Çin tüketici borçları, Pekin yönetiminin iç talebi krediyle canlandırma planının önündeki en büyük engellerden birine dönüştü.
Hane halkına ait sorunlu kredilerin toplamı geçen yıl beşte birden fazla artarak 2,22 trilyon yuana, yaklaşık 324,5 milyar dolara ulaştı. Bu tutar Çin ekonomisinin yaklaşık yüzde 1,6’sına karşılık geliyor.
Kredi kalitesi bozulurken bankalar yeni müşteri aramak yerine standartları sıkılaştırmaya başladı. Son açıklanan veriler kısa vadeli hane kredilerinin haziranda yıllık yüzde 7 daraldığını gösterdi.
Çin tüketici borçları neden hızla arttı?
Sorunun temelinde zayıf ücret artışları, iş gücü piyasasındaki baskı ve beş yıldır devam eden gayrimenkul krizi bulunuyor.
Geliri azalan veya işini kaybetme endişesi yaşayan haneler, günlük giderlerini kredi kartları ve çevrim içi tüketici kredileriyle karşılamaya yöneldi. Borçların yeni kredilerle çevrilmesi ise ödeme yükünü daha da büyüttü.
Bankacılara göre 2025’te hükümetin tüketimi destekleme hedefleri doğrultusunda kredi koşullarının gevşetilmesi, geri ödeme kapasitesi zayıf müşterilerin daha fazla borçlanmasına yol açtı.
Bazı bankalar geçen yıl kredi değerlendirmesinde konut ve diğer sabit varlıklara daha fazla ağırlık veriyordu. Temerrütlerdeki artışın ardından maaş gelirini daha belirleyici hâle getiren yeni risk modelleri kullanılmaya başlandı.
Pekin harcama istiyor, bankalar frene basıyor
Pekin yönetimi ekonomik büyümenin ihracat ve sanayi üretimine bağımlılığını azaltmak için hane halkının daha fazla harcamasını istiyor.
Çin Merkez Bankası da ticari bankalara tüketici kredilerini artırmaları yönünde defalarca çağrıda bulundu. Ancak Çin tüketici borçları büyüdükçe bankalar bu çağrıya daha temkinli yaklaşıyor.
Ortaya dikkat çekici bir çelişki çıktı. Kredi notu güçlü müşteriler borçlanmayı ve kredi kartı kullanımını azaltırken, yeni krediye en fazla ihtiyaç duyan kesimin ödeme kapasitesi daha zayıf kalıyor.
Bankalar bu nedenle yalnızca faiz oranlarını değil, gelir belgelerini, mevcut borç yükünü ve müşterinin ödeme geçmişini daha sıkı incelemeye başladı.
Çin tüketici borçları bankaların bilançosuna taşındı
Çin’in beş büyük kamu bankasının tamamı geçen yıl bireysel kredilerde sorunlu kredi oranlarının yükseldiğini açıkladı.
Bank of Communications’ta bireysel kredilere ilişkin sorunlu kredi oranı 0,5 puan artarak yüzde 1,58’e çıktı. Perakende bankacılığın güçlü oyuncularından China Merchants Bank’ta oran 2026’nın ilk çeyreğinde yüzde 1,14’e ulaştı.
Aynı bankanın kredi kartı gecikme oranı yıllık 0,15 puan artarak yüzde 1,90 oldu. Oranlar ilk bakışta sınırlı görünse de analistler gerçek sorunlu kredi miktarının açıklanan seviyelerden daha yüksek olabileceği uyarısında bulunuyor.
Özellikle teminatsız tüketici kredilerinin payı yüksek bankalar, temerrütlerdeki artışa karşı daha kırılgan durumda.
Sorunlu krediler bilançoda geciktiriliyor
Bankalar ödeme güçlüğü yaşayan müşterilerin kredilerini hemen sorunlu sınıfına almak yerine yeniden yapılandırma, vade uzatma ve kısmi faiz ödemesi gibi yöntemlere başvuruyor.
