Zeugma Antik Kenti'nden kaçırıldıktan sonra ABD'ye götürülen ve uzun süren çalışmaların ardından Türkiye'ye iadesi sağlanan 13'üncü mozaik paneli, düzenlenen törenle ait olduğu kompozisyondaki yerine yerleştirildi.
Törende konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, kültür varlıklarının ana vatanına kazandırılması için bilimsel araştırmalar, hukuki süreçler ve uluslararası iş birliklerinin eş zamanlı yürütüldüğünü belirterek, her iadenin tarihî mirasın korunması açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.
Programa Gaziantep Valisi Kemal Çeber, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz ile çok sayıda davetli katıldı.
"ÇİNGENE KIZI" MOZAİĞİNİN EKSİK PARÇASI TAMAMLANDI
Bakan Ersoy, halk arasında "Çingene Kızı" olarak bilinen dünyaca ünlü Zeugma mozaiğinin eksik parçalarından birinin daha yerine kavuşmasının kültürel miras adına önemli bir gelişme olduğunu söyledi.
Zeugma'nın Roma döneminin en önemli kentlerinden biri olduğuna dikkat çeken Ersoy, bugün Gaziantep'in simgelerinden biri haline gelen mozaiğin aynı zamanda Türkiye'nin uluslararası alandaki en önemli kültürel değerleri arasında yer aldığını vurguladı.
1960'lı yıllarda gerçekleştirilen kaçak kazılar nedeniyle mozaiğin birçok parçasının yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığını hatırlatan Ersoy, 2018 yılında ABD'deki Bowling Green State Üniversitesi'nde bulunan aynı taban mozaiğine ait 12 panelin Türkiye'ye getirildiğini anımsattı.
Bu süreçte Gaziantepli ustaların hazırladığı replikaların 2022 yılında üniversiteye teslim edildiğini belirten Ersoy, bunun kültürel miras alanındaki uluslararası iş birliğine örnek teşkil ettiğini ifade etti.
BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR İADENİN ÖNÜNÜ AÇTI
13'üncü panelin aynı kompozisyona ait olduğu, Grenoble Alpes Üniversitesi'nden Dr. Camila Felag'ın araştırmaları ile Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay'ın bilimsel değerlendirmeleri sonucunda tespit edildi.
Eserin uluslararası sanat piyasasında yeniden satışa çıkarıldığının belirlenmesi üzerine Türkiye'nin iade girişimlerini hızlandırdığını söyleyen Ersoy, ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi'nin yürüttüğü süreç sayesinde panelin Türkiye'ye getirildiğini açıkladı.
ABD İLE İŞ BİRLİĞİ SONUÇ VERİYOR
Ersoy, kültür varlıklarının korunmasına yönelik ABD ile yürütülen ortak çalışmaların son yıllarda önemli sonuçlar verdiğini belirterek, 2021 yılında imzalanan Kültür Varlıklarına İlişkin Mutabakat Zaptı'nın bu süreçte kritik rol oynadığını söyledi.
Anlaşmanın bu yıl beş yıl daha uzatıldığını ifade eden Bakan Ersoy, Boubon Antik Kenti kökenli Lucius Verus, Septimius Severus ve Marcus Aurelius heykelleri başta olmak üzere birçok eserin de bu iş birlikleri sayesinde Türkiye'ye kazandırıldığını kaydetti.
Kaçırılan Anadolu kökenli eserlerin izinin sürülmeye devam edildiğini belirten Ersoy, önümüzdeki dönemde yeni iadelerin gerçekleşmesini beklediklerini dile getirdi.
"SADECE MOZAİĞİ DEĞİL, TARİHÎ HAFIZAYI DA TAMAMLIYORUZ"
Mozaik panelinin dönüşünün yalnızca tek bir eserin iadesi olmadığını vurgulayan Ersoy, "Eksik parçalar yerine döndükçe yalnızca mozaiği tamamlamıyor, aynı zamanda tarihî hafızamızı da yeniden inşa ediyoruz. Her eser ait olduğu bağlam içerisinde gerçek anlamını kazanıyor." dedi.
Yeni panelin Zeugma Mozaik Müzesi koleksiyonuna katılmasıyla birlikte bilimsel araştırmaların daha kapsamlı şekilde yürütülebileceğini ifade eden Ersoy, kompozisyonun bütünlüğünün büyük ölçüde yeniden sağlandığını belirtti.
23 YILDA 13 BİN 454 ESER GERİ ALINDI
Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelenin kararlılıkla sürdüğünü söyleyen Bakan Ersoy, ilgili kurumlar, güvenlik birimleri, bilim insanları ve uluslararası kuruluşlarla koordineli çalışmalar yürütüldüğünü ifade etti.
Türkiye'nin bu alanda dünyada örnek gösterilen ülkelerden biri haline geldiğini belirten Ersoy, 2002 yılından bu yana yurt dışından 13 bin 454 kültür varlığının geri getirildiğini, bunlardan 9 bin 139'unun ise son sekiz yılda Türkiye'ye kazandırıldığını açıkladı.
Konuşmasını "Bu topraklardan yasa dışı yollarla çıkarılan her kültür varlığı ait olduğu yere dönene kadar mücadelemizi aynı kararlılıkla sürdüreceğiz" sözleriyle tamamladı.
