Ortadoğu çatışması nedeniyle halihazırda zor durumda olan gelişmekte olan ekonomiler, gıda fiyatlarını yükseltebilecek ve büyümeyi yavaşlatabilecek potansiyel olarak güçlü bir El Niño tehditi altında.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi, Ekim-Aralık aylarında çok güçlü bir El Niño'nun gerçekleşme olasılığını yüzde 81 olarak tahmin ediyor. Piyasalar tarafından "süper El Niño" olarak adlandırılan bu olay 1950'den beri kaydedilen en güçlü hava olayları arasına girebilir. Genellikle iki ila yedi yılda bir meydana gelen bu doğal iklim olayı, Asya'nın bazı bölgelerinde kuraklığa, Güney Amerika'nın bazı bölgelerinde ise şiddetli yağmurlara yol açarak hasatları ve gıda tedarikini tehdit edebilir.
Hane halkları gelirlerinin daha büyük bir bölümünü gıdaya harcayıp tarım ekonomilerinde büyük bir rol oynadığından dolayı özellikle de gelişmekte olan piyasalar savunmasız durumda. Bu durum, merkez bankalarının daha uzun vadede sıkı para politikası uygulamak zorunda kalma riskini artırıyor.
Wellington Management'ta sabit gelir portföy yöneticisi olan Gillian Edgeworth, "Bu yıla birçok merkez bankasının faiz indirimine gidebilecekleri düşüncesiyle girdik. Şimdi ise merkez bankalarının faiz indirimlerini durdurduğunu ve bazılarının faiz artırdığını görüyoruz" dedi. Edgeworth, "Yılın ikinci yarısında gelişmekte olan piyasalarda hızlı faiz indirimlerinin yaşanacağı bir dünyaya doğru ilerlediğimizi düşünmüyorum." diyerek sözlerine eklemede bulundu.
Dünyanın en kalabalık ülkesi olan Hindistan, yıllık muson yağmurlarına büyük ölçüde bağımlı olduğu için en çok risk altında olan ülkeler arasında yer alıyor. Genellikle ülkenin yağışlarının yaklaşık yüzde 70'ini muson yağmurları sağlıyor.
Hindistan Meteoroloji Dairesi, yağışların son on yıldan fazla bir süredir en düşük seviyede olabileceği, bunun da mahsul verimini tehdit edebileceği ve gıda fiyatlarında artış riskini artırabileceği konusunda uyardı.
Hindistan, dünyanın en büyük pirinç ihracatçısı ve ikinci büyük şeker üreticisidir. Ülke, daha büyük gıda stokları sayesinde El Niño olaylarına karşı genellikle dirençli olduğunu kanıtlamıştır. Bununla birlikte, enflasyonun merkez bankasının yüzde 4'lük hedefinin üzerinde olması nedeniyle, analistler "süper" bir El Niño'nun para politikasını sıkılaştırmaya zorlayabileceğini belirtiyor.
Yüksek enerji ve gübre maliyetleri, Asya'nın büyük bölümünde dış dengeleri ve ekonomik büyümeyi olumsuz etkiliyor ve merkez bankalarının para birimlerini istikrara kavuşturma ve enflasyonu kontrol altına alma çabalarını zorlaştırıyor.
Filipinler, Endonezya, Kore, Pakistan ve Sri Lanka'daki merkez bankaları bu yıl en az bir kez faiz oranlarını artırdı. Şiddetli bir El Niño, bölge genelinde borçlanma maliyetlerinin gelecek yılın başına kadar yüksek kalmasına neden olabilir.
Allspring Global Investments'ın hisse senedi portföy yöneticisi Gary Tan,
"İnsanlar yılın ikinci yarısında, özellikle El Niño'dan en çok etkilenen Güney Asya bölgeleri olan Hindistan, Endonezya, Vietnam ve Tayland gibi ülkelerde faiz artışları bekleniyor." diyerek El Nino'nun enflasyonu daha da kalıcı hale getireceğini belirtti.
