Rusya ve Ukrayna Savaşı'nın patlak verdiği 2022 yılında, "savaş çıkmayacak" raporu veren İsveç Askeri İstihbarat Servisi'nin (MUST) "yetersizliğini" uzun zamandır tartışan İskandinav ülkesi, kendi MI6'ini kurma kararı aldı.
MUST yöneticileri Fransa ve Almanya'daki istihbarat şefleriyle birlikte "tam ölçekli bir savaş başlatmanın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin için çok riskli ve mantıksız olduğuna" karar vermişlerdi. Bu tahmin ve analizlerin yanlış çıkması, İsveçli yetkililer tarafından "utanç verici" olarak yorumlandı. Mayıs ayında hükümet, yeni bir istihbarat teşkilatı olan Utrike Underrattelsetjanst (UND) Dış İstihbarat Servisi'nin kurulduğunu duyurdu. Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergard, bunun İngiltere'nin Gizli İstihbarat Servisi (MI6) ile karşılaştırılabilir, sivil bir teşkilat olacağını söyledi.
UND, MUST'ın yanında yer alacak ve bazı sorumluluklarını üstlenecek. Bunlar arasında, yurtdışındaki ajanları içeren gizli operasyonlar yürüten Özel Toplama Ofisi olarak bilinen gizli bir birimin denetimi de yer alıyor. İsveç parlamentosunun, Eylül ayındaki genel seçimlerden önce, 13 Ağustos'ta planı onaylaması bekleniyor.
UND, Ocak 2027'de faaliyetlerine başlayacak.
ABD istihbaratına bağlılık Avrupa'yı rahatsız ediyor
Diğer Avrupa ülkeleri de istihbarat operasyonlarında değişiklikler yapıyor.
Almanya, Federal Haber Alma Servisi'ni (Bundesnachrichtendienst) hedefleri takip etme yeteneğini kısıtlayan katı gizlilik kurallarından kurtarmaya çalışıyor. Bunun nedenlerinden biri de Avrupa'nın ABD istihbaratına bağımlılığına ilişkin artan endişeler. Avrupa içinde daha fazla iş birliği yapılması yönündeki konuşmalar da artmış durumda. Almanya ve Hollanda gibi ülkeler; ABD, Avustralya, İngiltere, Kanada ve Yeni Zelanda arasındaki ittifak olan Beş Göz'e benzer Avrupa istihbarat paylaşım ağları oluşturma fikrini ayrı ayrı ortaya attılar.
NATO üyeliği de aceleci bulunmuştu
Ocak ayında faaliyetlerine başlaması beklenen UND için en büyük eleştiri de "aceleci" davranıldığı yönünde.
İsveç, son zamanlarda diğer büyük güvenlik kararlarında da benzer bir acelecilik göstermekle eleştirildi. 2022'de NATO'ya katılmak için başvurdu ve iki yıldan kısa bir süre sonra ittifaka katılarak yaklaşık 200 yıllık askeri tarafsızlığa son verdi.
Hükümet şu anda GSYİH'nin yüzde 2,8'ini savunmaya harcıyor ve 2030 yılına kadar NATO'nun yüzde 3,5'lik savunma harcaması hedefine ulaşmayı amaçlıyor. İsveçli silah üreticileri, Ukrayna'ya 16 Gripen savaş uçağı da dahil olmak üzere teçhizat sattı.
The Economist'e konuşan Stockholm Ekonomi Okulu'ndan Matthew Hefler, yetkililerin ayrıca İsveçlileri Avrupa'nın kolektif güvenliğine katkıda bulunmaya hazırlamak için sivil savunma konusunda "kas hafızası" oluşturmaya çalıştığını söylüyor.
