İran, eski dini lideri Ayetullah Ali Hamaney için İslam Cumhuriyeti tarihinin en büyük cenaze törenlerinden birine hazırlanıyor. Hamaney’in naaşı, 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail saldırılarında öldürülmesinden yaklaşık 4 ay sonra toprağa verilecek.
Törenler yalnızca İran’la sınırlı kalmayacak. Program, İran ve Irak’ta 5 şehri kapsayacak şekilde hazırlandı. Tahran’da başlayacak törenler Kum’a, ardından Irak’ın Necef ve Kerbela şehirlerine, son olarak da Hamaney’in doğduğu Meşhed’e uzanacak.
6 GÜNLÜK PROGRAM
Cenaze törenleri cumartesi ve pazar günü Tahran’daki Musalla Camii kompleksinde başlayacak. İran’da büyük devlet törenleri ve dini merasimler için kullanılan Musalla, bu kez Hamaney için ilk büyük veda alanı olacak.
Pazartesi günü ana cenaze korteji düzenlenecek. Kortej, Tahran’daki İmam Hüseyin Meydanı ile Azadi Meydanı arasındaki yaklaşık 10 kilometrelik hatta ilerleyecek.
Azadi Meydanı, 1979 devriminden bu yana İran’daki büyük kitlesel gösterilerin sembolik merkezlerinden biri olarak görülüyor.
TAHRAN’DA 20 MİLYON KİŞİ BEKLENİYOR
Tahran Belediye Başkanı, ana korteje yaklaşık 20 milyon kişinin katılmasının beklendiğini açıkladı. Bu sayı gerçekleşirse tören, başkent tarihinin en büyük kalabalığı olarak kayda geçebilir.
Hazırlıklar da bu ölçeğe göre yapılıyor. Tahran’daki bazı otoyolların geçici otoparklara dönüştürülmesi, camiler, okullar, spor salonları ve üniversitelerin şehir dışından gelenler için konaklama alanı olarak kullanılması planlanıyor.
Şehre giriş çıkışlarda sıkı denetim beklenirken, uçuşların da tören günlerinde iptal edilebileceği belirtiliyor.
KUM’DA 45 DERECEDE TÖREN
Tahran’daki törenlerin ardından cenaze 7 Temmuz Salı günü Kum’a götürülecek. Kum’daki program, Hz. Fatıma Masume Türbesi ile Cemkeran Camii arasında yapılacak.
Kum, Şii dünyasının en önemli ilim merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor. Cemkeran Camii ise Şii inancında “Kayıp İmam” olarak anılan Mehdi ile ilişkilendiriliyor.
Tören günü Kum’da hava sıcaklığının 45 dereceye kadar çıkması bekleniyor. Bu nedenle güvenlik kadar sağlık ve kalabalık kontrolü de törenin kritik başlıkları arasında yer alıyor.
CENAZE IRAK’A DA GÖTÜRÜLECEK
Programın en dikkat çeken bölümü ise cenazenin Irak’a taşınacak olması. Hamaney için Necef ve Kerbela’da da tören düzenlenecek.
Necef, Hz. Ali’nin türbesine; Kerbela ise Hz. Hüseyin’in türbesine ev sahipliği yapıyor. Bu iki şehir, Şii İslam’ın en kutsal merkezleri arasında yer alıyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin hazırlıkları koordine etmek için Irak’a giderek Necef ve Kerbela valileriyle görüştüğü bildirildi. Bu bölüm, törenin yalnızca İran iç siyaseti değil, Irak ve bölgesel Şii jeopolitiği açısından da önem taşıdığını gösteriyor.
SON DURAK MEŞHED
Hamaney’in nihai defin işlemi 9 Temmuz Perşembe günü Meşhed’de yapılacak. Meşhed, Hamaney’in doğduğu şehir olmasının yanı sıra İmam Rıza Türbesi’ne ev sahipliği yapması nedeniyle İran’ın en önemli dini merkezlerinden biri.
Kent aynı zamanda ülkenin en güçlü dini vakıflarından Astan Quds Razavi’nin merkezi. Bu vakfın, Devrim Muhafızları dahil İran devlet yapısının farklı kurumlarıyla geniş finansal bağlara sahip olduğu biliniyor.
Meşhed’deki defin törenine 8 ila 10 milyon kişinin katılması bekleniyor.
GÜVENLİĞİ DMO ÜSTLENECEK
Törenlerin güvenlik ve kalabalık kontrolü Devrim Muhafızları Ordusu’na verildi. Lojistik organizasyonda ise DMO’ya bağlı paramiliter Besic gücü öne çıkıyor.
Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Reza Aref başkanlığındaki komitenin haftalardır hazırlık yürüttüğü belirtiliyor.
Sürecin en hassas başlıklarından biri, milyonlarca kişinin aynı anda hareket edeceği güzergahlarda izdiham yaşanmaması. İran yakın tarihinde büyük cenaze törenlerinde yaşanan kazalar, bu törenin güvenlik planlamasını daha kritik hale getiriyor.
MÜCTEBA HAMANEY SAHNEYE ÇIKACAK MI
Törenlerin en büyük bilinmeyenlerinden biri Mücteba Hamaney. Babasının ölümünün ardından İran’ın yeni dini lideri olarak atanan Mücteba Hamaney, o günden bu yana kamuoyu önüne çıkmadı.
ABD medyasında, İranlı yetkililere dayandırılan haberlerde Mücteba Hamaney’in babasının öldüğü saldırılarda ağır yaralandığı ve birden fazla ameliyat geçirdiği öne sürüldü. Tahran yönetimi bu iddiaları doğrulamadı.
Bu nedenle Hamaney’in cenazesi, aynı zamanda yeni liderin ilk büyük kamuoyu sınavı olarak görülüyor. Mücteba Hamaney’in törene katılıp katılmayacağı, İran iç siyasetinde dikkatle izlenecek.
YABANCI HEYETLER GELİYOR
Pakistan Cumhurbaşkanı Asif Ali Zardari ve Başbakan Şahbaz Şerif’in resmi bir heyetle törenlere katılacağı duyuruldu.
Buna karşılık savaş sırasında İran’ın füze ve dronlarının hedefi olan Körfez ülkelerinin, ayrıca Rusya ve Çin’in hangi düzeyde temsil edileceği henüz netleşmedi.
HUMEYNİ, SÜLEYMANİ, REİSİ
Hamaney için planlanan tören, İran yakın tarihindeki büyük devlet cenazeleriyle karşılaştırılıyor.
1989’da İslam Cumhuriyeti’nin kurucusu Ayetullah Humeyni’nin cenazesi büyük bir kalabalığa sahne olmuştu. Kalabalık korteji aşmış, kefenin yırtıldığı görüntüler hafızalara kazınmış, naaşın taşınması için helikopter devreye sokulmuştu.
2020’de ABD saldırısıyla öldürülen DMO Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani için İran ve Irak’ta 8 şehirde tören yapılmıştı. Süleymani’nin memleketi Kerman’daki defin sırasında çıkan izdihamda onlarca kişi hayatını kaybetmişti.
2024’te helikopter kazasında ölen Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi için de birçok şehirde kitlesel tören düzenlenmiş, Reisi’nin naaşı Meşhed’de toprağa verilmişti.
Odatv.com
