellemeler de kabul edildi. ADS GTR yakında kullanıma sunulacak. Teknik düzenlemenin yayınlanması sayesinde ülkeler bunu kendi ulusal mevzuatlarına uyarlamaya başlayabilecek.
ADS ve DCAS düzenlemelerin teknik prosedürlerin tamamlanmasının ardından Ocak 2027'de yürürlüğe girmesi bekleniyor. Böylece tam otonom sürüş teknolojileri için ilk küresel ve uyumlu düzenleyici çerçeve resmen uygulanmaya başlanacak.
