Elon Musk'ın yapay zeka, roket ve uydu şirketi, tarihin en büyük halka arzı olmaya aday borsa çıkışına günler kala; alışılmışın dışında olarak, çıkarılacak hisselerin kayda değer bir bölümü bireysel yatırımcılara ayrılmış durumda.
12 Haziran Cuma günü yapılması planlanan halka arzda hisse fiyatının adet başına 135 dolar seviyesinden belirlenmesi bekleniyor. Bu da SpaceX'e yaklaşık 1,75 trilyon dolar (1,5 trilyon avro) değerleme biçerken, şirketin yaklaşık 75 milyar dolar (64,5 milyar avro) tutarında yeni sermaye toplamasını hedefliyor.
Şirketin borsada SPCX koduyla işlem görmesi bekleniyor.
SpaceX'in halka arzının yüzde 30'una kadar olan kısmını bireysel yatırımcılara ayırdığı bildiriliyor; bu, genelde kurumsal alıcıların domine ettiği dev halka arzlarda pek rastlanmayan bir adım.
Büyük ölçekli halka arzlarda bireysel yatırımcılara ayrılan standart pay genellikle yüzde 5 ile 10 arasında değişiyor; bu da SpaceX'in yaklaşımını anlamlı bir yapısal değişiklik haline getiriyor.
SpaceX Avrupa'da bireysel yatırımcılara özel bir dilim ayırıyor
Bugüne kadar birçok gözde ABD halka arzına, Avrupa'daki sıradan bireysel yatırımcıların arz fiyatından erişmesi zor, hatta imkansızdı.
Ancak prospektüsüne göre SpaceX, yedi Avrupa ülkesindeki bireysel yatırımcılar için yeni ihraç edilecek A Sınıfı hisselerinden 55,6 milyon adede kadarını, yani halka arz edilen yeni hisselerin yaklaşık yüzde 10'unu ayırmış durumda.
Her ülkedeki düzenleyici onaya bağlı olarak, Almanya, Fransa, Hollanda, Danimarka, Norveç, İspanya ve İsveç'te uygun görülen yatırımcılar teklife katılabiliyor.
Almanya'nın mali denetçisi Federal Finansal Denetim Kurumu (BaFin), 5 Haziran'da SpaceX hisselerinin ülkede satışını onayladı. Ancak kurum, bu onayın SpaceX'e ya da yatırımın kendisine yönelik bir tavsiye anlamına gelmediğinin altını çizdi.
Aynı zamanda Birleşik Krallık'taki bireysel yatırımcılar da SpaceX halka arzına erişebiliyor.
Avrupalı bireysel yatırımcılar halka arza nasıl katılabilir?
Avrupalı bireysel yatırımcılar, Revolut, Hargreaves Lansdown ve eToro gibi fintek platformları ile diğer çevrim içi aracı kurumlar üzerinden teklife erişebiliyor.
Birleşik Krallık'ta Marex Financial, AJ Bell, CMC Markets, eToro, Freetrade, Interactive Brokers ve Interactive Investor'ın da aralarında bulunduğu sekiz bireysel yatırım platformunun yatırımcı adaylarının emirlerini iletebildiği bir halka arz platformu işletiyor.
Süreç platformdan platforma değişiyor; örneğin eToro minimum başvuru tutarını 750 dolar (650 avro) olarak belirlerken, Hargreaves Lansdown 1.000 sterlin (1.157 avro) talep ediyor.
Almanya'da önde gelen aracı kurumlardan TradeRepublic, SpaceX'in borsada işlem görmeye başlamasının beklendiği tarihten sadece birkaç gün önce, bireysel müşterilerine "belirli halka arzlara" erişim sağladığını doğruladı.
Çevrim içi kullanıcılar, şirketin gönderdiği bir e-postada SpaceX hisselerine halka arz yoluyla erişmenin mümkün olduğunun belirtildiğini doğruladı.
Bazı aracı kurumlara göre Avrupalı bireysel yatırımcılardan gelen ilgi dikkat çekici düzeyde.
Hargreaves Lansdown Müşteri İlişkilerinden Sorumlu Üst Yöneticisi Simon Belsham, hem yeni hem de mevcut müşterilerden "kayda değer bir ilgi" gördüklerini belirtti. Şirket, SpaceX halka arzının nisan ayında ilk kez gündeme gelmesinden bu yana 35 bin müşterisinin halka arz bildirimleri için ilgi kaydı yaptırdığını açıkladı.
