Beyaz et sektöründe haksız fiyat artışları ve rekabet ihlalleri iddiaları üzerine başlatılan hukuki süreç devam ediyor. Türkiye'nin önde gelen 13 tavukçuluk firmasına (Şenpiliç, Banvit, Erpiliç, Lezita, Keskinoğlu, Hastavuk, Bakpiliç, Bupiliç, Akpiliç, Aspiliç, Gedik Tavukçuluk, Orvital ve AY-Pİ Tavukçuluk) mahkeme kararıyla denetim kayyumu atandı.
- Yeni süreçte 13 şirketin yönetimi ve çalışanlar mevcut görevlerine devam edecek, ancak tüm çalışmalar atanan kayyum heyetleri tarafından sıkı bir şekilde takip edilecek.
ŞİRKET FAALİYETLERİ KESİNTİSİZ DEVAM EDECEK
Sürecin odak noktası, piyasa dinamiklerini kontrol altında tutmak ve şeffaflığı artırmak olarak görülüyor.
Buna göre şirketlerin üretim, tedarik, satış ve günlük operasyonları kesintiye uğramadan kendi yönetim ve çalışanlarıyla doğal akışında devam edecek.
KAYYUM'LARIN GÖREVİ NE OALACAK?
- Göreve başlayan kayyumların temel sorumluluğu; şirketlerin günlük faaliyetlerini, mali kayıtlarını, stok durumlarını ve piyasaya sundukları fiyat listelerini anlık olarak izlemek olacak.
- Şirket içindeki çalışmalar kayyumlar tarafından doğrudan ve sıkı bir şekilde gözlemlenecek, böylece serbest piyasa koşullarına aykırı olası durumların önüne geçilecek.
- Bu süreçte 13 şirketin yönetimi de günlük faaliyetlerine kayyumların gözetimi altında devam edebilecek.
HENÜZ PİYASAYA DUYURULMAMIŞ ZAMLI FİYAT LİSTELERİNİ GÜNLER ÖNCESİNDEN BİRBİRLERİYLE PAYLAŞMIŞLAR
Soruşturma dosyasına giren deliller arasında, şirket yöneticilerinin kurduğu iletişim ağları dikkat çekti.
Örneğin bir firma çalışanlarının bulunduğu Ankara depo isimli WhatsApp grubunda, rakip firmaların güncel tavuk fiyatlarının kuruşu kuruşuna paylaşıldığı ve pazartesi itibarıyla açık tavuk fiyatlarının ne olacağının önceden konuşulduğu görüldü.
RAPORLARDAKİ İDDİALAR NELERDİ?
Yetkili merciler tarafından hazırlanan ve soruşturmanın temelini oluşturan raporlarda, bahsi geçen şirketlerin serbest piyasa kurallarını ihlal ederek ortak hareket ettiklerine (kartelleşme) dair önemli iddialar bulunuyor.
Raporlardaki ana başlıklar şunlar:
Fiyatların Ortaklaşa Belirlenmesi: Şirket yöneticilerinin "Ankara depo" gibi özel WhatsApp grupları üzerinden henüz piyasaya duyurulmamış zamlı fiyat listelerini önceden paylaştıkları iddia ediliyor.
Ticari Sırların İfşa Edilmesi: Rekabet kuralları gereği gizli tutulması gereken günlük kesim sayıları, donuk stok miktarları, bayilere uygulanan iskonto oranları ve şirketlerin gelecekteki teknolojik kapasite yatırımlarının rakip firmalar arasında e-postalar aracılığıyla paylaşıldığı öne sürülüyor.
İndirim Taleplerine Organize Direniş: Vatandaşın ucuz ete ulaşmasını engellemek amacıyla ortak kararlar alındığı iddia ediliyor. Bir zincir marketin poşet piliç ve bagette istediği yüzde 10'luk indirimin, rakip firmaların aralarında anlaşmasıyla "direneceğiz" söylemi eşliğinde topluca reddedildiği yazışmalar raporlarda yer alıyor.
Maliyet ve Etiket Fiyatı Arasındaki Uçurum: Müfettişlerin incelemelerine göre, üretim maliyetlerindeki artışlar sınırlı seviyelerde kalırken etiketlere fahiş oranlarda zam yapıldığı tespit edildi.
- Bütün piliçte maliyet %21-44 arası artarken fiyatın %64-84; tavuk kanadında ise maliyetin %39 artmasına rağmen satış fiyatının %115 oranında yükseltildiği iddialar arasında.
2025 YILINDA 13 FİRMAYA 3.7 MİLYAR TL'LİK CEZA KESİLMİŞTİ
Hatırlanacağı üzere, Eylül 2025'te Rekabet Kurulu tarafından beyaz et sektörüne yönelik yürütülen bir başka soruşturma kapsamında bu 13 firmaya toplam 3 milyar 700 milyon lira idari para cezası kesilmişti.
Kayyum atanması kararıyla, sektördeki bu iddiaların tekrarlanmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
BAŞSAVCILIK TARAFINDAN YAPILAN AÇIKLAMANIN TAMAMI ŞÖYLE:
"Son dönemde beyaz et sektöründe yaşanan fiyat artışlarına ilişkin olarak kamuoyuna yansıyan şikâyetler, vatandaşlarımız tarafından yapılan ihbar ve başvurular ile temel gıda ürünlerine erişim ve fiyat istikrarına yönelik hassasiyetler dikkate alınarak, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımızca soruşturma işlemlerine başlanılmış olup soruşturma kapsamında; beyaz et sektöründe faaliyet gösteren bazı şirketler ile bu şirketlerin yetkilileri hakkında haksız fiyat artışı iddiaları, sektör içerisindeki fiyatlama süreçleri ve piyasa düzenine etki eden uygulamalar birlikte değerlendirilmiş, bu kapsamda 13 şirket hakkında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 133. maddesi uyarınca denetim kayyımlığı tedbiri uygulanmıştır.
Kamuoyunda konuya ilişkin oluşabilecek tereddütlerin giderilmesi bakımından özellikle belirtmek gerekir ki; denetim kayyımlığı tedbiri, şirketlere el konulması veya şirketlerin ticari faaliyetlerinin durdurulması anlamına gelmemektedir. Soruşturma kapsamında söz konusu şirketler hakkında herhangi bir el koyma kararı bulunmamaktadır.
- Denetim kayyımlığı; mevcut şirket yönetimlerinin yerine geçilmesi değil, şirketlerin karar, işlem, ticari faaliyet ve finansal süreçlerinin mahkeme tarafından görevlendirilen resmi denetim mekanizması aracılığıyla hukuka uygunluk yönünden izlenmesidir. Bu tedbirin amacı, üretim ve tedarik zincirinde herhangi bir aksaklık yaşanmasının önüne geçmek, beyaz et arzının kesintisiz devamını sağlamak ve piyasada vatandaşlarımız aleyhine sonuç doğurabilecek stokçuluk, satıştan kaçınma, suni fiyat artışı veya rekabeti bozucu uygulamaların önlenmesine katkı sunmaktır.
Başsavcılığımızca yürütülen soruşturma; serbest piyasa düzeninin, adil rekabet ortamının, tüketici haklarının ve temel gıda ürünlerine erişimde kamu yararının korunması amacıyla titizlikle sürdürülmektedir."
