Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD'nin Türkiye'ye uyguladığı savunma sanayi yaptırımlarının kaldırılması yönünde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Donald Trump'ın "güçlü bir iradesi" olduğunu söyledi.
2 Temmuz'da CNN Türk yayınına konuk olan Fidan, "F-35 satış yasağının da CAATSA yaptırımlarından sonra kaldırılacağını düşünüyorum" dedi.
Fidan, 2025'te Washington'daki Erdoğan-Trump zirvesini hatırlatarak "iki lider bu konuda irade beyanında bulundular ve biz bakanlara da bu sorunu çözmemiz için talimat verildi" diye konuştu.
Dışişleri bakanı, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Savunma bakanımız [Yaşar Güler] ve ben, bu noktada yoğun bir çalışma içindeyiz. Ama genel hatlarıyla iyi giden bir ilişki var."
Bakan Fidan, Türkiye'ye yönelik uygulanan Amerika'nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) yaptırımlarının kaldırılması hakkında ise şunları söyledi:
"Bunun belli adımları var. Bu yönde yürüyen çalışmalar var. Bunlar hayata geçtikçe kamuoyumuz da bunu görecek zaten."
ABD, Ankara'nın 2019'da Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi almasının ardından Türkiye'ye yaptırım uyguladı.
Türkiye bu çerçevede parçası olduğu F-35 yeni nesil savaş jeti programından çıkarıldı.
CAATSA ne anlama geliyor?
CAATSA, "Amerika'nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası"nın İngilizce kısaltması.
ABD, resmi olarak Aralık 2020'den bu yana Türkiye'ye CAATSA kapsamında yaptırım uyguluyor.
ABD Kongresi, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 satın almasının CAATSA'nın 231'inci maddesini ihlal ettiğini savunuyor.
Bu madde, Rusya'nın istihbarat veya savunma sektörleri ile alışveriş yapan kişi veya kurumlara yönelik yaptırımları kapsıyor.
ABD Kongresi tarafından 2017'de onaylanan yasa kapsamında Rusya, İran ve Kuzey Kore'ye yaptırımlar uygulanıyor.
Bu yasa, Rusya'nın 2014'te Kırım Yarımadası'nı ilhak etmesi ve Ukrayna'nın doğusundaki ayrılıkçıları desteklemesi üzerinde 2016'da dönemin ABD Başkanı Barack Obama tarafından uygulamaya konan yaptırımları da güvence altına almıştı.
CAATSA, Başkan'ın Rusya, İran ve Kuzey Kore'ye yaptırımları kaldırma yetkisini kongre onayı üzerinden sınırlıyor.
Yasa, Rusya'nın ABD'deki 2016 başkanlık seçimlerine Donald Trump lehine müdahale ettiği yönündeki tartışmaların yoğunlaştığı bir dönemde çıkmıştı.
Yaptırımlar neler getirdi?
Türkiye'nin S-400 sistemlerini almasının ardından ABD Hazine Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı'nı (SSB) yaptırım listesine ekledi.
Böylece SSB'nin ABD'den ekipman ve teknoloji ihracat lisansı alması ve uluslararası finans kuruluşlarının kredilerinden faydalanaması engellendi.
SSB Başkanı İsmail Demir ile üst düzey yetkililerden Mustafa Alper Deniz, Serhat Gençoğlu ve Faruk Yiğit de yaptırım listesine eklendi.
Yaptırım uygulanan kişi ve kurumlara ABD'ye giriş yasağı getirildi, ABD'den gayrimenkul edinmeleri ve döviz üzerinden işlem yapmaları engellendi.
Yaptırımlara konu olan kişi ya da kurumlarla ABD'nin ihale ya da sözleşme yapması da engellendi.
S-440 alımı ve CAATSA yaptırımları, ABD ve Türkiye arasında güven krizine yol açtı.
F-35 programından çıkarılan Türkiye, filosunu modernize etmek adına 2021'de F-16 jetleri ve modernizasyon kitleri alma talebinde bulundu.
Yıllarca sürüncemede kalan talep, Ankara'nın 2024'te İsveç'in NATO üyeliğine yeşil ışık yakmasının ardından ABD Kongresi'nden geçti.
ABD, Türkiye'ye 40 F-16 savaş jeti ve 79 modernizasyon kiti satılmasına onay verdi.
Donald Trump yönetimi, Haziran'ın son haftasında Türkiye'ye 700 milyon dolarlık (yaklaşık 32 milyar lira) F-110 savaş jeti motoru satma niyetini beyan etti.
Kongre'nin 15 gün içinde itiraz etmemesi durumunda bu motorlar Türkiye'ye satılabilecek.
Motorların, Türkiye'nin milli muharip uçağı KAAN'lar için kullanılması planlanıyor.
