Ankara ile Washington arasında CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve F-35 programına dönüş için temaslar hız kazandı. Ancak sürecin önünde S-400 meselesi, ABD Kongresi ve hukuki prosedürler gibi aşılması gereken kritik engeller bulunuyor.
CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil edilmesi ihtimali Ankara-Washington hattında yeniden gündemin üst sıralarına çıktı. Diplomatik kaynaklar, sürecin ilerleyebilmesi için teknik, hukuki ve siyasi başlıklardan oluşan çok aşamalı bir yolun aşılması gerektiğini belirtiyor. Uzmanlara göre yaptırımların kaldırılması yalnızca siyasi iradeyle değil, ABD iç hukukundaki yasal prosedürlerin tamamlanmasıyla mümkün olacak. Daha önce ABD'li yetkililer yaptırımlarının temel gerekçesinin S-400 tedariki olduğunu, bu başlıkta çözüm sağlanması halinde yaptırımların kaldırılması ve F-35 dosyasının yeniden açılabileceğini dile getirmişti.
YASA DEĞİŞİKLİĞİ GEREKİYOR
Türkiye, S-400 sistemlerini konuşlandırmasının hemen ardından 2019'da ortağı olduğu F-35 savaş uçağı programından çıkartılmıştı. CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ile F-35 sürecinin yeniden başlaması ise aynı hukuki işlem değil. Kongre’nin F-35’e ilişkin getirdiği kısıtlamaların da aşılması gerekiyor. Bu yeni bir yasa değişikliğiyle, savunma bütçe yasasına eklenecek yeni bir muafiyet hükmüyle ya da mevcut düzenlemelerin yürütme tarafından uygulanma biçiminin yeniden şekillendirilmesiyle mümkün oluyor.
5 UÇAK İÇİN SÖZ ALINDI
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmesi sırasında ABD Başkanı'nın başta Türkiye'nin parasını verdiği 5 uçak olmak üzere F-35'lerin satışı konusunda söz verdiğini kaydetmişti. Trump yönetiminin CAATSA'nın kaldırılmasında olduğu gibi F-35 programına Türkiye'nin dönüşü ya da bu uçakların satışı konusunda adım atabilmesi için de, Kongre ile yakın bir çalışma yürütmesi bekleniyor.
ABD yönetiminin yaptırımlarını kaldırabilmesi için Başkan'ın Kongre'ye gerekli bildirimleri yapması ve Türkiye'nin artık yaptırım gerekçesini oluşturan şartları taşımadığına ilişkin hukuki zeminin oluşturulması gerekiyor. Bu nedenle yalnızca liderler arasındaki mutabakatın değil, Pentagon, Dışişleri Bakanlığı ve Kongre ayağında da eş zamanlı diplomatik temasların yürütülmesi önem taşıyor. Tüm bunların yanı sıra S400’lerin başka bir ülkeye satışı için ise Rusya’nın onayı gerekiyor. ABD'de 3 Kasım'da ara seçimlerin yapılacak olması, bu alanda yoğun bir yol haritası gerektiriyor. Mevcut sandalye dağılımına göre Cumhuriyetçiler ABD Kongresi'nde hem Temsilciler Meclisi'nde hem de Senato'da çoğunluğa sahip.
