Starlink altyapısını kullanan şirketler arasında United Airlines, Qatar Airways, Air France, Hawaiian Airlines, JSX, Lufthansa Group, Emirates'in Airbus A380 filosu, British Airways, Virgin Atlantic, Air New Zealand, WestJet, ZIPAIR ve Korean Air gibi sektörün önde gelen oyuncuları yer alıyor.
Ancak küresel ölçekte yaşanan bu dönüşümde dikkat çeken bir detay bulunuyor. Türk Hava Yolları'nın Starlink Aviation kullanan veya bu sisteme geçiş yapacağını açıklayan havayolları arasında yer almaması Türkiye'deki uçak içi internet stratejisine ilişkin soru işaretlerini beraberinde getiriyor.
Starlink neden öne çıkıyor?
SpaceX tarafından geliştirilen Starlink Aviation, ticari havayolları, özel jetler ve genel havacılık için tasarlanmış özel bir uçak içi bağlantı sistemi olarak öne çıkıyor. Sistem, geleneksel GEO (eşzamanlı yörünge) uydularına veya karasal baz istasyonlarına dayalı çözümlerden farklı olarak Alçak Dünya Yörüngesi'nde (LEO) faaliyet gösteren binlerce uyduyu kullanıyor.
Sistemde uçak başına toplam 220 ila 350 Mbps arasında bant genişliği sağlanabiliyor. Bağımsız saha testlerinde ise Hawaiian Airlines ve Qatar Airways gibi şirketlerin uçuşlarında, yoğun yolcu kullanımına rağmen yolcu başına ortalama 120-160 Mbps seviyelerinde hızlara ulaşılabildiği, anlık olarak ise 250 Mbps'nin üzerine çıkılabildiği raporlandı.
Bu teknik avantajlar sayesinde yolcuların aynı anda 4K video izlemesi, çevrim içi oyun oynaması, Zoom veya Teams üzerinden görüntülü toplantılara katılması ve büyük boyutlu dosyaları kısa sürede indirip yüklemesi mümkün hale geliyor.
THY farklı bir yol izliyor
Projenin yıl sonunda başlaması ve iki yıl içerisinde tamamlanması hedeflenirken mevcut uçakların yeni nesil uçak içi bağlantı teknolojileriyle güçlendirilmesi, yeni teslim alınacak uçakların ise daha gelişmiş sistemlerle donatılması planlandı. THY ayrıca, projenin TÜRKSAT ile birlikte, şirketin kabin içi sistemler üreten iştiraki TCI Aircraft Interiors tarafından yürütüleceğini açıklamıştı.
Bu kapsamda THY, ücretsiz internet hedefi doğrultusunda ilk somut adımları 2025 yılında attı. Yıl sonunda TC-JYI, TC-JSS ve TC-JSP tescilli üç uçakta - kısa bir süre önceTC-JRU da eklendi- deneme amaçlı ücretsiz ve sınırsız internet uygulaması başlatıldı. Aynı dönemde uçak içi internet hızının 5 Mbps'ten 50 Mbps'e çıkarıldığı bildirildi. Bu uçuşlarda yolcular, cihazlarını kablosuz ağa bağlayarak TKWIFI.NET üzerinden giriş yapıp herhangi bir ücret ödemeden internet hizmetinden yararlanabildi.
TÜRKSAT altyapısı için hazırlıklar sürüyor
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu da geçtiğimiz mayıs ayında yaptığı açıklamada, TÜRKSAT destekli uçak içi internet hizmetinin bu yıl AJet uçaklarında başlamasının, 2027 yılında ise THY filosuna yayılmasının planlandığını duyurdu.
Bakanlık tarafından paylaşılan bilgilere göre, TÜRKSAT internet trafiğini kendi Network Operasyon Merkezi üzerinden 7 gün 24 saat izleyecek. Ödeme sistemleri, kota yönetimi, faturalandırma süreçleri ve çok dilli yolcu portalı gibi çözümler de yerli mühendisler tarafından geliştirildi. Sistemin operasyonel hale getirildiği belirtildi.
Bununla birlikte THY’de mevcut uygulamada internet paketleri halen uçuş tipi, kabin sınıfı ve Miles&Smiles üyelik statüsüne göre farklılık gösteriyor. Bazı yolcular belirli veri kotalarından ücretsiz yararlanabilirken diğer yolcular ücretli paket seçeneklerini kullanabiliyor. Herkes için tamamıyla sınırsız internet hizmeti ise birkaç THY uçağında test ediliyor.
THY Starlink'e geçecek mi?
Bugün gelinen noktada, dünya genelinde onlarca havayolu şirketi Starlink Aviation'a yönelirken THY'nin tercihinin yerli uydu altyapısı ve TÜRKSAT merkezli bir modelden yana olduğu görülüyor.
Ancak Starlink'in sunduğu küresel kapsama alanı, düşük gecikme süreleri ve yüzlerce Mbps seviyesindeki veri hızları, uçak içi bağlantı hizmetlerinde yeni standartların oluşmasına neden oluyor. Özellikle kıtalararası uçuşlarda internet deneyiminin yolcu memnuniyetinde giderek daha belirleyici hale gelmesi, önümüzdeki dönemde havayolu şirketlerinin teknoloji tercihlerini daha da önemli kılacak.
TÜRKSAT ile sunulan 50 Mbps hız, GEO uydularının kullanılacağını ve küresel kapsamanın bulunmayacağına işaret ediyor. THY, 2033 yılına kadar toplamda 850 uçaklık filoya ulaşarak dünyanın ilk üç havayolu arasında yer almayı hedefliyor. Bu küresel hedefin küresel kapsamaya sahip uçak içi internet ile desteklenmesi kritik. Zira yukarıda da dediğimiz gibi, neredeyse tüm büyük havayolu şirketleri Starlink ile bu hizmeti küresel ölçekte sunmaya başladı veya başlıyor.
