ABD ile İran arasındaki askeri çatışmalara verilen geçici ara, diplomatik müzakerelerin hafta sonu yeni pürüzlerle karşılaşmasına rağmen korunmaya çalışılıyor. Diplomasiye alan açmak amacıyla ABD ordusunun iki haftadır süren hava saldırılarını durdurması ve Tahran’ın da bölgesel operasyonlarına ara vermesi piyasaları rahatlatırken; Yemen ve Hazar Denizi'nden gelen sıcak haberler sürecin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
Gerilimi tırmandıran saldırılar
Washington ve Tahran kanadı masadaki görüşmeleri yapıcı olarak nitelendirse de bölgesel ve küresel diğer aktörlerin askeri hamleleri ateşkes çabalarını gölgeliyor. Ukrayna ordusu, Rusya'nın işgaline destek veren askeri kargo taşıdığı gerekçesiyle Hazar Denizi'nde bir İran ticaret gemisini hedef alırken, Tahran bir denizcinin hayatını kaybettiği bu hamleyi düşmanca ve suç teşkil eden bir eylem olarak lanetledi.
Öte yandan Suudi ordusu, Kızıldeniz'deki gemi trafiğine yönelik saldırılara yanıt olarak Yemen’deki İran destekli Husi mevzilerini hava saldırılarıyla vururken, İran tarafı ise Bahreyn’deki Amazon altyapısını hedef aldığını duyurarak gerilimi teknoloji ve lojistik kulvarına taşıdı.
Beyaz Saray’ın İran’a yönelik kapsamlı bir saldırı planını masada tuttuğu iddialarının ardından gelen bu diplomatik duraklama, küresel piyasalarda hızlı bir rahatlama yarattı. Müzakerelerin olumlu sonuçlanacağı beklentisiyle petrol fiyatları haftanın ilk işlem gününde yüzde 6’nın üstünde bir düşüş kaydederken, Wall Street vadeli işlem piyasaları da haftaya güçlü bir başlangıç sinyali verdi. Ancak analistler, çatışma öncesinde küresel petrol arzının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın ABD ablukası nedeniyle kapalı kalmaya devam etmesi sebebiyle piyasadaki bu erken iyimserliğin riskli olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Kalıcı bir barışın sağlanması için masada İran’ın nükleer programının geleceği, yaptırımların kaldırılması ve Tahran’ın bölgedeki vekil gruplara sunduğu desteğin kesilmesi gibi zorlu başlıklar yer alıyor. Ekonomik tarafta ise en kritik gündem maddesini Hürmüz Boğazı’nın güvenliği oluşturuyor.
Boğazın hemen karşısında yer alan ve kilit bir arabulucu olarak öne çıkan Umman heyeti, seyrüsefer trafiğini geçici olarak düzene koyacak özel bir protokolü müzakere etmek üzere Tahran'da temaslarını sürdürüyor. Analistler, hem Hürmüz hem de Kızıldeniz rotasındaki aksamaların aynı anda yaşanmasının küresel enerji ve denizcilik cephesindeki en büyük risk olduğunu vurgularken, gözler hafta boyunca yürütülecek mekik diplomasisine çevrilmiş durumda.
