İran yönetimi, ABD ve İsrail ile yaşanan savaşın başında öldürülen dini lider Ali Hamaney için iki ülkedeki beş şehre yayılacak bir haftalık geniş kapsamlı bir cenaze töreni başlattı. Tahran yönetimi, ağır ekonomik şartlara ve askeri çatışmalara rağmen dini sembollerle örülü tören için bütçe kısıtlamasına gitmedi. Yetkililer, ülke tarihinin en büyük lojistik operasyonlarından birini yürüterek milyonlarca katılımcıyı yönetmek üzere kamu çalışanlarını, askerleri ve arama kurtarma ekiplerini harekete geçirdi. Komşu Irak makamları da Şii nüfusun yoğun olduğu bölgelerden milyonlarca kişinin anma törenlerine katılacağını öngörüyor. İran medyası ise on gündür normal yayın akışını durdurarak tamamen eski liderin hayatına odaklanan belgeseller yayınlıyor.
Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf, ülkenin haklarını dünyaya duyurmak için bu törenin bir dönüm noktası olduğunu ve zulme karşı sessiz kalınmayacağını devlet medyası aracılığıyla duyurdu. Tören süreci, babasının ölümünün ardından göreve gelen yeni dini lider Mojtaba Hamaney'nin kamuoyu önüne çıkacağı ilk an olma özelliğini taşıyor.
Tören takvimindeki dini ve siyasi semboller
Tahran yönetimi, cenaze merasiminin zamanlamasını ABD'nin bağımsızlık yıl dönümü kutlamalarıyla ve Şii inancındaki kutsal Muharrem ayı ile çakışacak şekilde planladı. Hamaney'nin naaşı Muharrem ayında iki gün boyunca başkentteki İmam Khomeini Musalla Camisi'nde ziyarete açılacak. ABD ve İsrail ile girilen savaşın ilk günü olan 28 Şubat tarihinde öldürülen lider için düzenlenen bu tören, Tahran tarafından bölgesel bir gövde gösterisine dönüştürülüyor. Uluslararası Politika Merkezi Kıdemli Uzmanı Sina Toossi, suikastın Hamaney'yi ideolojik açıdan eskisinden daha güçlü bir sembol haline getirdiğini ve ona bir dini şehit statüsü kazandırdığını belirtiyor.
Güvenlik önlemleri ve lojistik hazırlıklar
İran yetkilileri, geçmişte yaşanan izdiham felaketlerinin tekrarlanmaması amacıyla cenaze rotasında olağanüstü güvenlik tedbirleri uyguluyor. İtfaiye ekipleri, Temmuz sıcağında kalabalığı serinletmek amacıyla meydanlara 6 binden fazla su fıskiyesi yerleştirdi. Tören günlerinde başkentin uluslararası ve yerel havalimanları uçuşa kapatılırken, 17 milyon nüfuslu Tahran'da özel araçların geçişi yasaklandı. Basic milis gücü, katılımcıların iaşesi için 16 mobil fırında 50 milyon adet ekmek üretileceğini açıkladı. Kızılay ise sahaya 2 bin 500 ambulans, 21 helikopter ve 100 insansız hava aracı sevk etti. Bölgesel gücü simgelemesi amacıyla naaş, İran'daki törenlerin ardından Irak'ın Necef ve Kerbelâ şehirlerine, oradan da defin için Mashhad kentindeki İmam Rıza Türbesi'ne taşınacak.
Uluslararası katılım ve diplomatik dengeler
Tahran yönetimi, töreni takip etmek üzere 900'ü yabancı olmak üzere 14 bin gazetecinin akredite olduğunu ve katılımın 15 milyona ulaşabileceğini tahmin ediyor. Tören komitesi lideri Ali Akbar Pourjamshidian, bu organizasyonun uluslararası topluma bir güç gösterisi olacağını ifade etti. Davetli listesinden Batılı yetkilileri çıkaran İran makamları, törene 8 devlet başkanı ve 12 meclis başkanının katılacağını bildirdi. Katılımcılar arasında Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Kavelashvili, Pakistan Başbakanı Shehbaz Sharif ve Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitry Medvedev yer alıyor.
Savaşın başından bu yana saklanan yeni lider Mojtaba Hamaney'nin törene katılıp katılmayacağı ise belirsizliğini koruyor. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz'ın yeni lideri hedef alan açıklamalarının ardından, İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi liderliğe yönelik her türlü tehdide anında askeri karşılık verileceğini duyurdu. Rejimin seferberlik çabalarına rağmen bazı başkent sakinleri ise tören nedeniyle oluşan uzun akaryakıt kuyruklarından şikayet ederek duruma tepki gösteriyor