Zayıflayan para birimleri, gıda ve enerji fiyatlarının daha da yükselmesi durumunda Asya ekonomilerini daha yüksek ithalat maliyetlerine karşı daha savunmasız hale getiriyor.
Endonezya rupisi ve Hindistan rupisi rekor seviyelere yakın bir düşüş seyrederken, Tayland bahtı, Güney Kore wonu, Filipin pesosu ve Sri Lanka rupisi de bu yıl düşüşe doğru yaklaşıyor.
Kolombiya, El Niño'nun yol açtığı hava olaylarına en çok maruz kalan Latin Amerika ekonomileri arasında yer alıyor; zira ortalama yağış miktarının altında kalan yağışlar gıda arzını ve elektrik fiyatlarını olumsuz etkileyebiliyor.
Ülkenin hidroelektrik enerjisine bağımlılığı, baraj seviyelerini enflasyonun önemli bir göstergesi haline getiriyor. Düşük su seviyeleri, daha pahalı termik enerji üretiminin daha fazla kullanılmasını zorunlu kılarak elektrik fiyatlarını ve enflasyonu yükseltebilir.
Analistler, şiddetli bir El Niño olayının Kolombiya'nın para politikasını daha uzun süre kısıtlayıcı tutabileceği konusunda uyarıyor.
Standard Chartered ekonomisti Dan Pan, "Kolombiya, El Niño'nun tetiklediği yüksek gıda ve enerji enflasyonuna en çok maruz kalan ülke" diye belirtti. Pan ayrıca,"BanRep şu anda El Niño'nun daha da enflasyona yol açmasının yanı sıra, aşırı yüksek asgari ücret artışı ve petrol fiyatlarındaki artış nedeniyle en büyük zorlukla karşı karşıya." diyerek sözlerine eklemede bulundu.
Peru Merkez Bankası, yüksek petrol fiyatları ve El Niño'nun balıkçılık ve tarım üzerindeki etkisini gerekçe göstererek, enflasyonun bu yıl hedefi aşabileceği ve büyümenin olumsuz etkilenebileceği konusunda uyardı.
Arjantin ise bunun aksine, daha yüksek yağışlardan fayda sağlayabilir; bu da tahıl üretimini, ihracat gelirlerini ve döviz girişlerini destekleyebilir. Brezilya, Meksika ve Şili merkez bankalarının ise enflasyon ve büyüme üzerindeki olası etkileri değerlendirirken bekle gör yaklaşımını benimsemeleri bekleniyor.
Afrika genelindeki etkinin büyük ölçüde farklılık göstermesi bekleniyor. Kenya ve Güney Afrika da dahil olmak üzere Doğu ve Güney Afrika ekonomilerinin birçoğu, tarımsal üretimde hava koşullarına bağlı aksamalara karşı savunmasız durumda. Kuraklık koşulları ise gıda arzını zorlayabilir, tarımsal üretimi yavaşlatabilir ve enflasyonu artırabilir.
Güney Afrika Merkez Bankası, El Niño'yu potansiyel bir enflasyon riski olarak defalarca dile getirmişti. Son büyük El Niño döneminde enflasyonun temel nedenlerinden biri gıda fiyatlarındaki artıştı.
Ancak merkez bankası, piyasanın 25 baz puanlık faiz artırımı beklentisinin aksine, Temmuz ayı toplantısında faiz oranlarını değiştirmeyerek yatırımcıları şaşırttı.
Geçtiğimiz ay, kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global, iklimle ilgili şokların yoğunlaşması ve büyüme, kamu maliyesi ve dış dengeler üzerinde baskı oluşturması durumunda bazı Afrika ülkelerinin kredi profillerinin baskı altına girebileceği konusunda uyarıda bulundu.
El Niño'nun Orta ve Doğu Avrupa üzerindeki etkisi tarihsel olarak nispeten sınırlı olduğundan dolayı yatırımcılar bu yıl Polonya, Macaristan ve Romanya'da faiz indirimleri beklemeye devam ediyor.
