Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulan ve kamuoyunda “suça sürüklenen çocuk” düzenlemesi olarak anılan yeni kanun teklifinin detayları belli oldu.
Konuya ilişkin detaylı açıklamalarda bulunan TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Prof. Dr. Cüneyt Yüksel, teklifin çocuk adalet sistemini güçlendirmeyi, ebeveyn sorumluluğunu artırmayı ve toplum güvenliğini üst düzeyde korumayı amaçladığını belirtti.
Toplam 7 farklı kanunda değişiklik öngören ve 18 maddeden oluşan bu kapsamlı reform paketi, çocuk koruma ve ceza infaz sisteminde çok önemli yenilikleri beraberinde getiriyor.
TERMİNOLOJİDE KÖKLÜ DEĞİŞİKLİK: ADLİ SÜREÇTEKİ ÇOCUK DÖNEMİ
Yeni yasa teklifiyle birlikte, ceza adalet sisteminde çocuk hakları yaklaşımını ve masumiyet karinesini güçlendirecek çok önemli bir adım atılıyor.
Mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ibaresi tamamen kaldırılarak yerine "adli süreçteki çocuk" ifadesi getiriliyor.
EK TEDBİRLER GETİRİLECEK
Cezai sorumluluğu bulunmayan çocuklar için mevcut barınma, eğitim, sağlık ve bakım tedbirlerine ek olarak sosyal ve toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane, çevreye saygı ve çevre temizliği, tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı maddeyle mücadeleye yönelik davranışsal bağımlılık tedbiri getirilecek.
SOSYAL İNCELEME ZORUNLULUĞU GETİRİLECEK
Akıl hastalığı veya bağımlılık nedeniyle tehlike oluşturan çocukların hızlıca tedaviye ulaşması için hastane ile adliye arasında doğrudan bir köprü kuruluyor. Ayrıca çocuk haklarının korunması amacıyla, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu alınmadan hazırlanan iddianameler, mahkemeler tarafından iade edilecek.
CEZALAR ARTIYOR
Son yıllarda suç işleme yaşının düşmesi ve çocukların suç örgütlerince kullanılmasının önüne geçilmesi amacıyla Türk Ceza Kanunu'nda (TCK) caydırıcı düzenlemeler yapılıyor.
TCK’nın 31. maddesinde yapılan değişiklikle çocuklara yönelik hapis cezalarının alt ve üst sınırları yükseltiliyor. Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında; 15-18 yaş grubu çocuklar için (kasta dayalı kusur, geçmiş sabıka ve suçun işleniş şekli gözetilerek) hâkim takdiriyle hiçbir ceza indirimi uygulanmayabilecek.
12-15 yaş grubu çocuklar için de belirli şartlar dâhilinde daha az ceza indirimi yapılmasına imkân tanınacak.
TEKRARLANAN SUÇ YAŞI DÜŞÜRÜLÜYOR
Suç örgütlerinin 15-18 yaş grubundaki çocukları kullanmasını engellemek amacıyla, tekerrür (suçun tekrarlanması) hükümlerinin uygulanma yaş sınırı 18'den 15'e indiriliyor.
SİLAHINI KORUMAYANA HAPİS
Yasa teklifi, suça karışan çocukların yanı sıra ailelerin ve yetişkinlerin sorumluluklarını da ciddi yaptırımlara bağlıyor.
"Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali" suçunun cezaları artırılıyor. Eğer bir çocuk, ailesinin yükümlülüklerini ihmal etmesi nedeniyle kasten öldürme veya ağır yaralama suçu işlerse, ebeveynlere verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılacak.
Ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı depolayarak bir çocuğun eline geçmesine neden olan kişilere 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek.
KABAHATLER KANUNU’NA YENİ MADDE
6136 sayılı kanun dışındaki kesici, delici ve bereleyici aletlerin çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması ve taşınması yasaklanıyor. Aykırı davrananlara idari yaptırımlar uygulanacak.
DOĞRUDAN EĞİTİMEVİ UYGULAMASI SON BULUYOR: ÖNCE CEZAEVİ
Çocuk hükümlülerin ıslah edilmesi ve infaz adaletinin sağlanması amacıyla infaz rejiminde de kritik değişikliklere gidiliyor.
Çocuk hükümlüler cezalarının infazına doğrudan eğitimevlerinde başlamayacak. İnfaza öncelikle çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak; çocuğun iyi halli olduğu tespit edilirse eğitimevlerine sevk edilebilecek.
CEZA İNDİRİMLERİNE SINIRLAMA
Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu ticareti ve örgüt kurma suçlarında; 15 yaşını doldurmamış çocukların cezaevinde geçirdiği "1 günün 2 gün sayılması" uygulamasına son veriliyor. Bu ağır suçlarda artık 1 gün, 1 gün olarak hesaplanacak.
“TĞRKİYE YÜZYILI’NI, ADALET YÜZYILI YAPMAYA KARARLIYIZ”
Yasa teklifinin önemine vurgu yapan Prof. Dr. Cüneyt Yüksel, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
"Adalet ve Kalkınma Partisi olarak bütün çalışmalarımız, hukuk devleti ilkesinin geliştirilmesi ve adalet sisteminin güçlendirilmesine yöneliktir. Hazırlanan bu Teklif, söz verdiğimiz gibi Türkiye Yüzyılı’nı Adalet Yüzyılı yapma kararlılığımızın en önemli adımlarından biridir. Çocuklarımızın üstün yararını esas alan bu teklifin ülkemize ve aziz milletimize hayırlı olmasını diliyorum."
KOMİSYON GÖRÜŞMELERİ NE ZAMAN?
Çocuk hakları ve ceza adaletinde yeni bir milat olması beklenen kanun teklifinin komisyondaki görüşmelerine 16 Temmuz 2026 Cuma günü saat 14:30’da başlanacak.
