Küresel finans piyasalarında uluslararası fonların temel referans kaynağı olan Morgan Stanley Capital International (MSCI), yıllık olarak hazırladığı Küresel Piyasa Erişilebilirlik Değerlendirmesi raporunu yayımladı.
Raporda, Türkiye'nin "Bilgi Akışı" kriterindeki değerlendirme notu 'artı' (+) seviyesinden 'eksi' (-) seviyesine düşürüldü.
Kurum tarafından paylaşılan değerlendirmede, bu aşağı yönlü revizyonun temel sebebi olarak pay sahipliği yapılarındaki şeffaflık eksikliği ile hisse fiyatlarının doğal oluşumunu bozan koordineli (birlikte hareket edilen) işlem davranışlarına yönelik endişeler gösterildi.
FİYAT OLUŞUMUNU BOZAN İŞLEMLER VE ŞEFFAFLIK SORUNU
Yayımlanan metinde, Türkiye piyasasında özellikle küçük ölçekli şirketlerin hisselerinde sıkça gözlemlenen söz konusu koordineli işlem davranışlarının, sağlıklı fiyat oluşum mekanizmasını zedeleyebileceği ve piyasadaki oynaklığı tehlikeli biçimde artırabileceği ifade edildi. Yabancı kurumsal yatırımcıların, yaşanan bu şeffaflık sorunları yüzünden şirketlerin gerçek halka açık pay oranlarını doğru değerlendirme ve endeks kopyalama işlemleri için piyasa fiyatlarını baz alma imkanlarının ciddi ölçüde daraldığı aktarıldı.
AÇIĞA SATIŞ YASAĞINA YÖNELİK ELEŞTİRİLER
Değerlendirme raporunda, Borsa İstanbul bünyesinde Mart 2026 tarihinde tüm pay piyasasını kapsayacak şekilde yeniden yürürlüğe konulan açığa satış yasağı da ağır eleştirilere hedef oldu.
Bu yasağın süreklilik arz edecek şekilde defalarca uzatıldığına dikkat çeken MSCI, durumun yarattığı belirsizliği şu ifadelerle özetledi: "Kurallardaki sık değişiklikler ve kısıtlamaların sürekli yeniden getirilmesi, işlevsel bir açığa satış çerçevesinin istenen özellikleri arasında yer almıyor"
TÜRKİYE'NİN PİYASA YAPISINA DAİR DİĞER OLUMSUZ TESPİTLER
MSCI raporunda, Türkiye piyasalarının kurumsal yapısına ilişkin olarak sıralanan diğer temel eksiklikler ve olumsuzluklar şu şekilde belgelendi:
- Şirketlere ait bilgilerin her zaman İngilizce dilinde sunulmaması,
- Döviz piyasalarına yapılan müdahaleler ve bazı döviz işlemlerinde yaşanan takas gecikmelerinin yarattığı kısıtlayıcı etkiler,
- Tescil zorunluluğunun devam etmesi, mevzuatın bütünüyle İngilizce yayımlanmaması,
- Piyasada saklama ve çoklu hesap yapılarının eksikliği,
- Hisse senedi ödünç verme işlemlerinin yalnızca belirli menkul kıymetlerle sınırlandırılması,
- Borsa verilerinin kullanımına getirilen kısıtlamaların yatırım araçlarına erişimi daraltması,
- Hükümet müdahalelerinin kurumsal çerçevenin istikrarı üzerinde soru işaretleri doğurması.
T+1 TAKAS SÜRECİNDEKİ BELİRSİZLİK DEVAM EDİYOR
Raporun teknik detaylar bölümünde piyasa işleyişine dair takvim de yer aldı. Borsa İstanbul'un T+1 takas döngüsüne geçiş sürecini değerlendirmek maksadıyla Ocak 2026 tarihinde uçtan uca test ortamlarını devreye aldığı hatırlatıldı.
Piyasada işlem yapan tüm katılımcıların ilgili sistemsel hazırlıklarını 31 Aralık 2026 tarihine kadar tamamlaması beklenirken, söz konusu yeni sisteme geçiş için kesin bir uygulama tarihinin henüz resmi otoritelerce açıklanmadığı kaydedildi.
MORGAN STANLEY CAPİTAL INTERNATİONAL (MSCI) NEDİR?
Morgan Stanley Capital International (MSCI), küresel finans piyasalarında yatırımcılar ve fonlar tarafından kullanılan en önemli endeks sağlayıcı kuruluşlarından biridir. Ülkeleri ve şirketleri ekonomik ve yapısal durumlarına göre; gelişmiş, gelişmekte olan ve sınır piyasa şeklinde kategorize eden endeksler hazırlar.
Uluslararası dev yatırım fonları ile portföy yöneticileri, sermayelerini yönlendirirken MSCI endekslerini kılavuz olarak kullanır. Bu kapsamda hazırlanan MSCI Gelişmekte Olan Piyasalar Endeksi (MSCI Emerging Markets Index), Türkiye'nin de aralarında bulunduğu birçok ülkenin hisse senedi piyasa performansını izlemek amacıyla kullanılmaktadır. Ayrıca MSCI, ülkelerin kurumsal altyapıları, şeffaflıkları ve piyasa erişilebilirliklerine dair uluslararası raporlar yayımlar.