Bazı müşterilere anaparayı ödeyememeleri hâlinde yalnızca faizin veya faizin bir bölümünün yatırılması seçeneği sunuluyor. Böylece kredi belirli bir süre daha sorunlu alacak olarak sınıflandırılmıyor.
Bu uygulama bankalara zaman kazandırıyor. Ancak Çin tüketici borçları ödemelerde kalıcı bir iyileşme sağlanmadan yeniden yapılandırıldığında, risk yalnızca ileri bir tarihe taşınmış oluyor.
Çin yönetimi bankaların sorunlu bireysel kredileri toplu olarak varlık yönetim şirketlerine satmasına imkân veren programı 2026 sonuna kadar uzatmıştı.
Program kapsamında devredilen bireysel sorunlu krediler 2025’in ilk yarısında 107,6 milyar yuana ulaşarak bir önceki yılın aynı dönemine göre iki kattan fazla arttı.
Teşvik sınırı üç katına çıkarıldı
Pekin, artan gecikmelere rağmen krediyle tüketimi destekleme politikasından vazgeçmiş değil.
Yönetim, kredi kullanan kişi başına sağlanan destek üst sınırını bu yıl üç katına çıkararak 3 bin yuana yükseltti. Kredi kartı taksitleri de teşvik kapsamına alındı.
Ancak uzmanlar tüketimi sınırlayan temel sorunun krediye erişim olmadığını belirtiyor. Gelir artışının zayıf kalması, servetin dağılımı ve sosyal güvenlik endişeleri, haneleri daha fazla tasarrufa yöneltiyor.
Ucuz kredi, geliri büyümeyen hanelerin harcamasını kısa süreli artırabilir. Buna karşılık geri ödeme döneminde yeni gecikmeler yaratarak Çin tüketici borçları sorununu daha da ağırlaştırabilir.
Büyüme yüzde 4,3’e kadar yavaşladı
Çin ekonomisi 2026’nın ikinci çeyreğinde yıllık yüzde 4,3 büyüdü. Bu oran üç yılı aşkın sürenin en düşük büyüme hızlarından biri oldu.
İmalat ve ihracat güçlü kalmasına rağmen iç talepteki zayıflık ekonominin iki farklı hızda ilerlemesine neden oluyor. Yılın ilk yarısında tüketim mallarının perakende satışları yalnızca yüzde 1,3 arttı.
Haziran ayında perakende satış büyümesi yüzde 1’de kaldı. Sabit sermaye yatırımları yüzde 5,7 azalırken gayrimenkul yatırımlarındaki düşüş yüzde 18’e ulaştı.
Bu tablo, Pekin’in tüketimi canlandırmak için neden daha fazla kredi vermek istediğini açıklıyor. Ancak Çin tüketici borçları mevcut ödeme gücünü aşarken, kredi kanalının ekonomiyi destekleme kapasitesi de zayıflıyor.
Çin tüketici borçları için sırada ne var?
Piyasalar önümüzdeki dönemde kısa vadeli hane kredilerindeki daralmanın sürüp sürmeyeceğini ve bankaların sorunlu alacak oranlarını izleyecek.
Kredi standartlarının daha fazla sıkılaştırılması tüketimi baskılayabilir. Koşulların yeniden gevşetilmesi ise bankaların varlık kalitesindeki bozulmayı hızlandırabilir.
Pekin’in önündeki seçenek yalnızca yeni kredi vermek değil. Ücret artışını destekleyen, sosyal güvenlik kaygılarını azaltan ve konut piyasasında güveni yeniden kuran politikalar olmadan Çin tüketici borçları kalıcı bir büyüme sorununa dönüşebilir.
Borçluların ödeme gücü toparlanmadan tüketimin krediyle büyütülmesi, kısa vadeli talep yaratırken bankacılık sistemi üzerindeki faturayı büyütme riski taşıyor.
