Altın, döviz, borsa derken yatırımcı nakitte mi kalmalı yoksa tüm gücüyle varlık mı satın almalı? Yatırımcılar arasında yıllardır tartışılan "Nakit kraldır" mottosu ne kadar doğru? Ekonomist Tuna Kaya, yatırım dünyasının en kritik dengesini ve kazanan tarafta kalmanın sırrını Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a anlattı.
Kaya, piyasada nakit bulundurmanın yatırımcı için sigorta olduğunu belirterek "Piyasadaki fırsatlar hiç bitmez, sadece elinde kurşunu kalmayanların oyunu erken biter. Kendinizi nakitsiz bırakıp piyasanın rüzgarına teslim etmeyin" uyarısında bulundu. Uzman isim yüzde 20 nakit kuralıyla nasıl başarılı yatırım yapılacağının formülünü de açıkladı. İşte detaylar...
'Nakit kraldır' mottosu hala geçerli mi, yoksa nakit tutmak bir fırsat maliyeti mi oluşturuyor?
Ekonomist Tuna Kaya: Hem evet, hem hayır. Bu tamamen piyasanın hangi evresinde olduğumuza bağlı.
Boğa Piyasasında -Yükseliş Dönemlerinde: Sürekli nakitte beklemek kesinlikle çok ciddi bir fırsat maliyeti yaratır. Enflasyonun yüksek olduğu ortamlarda nakit erir, satın alma gücünüzü kaybedersiniz. Her şey yükselirken kenarda izlemek can acıtır. Türkiye şu anda yüksek enflasyon döneminde. Ona göre hareket etmek gerekir.
Ayı Piyasasında veya Belirsizlik Dönemlerinde (Düşüş/Düzeltme): İşte o zaman nakit gerçekten kraldır, hatta imparatordur. Piyasa sert düştüğünde, herkes panikle satarken kenarda nakdi olan yatırımcı sakin kalır. Çünkü bilir ki her düşüş, kaliteli varlıkları indirimli almak için muazzam bir fırsattır.
Kısacası; nakit tek başına bir zenginleşme aracı değildir ama zenginleşme fırsatlarını satın alan en güçlü biletinizdir.
Bir konuşmanızda "Yaklaşık %20 civarında da nakit bulundurmakta fayda var. Nakdi nasıl oluşturuyoruz? Çok yükselenden kırpıyoruz ve sürekli nakdimizi %20 bandında tutuyoruz." demiştiniz. Bu formülü detaylıca açıklar mısınız? Yatırımcı nasıl devamlı nakit tutabilir?
Ekonomist Tuna Kaya: "Nakdimizi sürekli %20 bandında koruyalım" diyorum. Bu bir portföy sigortasıdır ve sistemi kurduğunuzda kendi kendini besler. Peki, bunu nasıl yapıyoruz?
ÇOK YÜKSELENDEN KIRPMAK:
Diyelim ki 100.000 TL’lik bir portföyünüz var. Bunun 80.000 TL'si hisse senedi, altın, gümüş, kripto gibi yatırım araçlarında; 20.000 TL'si (%20) ise nakitte (veya hemen nakde dönebilecek günlük nemalandırılan fonlarda) duruyor.
Piyasa yükseldi ve yatırım araçlarınızın değeri 80.000 TL'den 120.000 TL'ye çıktı. Toplam portföyünüz 140.000 TL oldu.
Bu durumda nakit oranınız %20'nin altına (yaklaşık %14'e) düşmüş olur.
Formülün Uygulanması: Çok yükselen, hedefine ulaşan veya aşırı değerlenen varlıklarınızdan kar satışı (kırpma) yaparsınız.
Portföyün %20'si olan 28.000 TL seviyesine ulaşana kadar o yükselen varlıklardan satış yapıp nakit havuzunuza aktarırsınız.
DÜŞÜŞLERDE NAKDİ KULLANMAK:
Piyasa sert bir düzeltme yedi ve varlıklarınız ucuzladı.
