SERKAN ÜSTÜN / NEFES
Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, şirketlerin döviz yükümlülükleri mayısta tarihi zirveye çıktı, yurt içi ve yurt dışından kullanılan döviz kredileri ise rekor seviyelere ulaştı.
TCMB, Mayıs 2026 dönemine ilişkin Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Varlık ve Yükümlülükleri'ni açıkladı.
Finansal kesim dışındaki firmaların net döviz pozisyonu açığı, mayıs ayında bir önceki aya göre 1,9 milyar dolar azalarak 204,4 milyar dolara geriledi.
Aynı dönemde şirketlerin hem döviz varlıkları hem de yükümlülükleri artarken, kısa vadeli net döviz pozisyonu fazlasındaki yükseliş dikkat çekti.
Reel kesimin döviz varlıkları mayısta bir önceki aya göre 3 milyar 175 milyon dolar artarken, yükümlülükleri 1 milyar 319 milyon dolar yükseldi. Böylece yükümlülükler, veri setinin başladığı 2013 yılından bu yana kaydedilen en yüksek düzeye çıkmış oldu.
DÖVİZ KREDİLERİ REKOR KIRDI
Yurt dışından sağlanan nakdi krediler 1 milyar 124 milyon dolar, yurt içinden sağlanan nakdi krediler 698 milyon dolar ve türev yükümlülükler 145 milyon dolar arttı. İthalat borçları ise 649 milyon dolar azaldı.
Yurt dışından sağlanan krediler 134 milyar 169 milyon dolarla rekor kırarken yurt içinden sağlanan krediler ise 188 milyar 845 milyon dolarla 2018'deki zirvesini geride bıraktı.
2018'deki döviz kuru krizinin ardından yurtiçi bankalardan döviz kredisi kullanımı, TCMB tarafından firmaların döviz geliri ve mevcut kredi büyüklüklerine göre sınırlandırılmıştı. Buna rağmen geçen 8 yıl içinde o dönemki rekorun aşıldığı görüldü.
Kredi vadeleri incelendiğinde, yurt içinden sağlanan kısa ve uzun vadeli krediler sırasıyla 123 milyon dolar ve 576 milyon dolar yükseldi. Yurt dışından sağlanan kredilerde kısa vadeli borçlar 440 milyon dolar azalırken, uzun vadeli krediler 916 milyon dolar arttı.
NE OLDU?
Kur krizi öncesinde Mart 2018'de 206,8 milyar dolarla zirveyi gören reel kesimin döviz açığı, Ekim 2023'te 63,2 milyar dolara kadar gerilemişti. Ancak Şubat 2026'da döviz açığı eski seviyesine gelerek 200 milyar dolar sınırını tekrar aştı.
Kur krizleri ve düşük faiz politikası uygulanan 5,5 yıllık dönemde döviz açığında 143,6 milyar dolarlık düşüş sırasında TCMB döviz rezervleri, özel sektörün döviz açığının kapatılmasında kullanılmış, bu dönemde düşük faizli TL kredi kullanan şirketler döviz varlıklarını artırmış, döviz borçlarının bir bölümünü kapatmıştı.
2024 ile birlikte ise tablo değişti ve döviz krediye erişebilen şirketler, bu krediyi ithalat ve yatırım ödemelerinin yanı sıra yüksek TL faizden yaralanmak için kullanmaya başladı.
