Ankara'daki tarihi zirvenin hemen öncesinde basına açıklamalarda bulunan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupalı müttefiklerin savunma harcamalarında "göz kamaştırıcı" bir artışa imza attıklarını duyurdu.
Reuters'ın haberine göre Rutte, bu rekor artışın arkasında hem Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesiyle tırmanan güvenlik endişelerinin hem de Donald Trump’ın bu konuda "son derece zorlayıcı ve ısrarcı" bir tavır sergilemesinin yattığını bildirdi.
Genel Sekreter Rutte, NATO'nun Avrupalı üyeleri ve Kanada'nın savunma harcamalarını reel olarak bir önceki yıla göre 90 milyar dolar artırarak toplamda 570 milyar doların üzerine çıkardığını belirtti.
Sadece bir yıl içinde yaşanan yaklaşık yüzde 20'lik bu devasa büyüme, ittifak tarihinde nadir görülen bir seferberlik olarak kayıtlara geçti. Rutte, Ankara'da yaptığı açıklamada, "Artık ABD'nin de bunun adil bir anlaşma olduğunu bildiği, sürdürülebilir bir ittifak inşa ediyoruz" ifadelerini kullandı.
İran savaşı ve ittifaktan çekilme tehdidi
Avrupa'nın tüm bu milyar dolarlık adımlarına rağmen, Donald Trump müttefiklerine yönelik sert eleştirilerini son aylarda yeniden tırmandırdı. Trump, Avrupalı ortaklarını "ABD'nin İran ile yürüttüğü savaşta Washington'a yeterince destek vermemekle" suçluyor.
Hatta Beyaz Saray'ın, NATO'nun karşılıklı savunma paktını (5. Madde) askıya alabileceği veya ittifaktan tamamen çıkabileceği yönündeki tehditleri Brüksel koridorlarında ciddi bir tedirginlik yaratıyor.
Avrupalı diplomatlar ise kendi ekonomilerini sarsan ve Avrupa halkları arasında hiç de popüler olmayan İran savaşına dair kendilerine önceden danışılmadığını hatırlatıyor. Buna rağmen, ABD ordusuna hava sahalarını ve askeri üslerini sonuna kadar açarak taahhütlerine sadık kaldıklarını savunuyorlar.
Öte yandan Washington, şimdiden Avrupa'daki askeri varlığını gözden geçirmeye başladı bile. ABD, kıtadaki birliklerinin bir kısmını geri çekeceğini açıklarken; uçak gemisi, jetler, havada yakıt ikmal uçakları ve İHA’lar da dahil olmak üzere NATO'nun savunma planlarına ayırdığı stratejik unsurları azalttı.
Gizli silah anlaşmaları sızıyor
Zirve öncesinde büyük bir sükse yapmak isteyen NATO salı günü Ankara'da açıklanacak milyarlarca dolarlık anlaşmaların detaylarını son ana kadar sır gibi sakladı. Ancak bazı devasa anlaşmaların detayları netleşmeye başladı:
Hollanda'dan 3 milyar euroluk paket
Hollanda Savunma Bakanı Dilan Yeşilgöz, Reuters'a yaptığı açıklamada 3 milyar euroyu (3,43 milyar dolar) aşan savunma projelerini duyuracaklarını onayladı.
Bu paket kapsamında Hollanda, hava savunmasında Belçika ile deniz savaş gemilerinde ise İngiltere ile stratejik ortaklıklara imza atacak.
NATO, uzun yıllardır kullandığı emektar ABD yapımı AWACS erken uyarı ve gözlem uçaklarını tamamen emekli etmeye hazırlanıyor. İttifak, bu stratejik gözetleme görevini devralması için İsveçli savunma devi Saab’ın geliştirdiği GlobalEye sistemini seçtiğini resmen ilan edecek.
Avrupalı yetkililer, zirvede Trump ile yaşanabilecek olası gerilimleri yumuşatması için ev sahibi Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin Trump ile olan yakın kişisel ilişkilerine güveniyor.
ABD liderinin İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile yaşadığı son ağız dalaşı ve Grönland konusundaki bitmeyen gerilimler, Ankara'daki zirvenin her an fırtınalı bir seyre bükülebileceği ihtimalini canlı tutuyor.
