NATO liderleri, 7-8 Temmuz’da Ankara’da düzenlenecek kritik zirvede bir araya gelmeye hazırlanırken, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’dan dikkat çeken bir değerlendirme geldi. Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki yakın ilişkinin, ittifak içindeki görüş ayrılıklarının aşılmasına katkı sağlayabileceğini söyledi.
The New York Times’a konuşan Fidan, Türkiye’nin bu ilişkiyi yalnızca Ankara-Washington hattı için değil, “tüm NATO ailesinin yararı” için kullanmak istediğini belirtti. Fidan, Trump açısından meselenin büyük ölçüde “güven ve dostluk” olduğunu ifade etti.
NATO’nun 32 üyesinin liderleri, Türkiye’nin ev sahipliğinde Ankara’da toplanacak. Zirve, Trump’ın Avrupa ülkelerine savunma harcamalarını artırma baskısı, ABD’nin NATO’daki rolüne ilişkin tartışmalar, İran savaşı sonrası transatlantik gerilimler ve Ukrayna’ya destek başlıklarının gölgesinde yapılacak.
Trump’ın NATO’ya yönelik eleştirileri, Avrupa’daki Amerikan askerî varlığının gözden geçirilmesi ve bazı birliklerin çekilmesine ilişkin açıklamalar, ittifak içinde belirsizlik yaratmış durumda. Bu nedenle Ankara Zirvesi, yalnızca rutin bir liderler toplantısı değil, NATO’nun gelecekteki yönünü belirleyebilecek kritik bir buluşma olarak görülüyor.
‘NATO'NUN GEREKLİLİĞİNİ KİMSE TARTIŞMIYOR’
Fidan, Trump’ın NATO’ya yönelik sert açıklamalarına rağmen ittifakın sahadaki varlığının ve güvenlik mimarisinin devam ettiğini vurguladı. Bakan Fidan, savunma bütçeleriyle ilgili teknik görüşmelerde büyük bir sorun beklemediğini belirterek, “Pratikte hiçbir şey değişemez. Güçler orada” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye ve Avrupa ülkeleri arasında NATO’nun önemine ilişkin genel bir mutabakat bulunduğunu söyleyen Fidan, “NATO’nun gerekliliğini kimse tartışmıyor” mesajı verdi.
Zirvenin ana gündemlerinden biri savunma bütçeleri olacak. NATO üyelerinin, gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5’ini savunma ve savunmayla bağlantılı alanlara ayırma hedefi doğrultusunda ilerleme göstermesi bekleniyor.
Avrupalı liderler, Trump’a savunma harcamalarında sorumluluk üstlendiklerini göstermeye çalışacak. Washington yönetimi ise Avrupa’nın kendi güvenliğinde daha fazla yük almasını ve ABD’ye bağımlılığı azaltmasını istiyor.
Fidan, Avrupa Birliği içinde NATO’dan ayrı güvenlik yapılanmalarının tartışılmasını eleştirdi. Bu tür arayışları NATO içinde “yapısal bir sorun” olarak tanımlayan Fidan, Avrupa’nın güvenliğinde Türkiye’nin dışarıda bırakılmaması gerektiğini vurguladı.
Türkiye’nin de Avrupa güvenlik mimarisinin parçası olduğunu belirten Fidan, Avrupa coğrafyasında ortak bir güvenlik platformu oluşturulmadıkça bölgenin kendisini yeterince güvende hissedemeyeceğini söyledi.
İRAN VE HÜRMÜZ BOĞAZI
Fidan’ın değerlendirmelerinde İran savaşı da öne çıktı.
Fidan, ABD ile İran arasında geçen ay varılan mutabakatın kalıcı barışa dönüşmesi konusunda temkinli iyimser olduğunu söyledi.
Ancak İran’ın nükleer programı, yaptırımların kaldırılması ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin kurallar gibi birçok kritik başlığın hâlâ gelecekteki müzakerelere bırakıldığını belirtti.
UKRAYNA
Fidan, kısa süre önce Rusya’ya yaptığı ziyarette Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de aralarında bulunduğu üst düzey yetkililerle görüştü.
Türkiye’nin Ukrayna savaşını sona erdirmeye dönük yeni görüşmelere ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu belirten Fidan, ancak yakın vadede hızlı bir müzakere süreci beklemediğini söyledi.
Rusya tarafının görüşmelere hazır olduğu izlenimini edindiğini belirten Fidan, buna rağmen sürecin ilerleyebilmesi için ABD’nin ağırlığına ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
Fidan, Türkiye açısından önemli olanın her iki tarafta da barış için gerçek ve samimi bir irade görülmesi olduğunu ifade etti.