Hemen kenardaki o %20'lik nakit havuzundan ekleme yaparsınız. Ucuz fiyattan mal toplarsınız.
Bu alımları yaptıktan sonra nakit oranınız örneğin %10’a düşer.
Piyasa tekrar toparlanıp yükselmeye başladığında, yine yükselenlerden kırparak nakit havuzunuzu yeniden %20 seviyesine tamamlarsınız.
İşin Sırrı: Bu döngü sayesinde asla "Keşke param olsaydı da şu dipten alsaydım" demezsiniz. Duygularınızla değil, matematiksel bir dengeleme sistemiyle hareket etmiş olursunuz.
Bireysel yatırımcılar için ideal bir 'nakit rezervi' seviyesi nasıl belirlenmeli?
Ekonomist Tuna Kaya: Yatırımcının cebindeki parayı ikiye ayırması gerekir: Acil Durum Fonu ve Yatırım Fırsat Akçesi (Nakit Portföyü).
1. ACİL DURUM FONU (YAŞAM SİGORTANIZ): Yatırımlarınızdan tamamen bağımsız, başınıza bir iş geldiğinde, işsizlik, sağlık sorunu vb. sizi en az 3 ila 6 ay boyunca hiç çalışmasanız bile standart kalitede yaşatacak paradır. Bu para yatırıma dönüştürülmez; kolay erişilebilir, risksiz hesaplarda mevduat, likit fon vb. tutulmalı.
2. PORTFÖY İÇİ NAKİT (%15 - %25): Bu, piyasadaki fırsatları kollayan paradır. İdeal oran benim de her zaman belirttiğim gibi yüzde 20 civarıdır. Piyasanın çok şiştiği, risklerin arttığı dönemlerde bu oranı yüzde 30'a çekebilirsiniz. Çok büyük çöküşlerin yaşandığı, her şeyin bedava olduğu dönemlerde ise yüzde 5-yüzde 10 seviyesine kadar düşürüp piyasaya girebilirsiniz. Ama asla yüzde 0 nakit durumuna düşmeyin.
Yatırımcı gelir-gider dengesini kurarken nakit biriktirme kapasitesini artıracak temel 'altın kurallarınız' nelerdir?
Ekonomist Tuna Kaya: Portföye sürekli taze para -nakit- sokabilmek için kişisel bütçenizi bir şirket yönetir gibi yönetmelisiniz. Benim buradaki altın kurallarım nettir:
*ÖNCE KENDİNE ÖDE KURALI: Maaşınız veya geliriniz elinize geçtiği an, önce harcayıp "kalırsa yatırım yaparım" demeyin. Kalmaz, o para bir şekilde harcanır. Gelir elde edildiği an, belirlenen o oranda (örneğin %20 veya %30) doğrudan yatırım ve nakit hesabına aktarılmalı, kalan para ile yaşam planlanmalıdır.
*YALANCI ZENGİNLİKTEN KAÇININ -LÜKS TÜKETİM TUZAĞI: Geliriniz arttıkça yaşam standardınızı aynı hızda artırmayın. Geliriniz iki katına çıktı diye hemen daha pahalı bir arabaya, daha lüks bir telefona koşmayın. Gelir artışını tüketimi değil, yatırım kapasitenizi artırmak için kullanın.
*AKTİF VE PASİF DENGESİ: Size para kazandıran varlıklara (hisse, altın, temettü ödeyen varlıklar vb.) odaklanın. Cebinizden sürekli para götüren pasiflerden kullanmadığınız üyelikler, gereksiz borçlanmalar, sırf prestij için alınan pahalı eşyalardan hızla kurtulun.
UYARI; piyasada fırsatlar hiç bitmez, sadece elinde kurşunu kalmayanların oyunu erken biter. Kendinizi nakitsiz bırakıp piyasanın rüzgarına teslim etmeyin. Nakdi doğru yöneten, oyunu her zaman kendi kurallarıyla oynar. Fırsatları ve dev düşüşleri kaçırmaz.
