Eski ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Alan Greenspan, Pazartesi günü Parkinson hastalığına bağlı komplikasyonlar nedeniyle yaşamını yitirdi. Ölümünü, NBC News muhabiri ve eşi Andrea Mitchell yaptığı açıklamayla duyurdu.
Greenspan, 1987–2006 yılları arasında beş dönem boyunca Fed başkanlığı yaptı ve dört ABD başkanı döneminde görevde kaldı. Bu süreçte ABD para politikasını yönlendiren en etkili isimlerden biri olarak kabul edildi. Görev süresi, 1991–2001 arasındaki uzun ekonomik genişleme dönemiyle özdeşleşti.
NBC News’in aktardığına göre Greenspan, ABD kapitalizminin Soğuk Savaş’ın son yıllarından dijital çağın başlangıcına kadar uzanan dönüşüm sürecinde belirleyici rol oynadı. Döneminde ekonomik büyüme hızlanırken, küreselleşme ve teknoloji sektörü ekonomiyi yeniden şekillendirdi.
ABD ekonomisi tarihsel bir genişleme yaşadı
Greenspan’ın Fed başkanlığı sırasında ABD ekonomisi tarihsel bir genişleme yaşadı. Ancak daha sonraki yıllarda, özellikle 2007–2008 küresel finans krizi sonrasında aldığı bazı kararlar tartışma konusu oldu. Eleştirmenler, finans sektöründeki deregülasyon politikalarına verdiği desteğin krizin zeminini hazırladığını savundu.
Greenspan’ın kariyeri 1960’larda başladı. Richard Nixon döneminde ekonomik danışmanlık yaptı, ardından Gerald Ford yönetiminde Ekonomik Danışmanlar Konseyi başkanlığı görevini yürüttü. 1987’de Ronald Reagan tarafından Fed başkanlığına atandı.
Onun döneminde 1987 “Black Monday” borsa çöküşü sırasında piyasaya hızlı likidite sağlama politikası uygulandı. Bu yaklaşım daha sonra “Greenspan put” olarak anıldı ve merkez bankasının finansal piyasaları destekleme eğilimini tanımlayan bir kavrama dönüştü.
Greenspan, emeklilik sonrası yazarlığa ve danışmanlığa yöneldi. 2007’de yayımlanan The Age of Turbulence adlı kitabında görev yaptığı başkanları ve ekonomi politikalarını değerlendirdi. Kitapta Cumhuriyetçi yönetimlere yönelik bütçe ve harcama eleştirileri yer aldı; özellikle George W. Bush ve Dick Cheney döneminde mali disiplinin zayıfladığını savundu.
George W. Bush, Dick Cheney ve Cumhuriyetçi Kongre’yi eleştiren Greenspan, harcama politikalarının parti ilkelerinden uzaklaştığını yazdı. Buna karşılık Bill Clinton dönemini ekonomik disiplin açısından daha istikrarlı buldu.
Greenspan, Richard Nixon için güçlü bir zekâ vurgusu yaparken “paranoid ve sinik” bir liderlik tarzı olduğunu ifade etti. Gerald Ford için ise “normal başkan profiline en yakın isim” değerlendirmesinde bulundu.
NBC News’e göre Greenspan, gençlik yıllarında müzikle de ilgilendi; Juilliard School’da eğitim aldı ve caz müzisyeni olarak sahneye çıktı. Ekonomi eğitimini New York University’de tamamladı, Columbia Üniversitesi’nde doktora çalışmalarına başladı.
Greenspan, ayrıca 2000’lerde uluslararası ödüller aldı; 2005’te ABD Başkanlık Özgürlük Madalyası ile onurlandırıldı. Emekliliğinin ardından kurduğu danışmanlık şirketiyle ekonomik analizler üretmeye devam etti.
NBC News değerlendirmesine göre Greenspan, hem ABD ekonomisinin en uzun genişleme dönemlerinden birini yöneten isim olarak hem de finansal kriz öncesi deregülasyon tartışmalarının merkezindeki figür olarak modern ekonomik tarihte çelişkili bir miras bıraktı.