BNP Paribas'ya göre büyük teknoloji halka arzlarında bireysel katılım giderek büyüyen bir olguya dönüşmüş durumda; emir defterlerindeki bireysel yatırımcı payı tipik olarak yaklaşık yüzde 15 seviyesinden, artan biçimde yüzde 30'a doğru kayıyor.
Yatırımcıların bilmesi gerekenler ve göz önünde bulundurması gereken riskler
Bir platform üzerinden ilgi beyan etmenin, mutlaka pay tahsis edileceği anlamına gelmediğinin altı çiziliyor. Yatırımcılar, kendilerine hisse verilip verilmediğini ancak Cuma sabahı öğrenmeyi beklemeli.
İlk turda hisse alanların, aracı kurumların genellikle "flipping" olarak adlandırılan davranışı cezalandırdığını bilmesi gerekiyor; yani halka arzdan sonraki iki ila dört hafta içinde payların satılması, yatırımcıların gelecekteki halka arz tahsislerinden men edilmesiyle sonuçlanabiliyor.
Fiyatın, özellikle ilk işlem günlerinde, kurumların, erken dönem yatırımcıların ve bireysel alıcıların değerlemeye verdikleri tepkiler nedeniyle oynak olması bekleniyor.
Avrupa ve Birleşik Krallık'taki bireysel yatırımcılar için kur riskinin devam ettiğini de unutmamak gerekiyor. Hisse ABD doları cinsinden işlem göreceği için, döviz kurlarındaki dalgalanmalar Birleşik Krallık ve Avrupa'daki yatırımcıların nihai getirisini doğrudan etkileyecek.
Yatırımcı talebi, hissenin halka arzın hemen ardından MSCI gibi büyük endekslere girip girmeyeceğinden de büyük ölçüde etkilenecek.
Bu tür endekslere kabul edilmesi halinde SpaceX hisseleri, halka arz sonrasında trilyonlarca dolarlık pasif yatırım fonu tarafından otomatik olarak satın alınabilecek.
Bazı endeks sağlayıcıları, şirketin borsaya kote olduktan sonra kriterleri karşılaması halinde hızlı giriş kurallarından yararlanmaya uygun olacağını şimdiden teyit etti.
Uzun vadeli kârlılık
Londra'daki Bayes Business School'da Finans Profesörü olan Meziane Lasfer, bir şirketin gerçek değerini ölçmek için özel araştırma ekipleri ve finansal veri tabanlarına dayanan kurumsal yatırımcıların aksine, bireysel yatırımcıların ellerinde çok daha az araç bulunduğunu ve bu nedenle katılım göstererek önemli bir risk aldıklarını vurguladı.
SpaceX, 2025 yılında 18,5 milyar doların (16 milyar avro) üzerinde gelir elde etmesine rağmen 4,94 milyar dolar (4,28 milyar avro) zarar açıkladı; bu da en az bir yıl boyunca S&P 500 endeksine girme kriterlerini karşılamayacağı anlamına geliyor. Bu durum özellikle portföyleri pasif endeks takip fonları üzerine kurulu olan yatırımcılar açısından önemli.
Akademisyenlerin birikimlerini yöneten ve yaklaşık 25 milyar dolar (21,7 milyar avro) büyüklüğünde varlık portföyü bulunan Danimarkalı AkademikerPension, halka arza ya da ikincil piyasadaki hiçbir işleme katılmayacağını açıkladı.
Fonun CEO'su Anders Schelde, SpaceX'i "aşırı şişirilmiş değerlemeye sahip" bir şirket olarak niteleyerek, Elon Musk'a oy haklarının yaklaşık yüzde 80'ini veren yönetim yapısının fon açısından fiilen yatırıma uygun olmadığı anlamına geldiğini söyledi.
ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC) sunulan SpaceX prospektüsü de şirketin yakın vadede kârlılık beklemediğini kabul ediyor.
Uyarı: Bu bilgiler yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz; kendi koşullarınıza uygun olduğundan emin olmak için mutlaka ayrıca kendi araştırmanızı yapmalısınız. Ayrıca bir gazetecilik sitesi olduğumuzu ve uzmanlardan aldığımız görüşlerle en iyi rehberleri, ipuçlarını ve tavsiyeleri sunmayı amaçladığımızı unutmayın. Buradaki bilgilere dayanarak işlem yapmanız halinde tüm riskin size ait olduğunu hatırlatırız.
